III SA/Wa 2149/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie asesor WSA Tomasz Grzybowski (sprawozdawca), sędzia WSA Włodzimierz Gurba, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania od decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2016 r. i 2017 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia [...] września 2021 roku nr [...] 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz K.B. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] lipca 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] września 2021 r. w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania K.B. (skarżący), a to wobec nieuzupełnienia braku formalnego tegoż odwołania w postaci podpisu reprezentującego stronę pełnomocnika. Z motywów postanowienia wynika, że wobec braku podpisania przez pełnomocnika reprezentującego stronę odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z [...] lipca 2021 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe od maja 2016 r. do kwietnia 2017 r. wezwano o uzupełnienie tegoż braku. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi 31 sierpnia 2021 r., stąd też siedmiodniowy termin na uzupełnienie braku formalnego upływał 7 września 2021 r. W tym terminie nie uzupełniono braku odwołania. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik przesłał w dniu 7 września 2021 r. (data nadania) formularz pełnomocnictwa szczególnego z 21 lipca 2021 r., które to umocowanie nie było kwestionowane. Zatem wobec nieuzupełnienia braku formalnego wniesionego odwołania należało uznać, że nie zawiera ono obligatoryjnego elementu podania określonego w art. 168 § 3 Ordynacji podatkowej, tj. podpisu osoby wnoszącej podanie. Stąd też należało odwołanie pozostawić bez rozpatrzenia, na podstawie art. 169 § 4 Ordynacji podatkowej (s. 4 i n. postanowienia). W tym kontekście zauważono również, że brak jest podstaw do uznania, że ww. brak formalny pełnomocnik strony uzupełnił pismem z 3 września 2021 r., poprzez złożenie podpisanego egzemplarza odwołania. Organ podjął działania w celu weryfikacji tego stanowiska. Z uwagi na to, że w zbiorze akt sprawy brak było ww. pisma, wezwano pełnomocnika o przedłożenie jego kopii wraz z potwierdzeniem nadania w placówce pocztowej. Pełnomocnik przedstawił w odpowiedzi odpis ww. pisma wraz załącznikiem (podpisaną skargą) oraz potwierdzenie nadania korespondencji z 2 września 2021 r. Jednocześnie wskazano, że została złożona reklamacja w placówce pocztowej w przedmiotowej sprawie. W związku z tym organ zobowiązał pełnomocnika w szczególności do przedłożenia odpowiedzi na ww. reklamację. Wezwanie to nie zostało zrealizowane. Organ ustalił tymczasem na etapie postępowania zażaleniowego, w korespondencji z operatorem pocztowym, że reklamacja złożona przez pełnomocnika została rozpatrzona. Poczta Polska przy piśmie z 27 czerwca 2022 r. przekazała skan decyzji reklamacyjnej z [...] stycznia 2022 r. i poinformowała, że z danych zawartych w systemie teleinformatycznym operatora pocztowego, obejmujących rok 2021 i rok 2022 nie wynika, aby reklamujący uzupełnił reklamację o dowód nadania przesyłki o numerze [...] . Reklamujący został przy tym poinformowany, że w przypadku nieuzupełnienia reklamacji o ww. dokument pozostanie ona bez rozpoznania (s. 5 i n. postanowienia). W skardze do tut. Sądu strona sformułowała żądania uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania, powołując następujące zarzuty: 1) naruszenie art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej polegające na błędnym przyjęciu, że pełnomocnik nie dochował terminu składając pismo w placówce pocztowej operatora wyznaczonego i przedstawiając dowód nadania przesyłki. 2) naruszenie art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że pełnomocnik nie uzupełnił podpisu na środku odwoławczym, pomimo przedstawienia dowodu nadania podpisanego środka oraz reklamacji przesyłki złożonej w placówce poczty polskiej, 3) błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na wynik postępowania poprzez przyjęcie, że pełnomocnik nie uzupełnił braków w sytuacji gdy legitymuje się dowodem nadania listu w placówce operatora publicznego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pomimo doręczenia wezwania do podpisania odwołania na nieaktualny adres pełnomocnika, wezwanie zrealizowano przy piśmie z 3 września 2021 r.; jednak w ocenie pełnomocnika wezwanie powinno było zostać powtórzone (s. 3, 5 i n. skargi). Skoro zaś pełnomocnik dochował terminu, uzupełniając brak przy ww. piśmie, na potwierdzenie czego posiada pokwitowanie przyjęcia przesyłki poleconej, to brak było podstaw by pozostawić odwołanie bez rozpatrzenia. Organ otrzymał dowody potwierdzające nadanie pisma oraz ustalił, że toczyła się w tym zakresie procedura reklamacyjna, a zatem nadanie przesyłki miało miejsce (s. 6 i n. skargi). Do skargi dołączono wydruk z systemu monitorowania przesyłek operatora pocztowego (e-monitoring) oraz uwierzytelniony wyciąg z książki nadawczej pełnomocnika na okoliczność nadania ww. przesyłki (k. 12-15 akt sąd.). W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał co do istoty stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi (s. 4-6). Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W pierwszym rzędzie Sąd za bezprzedmiotowe uznaje rozważania na temat właściwego adresu doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego odwołania w postaci podpisu pełnomocnika strony. Nie jest bowiem sporny fakt doręczenia tegoż wezwania w dniu 31 sierpnia 2021 r., a w konsekwencji że termin na uzupełnienie ww. braku upływał 7 września 2021 r. W złożonej skardze potwierdza się, że wezwanie dotarło do pełnomocnika w ww. dacie (s. 3), toteż ewentualny błąd w zakresie zaadresowania przesyłki nie może być postrzegany jako taki, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po wtóre nie jest również sporne w sprawie, że pismo z podpisanym odwołaniem nie dotarło do organu. Jak ustalono, w zbiorze akt sprawy brak było ww. pisma pełnomocnika z 3 września 2021 r. (s. 5 spornego postanowienia) i strona tego ustalenia nie kwestionuje, akcentując zasadniczo okoliczność nadania przesyłki z podpisanym odwołaniem (s. 7 in fine skargi). Organ przeprowadził przy tym, na etapie postępowania zażaleniowego, wyżej opisane postępowanie wyjaśniające w zakresie nadania ww. przesyłki w placówce operatora pocztowego (por. także s. 6 zaskarżonego postanowienia). Jest to o tyle niezrozumiałe, że wobec braku przedmiotowego pisma uzupełniającego brak formalny w zbiorze akt organu, analiza kwestii nadania przesyłki przez pełnomocnika, a w tym przebiegu procesu reklamacyjnego, mieści się w kategorii badania przesłanki restytucyjnej przywrócenia terminu do dokonania ww. czynności procesowej (vide art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej). Innymi słowy, ustalenie czy przesyłka rzeczywiście została złożona, wobec tego że nie potwierdzono jej wpływu do organu, mogłoby skutkować nie tyle twierdzeniem o uzupełnieniu braków formalnych, ile uznaniem (uprawdopodobnieniem) braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. Błędy operatora pocztowego niewątpliwie bowiem należą do czynników ekskulpujących w ww. zakresie, tj. niezależnych od przezornego (starannego) uczestnika postępowania (por. np. wyrok NSA o sygn. II FSK 2657/18, CBOSA). Wynika z powyższego po pierwsze, że przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające powinno mieć miejsce w ramach rozpatrywania ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego odwołania, nie zaś w ramach postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. W tym ostatnim zakresie kluczowe jest ustalenie o braku w aktach sprawy pisma, na które powołuje się pełnomocnik strony. Po drugie, Sąd zwraca uwagę, że organ powinien był z urzędu umożliwić stronie złożenie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego odwołania. Należy bowiem zauważyć, że uchybienie terminowi miało miejsce w stanie epidemii (2021 r.). Stan ten ogłoszono 20 marca 2020 r. (vide rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii, Dz.U. poz. 491), a odwołano w dniu 16 maja 2022 r. (vide rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii; Dz. U. poz. 1027). Stosownie natomiast do art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. Ponadto organ ma obowiązek wyznaczenia stronie w tym zawiadomieniu terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Wskazane unormowanie konstytuowało tym samym normatywny obowiązek umożliwienia stronie ex officio, przez organ administracji, ubiegania się o przywrócenie terminu, przy czym znajdowało on także zastosowanie w sytuacji stwierdzenia uchybienia terminów wynikających z prawa podatkowego (por. wyrok NSA o sygn. II FSK 1369/21, CBOSA). W przedmiotowym przypadku zaniechano przeprowadzenia ww. szczególnej procedury restytucyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia należy bowiem w tym stanie rzeczy uznać za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga zasługiwała bowiem na uwzględnienie, jakkolwiek z innych względów, aniżeli w niej wywiedzione. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien dochować obowiązku wynikającego z ww. art. 15zzzzzn[2] ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy COVID-19 i następnie w ewentualnym postępowaniu zainicjowanym wnioskiem strony o przywrócenie terminu ocenić jej wyjaśnienia w zakresie nadania przesyłki z podpisanym odwołaniem. Dopiero po przeprowadzeniu ww. postępowania wpadkowego organ będzie mógł rozstrzygnąć o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, bądź o nadaniu mu biegu. Jednocześnie nie stwierdzono na obecnym etapie postępowania innych przesłanek wzruszenia ww. postanowień, a to działając w granicach sprawy (art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W szczególności na obecnym etapie postępowania przedwczesne jest rozstrzyganie o poprawności ustaleń w zakresie złożenia przez pełnomocnika strony w placówce operatora pocztowego przesyłki uzupełniającej brak formalny. O kosztach postępowania sądowego na rzecz strony skarżącej rozstrzygnięto mając na względzie treść art. 200, art. 205 § 2 ww. ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).