III SA/Wa 2157/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący A.K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując, że jest osobą bezrobotną, niepełnosprawną, bez prawa do zasiłku, utrzymującą się wyłącznie z niepieniężnej pomocy matki. Skarżący oświadczył, że nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Zawarł z nią jedynie umowę użyczenia części lokalu, którego koszty utrzymania ponosi matka. Umowa ta nie została wypowiedziana. Skarżący podkreślił, że nie korzysta z pomocy społecznej. Do majątku zaliczył działkę budowlaną obciążoną hipoteką z tytułu niezapłaconych składek ZUS. Podał miesięczne wydatki, zaznaczając, że pokrywa je ze swojej emerytury matka. Podniósł, że mimo starań nie może znaleźć pracy. Obciążenie długiem wyłącza natomiast podjęcie ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący przedstawił zeznanie podatkowe, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenie o niekorzystaniu z pomocy społecznej, wyciągi bankowe, zaświadczenie o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym powołał się m. in. na fakt prowadzenia kilku spraw w sądach. Wyjaśnił, że oprócz zaległości wobec ZUS i Izby Skarbowej w W. , posiada także zadłużenie wobec samorządu zawodowego. Dodał, że gdyby posiadał środki a nie opłacał tego zadłużenia mógłby zostać skreślony z listy doradców podatkowych. Skarżący przesłał wyciągi bankowe mające zobrazować stan ciężkiego zadłużenia jego matki, dokumentację medyczną o stanie zdrowia matki chorej na szereg przewlekłych chorób, pisma w sprawie zawieszenia wykonywania zawodu doradcy podatkowego i zaległości w opłacaniu składek członkowskich, decyzję o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, roczne obliczenie podatku PIT-40A, decyzję o waloryzacji emerytury matki, oświadczenie matki M. K. . Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, iż Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem jedynym kosztem sądowym, do uiszczenia którego jest on zobowiązany na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 100 zł. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie tego prawa sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, która usprawiedliwia przyznanie prawa pomocy. Skarżący koncentruje swoje wywody na takich okolicznościach jak brak pracy, egzystowanie dzięki pomocy matki, czy orzeczona niepełnosprawność. Tymczasem nie sposób nie odnieść się do możliwości zarobkowych Skarżącego w kontekście posiadanych przez niego kwalifikacji. Skarżący jest bowiem doradcą podatkowym o bogatym – jak wynika z zamieszczonych w Internecie informacji – doświadczeniu. Na tej podstawie można wysnuć wniosek, że mógłby on bez trudu znaleźć zatrudnienie, z którego uzyskiwałby zarobki na poziomie umożliwiającym opłacenie kosztów postępowania sądowego, w tym wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Co prawda wobec Skarżącego orzeczono – z powodu choroby narządu wzroku - lekki stopień niepełnosprawności, niemniej z wydanego w 2009 r. orzeczenia wynika, że jest on zdolny do wykonywania pracy. Przyjąć więc należy, że ma on możliwość podjęcia jakiejkolwiek działalności zarobkowej. Powinien zatem wykazać się w tym zakresie większą aktywnością, a nie ograniczać się do – jak oświadczył - czerpania w całości środków na utrzymanie z jednego źródła, tj. od 78-letniej schorowanej i "ratującej się zaciąganiem kredytów" matki. Zwłaszcza, że sam przyznał, iż matka nie jest w stanie z emerytury zaspokoić jego podstawowych potrzeb. Jakkolwiek rezygnacja z działalności zarobkowej - choćby dorywczej jest indywidualną sprawą Skarżącego i nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena dokonanego przezeń wyboru, to jednak brak jest podstaw do przyznania mu prawa pomocy w sytuacji nieusprawiedliwionego niewykorzystywania możliwości zarobkowych, jak i niepodejmowania działalności zarobkowej (por. postanowienie NSA z 16 lipca 2015 r., I OZ 672/15). Tym samym próbę przerzucenia ciężaru kosztów powstałych w związku z prowadzonym przezeń postępowaniem sądowym - na współobywateli, należy ocenić negatywnie. Nie sposób też nie zauważyć, że z analizy wyciągu z rachunku wynika, iż w dniu 27 lipca 2015 r. kartą kredytową należącą do matki Skarżącego M.K. dokonano płatności na kwotę 200,88 zł za serwis samochodu w [...] . Tymczasem Skarżący nie wskazał jakoby on lub jego [...] -letnia matka byli posiadaczami samochodu. Przeciwnie w zestawieniu wydatków znalazła się jedynie pozycja "transport, bilety". Wydatki te Skarżący określił na kwotę 100 zł. W rezultacie uznać należy, iż Skarżący nie wykazał – jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.