III SA/Wa 2166/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), Sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant starszy referent Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2013 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie zabezpieczające oddala skargę Postanowieniem z [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił Skarżącej – A.J. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Agencja M. przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów na postępowanie zabezpieczające prowadzone na podstawie zarządzenia o wykonaniu zabezpieczenia nr [...] wydanego [...] grudnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania zabezpieczającego dokonano wpisów hipoteki przymusowej w: Dziale [...] Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla W. w W., Dziale [...] Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K., Dziale [...] Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego dla W. w W., Dziale [...] Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P., Dziale [...] Księgi Wieczystej nr [...] prowadzonej przez [...] Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Z., oraz zajęcia zabezpieczającego należącego do Skarżącej rachunku bankowego w [...]. 30 stycznia 2012 r. Skarżąca złożyła pismo w treści którego złożony został zarzut w postępowaniu zabezpieczającym wraz ze stosownym wnioskiem o przywrócenie terminu. W treści wniosku o przywrócenie terminu podniosła, że przebywała w okresie grudnia 2011roku i stycznia 2012 roku poza granicami kraju. Faktu tego nie zmienia krótkotrwały powrót do domu rodzinnego w okresie świąt Bożego Narodzenia 2011 roku. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. wskazał, że w złożonym wniosku nie podano istotnych przyczyn, niemożliwych do usunięcia, które były przeszkodą dotrzymania terminu. Jako jedyna przeszkoda wyżej wymienionego rodzaju wskazane zostało przez Skarżącą, że nie musi osobiście odbierać korespondencji. Ponadto wskazane w treści wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodabniają braku winy Skarżącej w uchybieniu terminowi, bowiem w opinii organu egzekucyjnego wyżej wymienioną przeszkodę w postaci braku wiedzy o konsekwencjach swych działań mogła usunąć jeszcze dnia 28 grudnia 2011 r. kontaktując się z swym fachowym pełnomocnikiem. Ponadto w opinii organu pierwszej instancji wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wskazała, że usunięcie przeszkody do odebrania zarządzenia było możliwe z chwilą jej powrotu do kraju i zapoznaniem się z aktami postępowania. Zobowiązana dopiero 23 stycznia 2012 r. udała się z swym pełnomocnikiem do doręczeń do siedziby organu egzekucyjnego gdzie zapoznała się z aktami postępowania i ze stanowiskiem organu odnośnie daty doręczenia. Skarżąca wskazała także, że wykazując się właściwą dbałością o swe interesy ustanowiła pełnomocnika. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołał się na art. 58 § 1 i § 2, art 59 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 (t.j.Dz.U.z 2000 r.,Nr 98, poz.1071 ze zm) zwanej dalej "k.p.a" i wyjaśnił, że 28 grudnia 2011 r. Skarżąca odmówiła przyjęcia doręczanej jej do rąk własnych, w miejscu jej zamieszkania przez pracownika organu egzekucyjnego korespondencji, wskazując na okoliczność ustanowienia przez siebie dnia 7 grudnia 2011 r. pełnomocnika do doręczeń w rozumieniu art. 147 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012, poz.749 ze zm.) zwana dalej "O.p." Dyrektor Izby Skarbowej w W. dał wiarę pełnomocnikowi Skarżącej, który jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu w postaci braku świadomości konsekwencji prawnych odmowy przyjęcia doręczanej korespondencji wskazał dzień 23 stycznia 2012 r. w którym Skarżąca stawiła się wraz z radcą prawnym w Urzędzie Skarbowym W. w celu wyjaśnienia powodu zajęcia rachunku bankowego w [...] S. A. W konsekwencji powyższego została poinformowana o prowadzonym na jej majątku postępowaniu zabezpieczającym oraz zapoznała się z aktami prowadzonego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że Skarżąca jednocześnie ze złożeniem wyżej wymienionego wniosku dokonała czynności dla której określony był termin a mianowicie złożyła zarzut w postępowaniu zabezpieczającym. Wobec wyżej wymienionych okoliczności nie budzi wątpliwości, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały warunki prawidłowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu wskazane przez ustawodawcę w treści art. 58 § 2 k.p.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że Skarżąca mogła nie mieć świadomości konsekwencji odmowy przyjęcia doręczanej jej do rąk własnych korespondencji zawierającej między innymi rzeczone zarządzenie zabezpieczenia, jednak zarówno na gruncie sądownictwa administracyjnego jak i doktryny prawa przyjmuje się, że nieznajomość prawa nie może być uznana za brak zawinienia W przedmiotowej sytuacji Skarżąca nie dołożyła wymaganej staranności, bowiem osoba dbająca należycie o swoje interesy jeszcze w tym samym dniu skontaktowałaby się z reprezentującym ją fachowym pełnomocnikiem w celu wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości natury prawnej. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprze; uznanie, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w odmowie odbioru doręczanych do rąk własnych Skarżącej 28 stycznia 2011 r. pisma. Ponadto podniosła, iż w sprawie organy administracyjne działały z naruszeniem zasady pogłębiania zaufania do organów administracji oraz naruszeniem standardów kultury administrowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga na uwzględnienie nie zasługuje. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. A zatem organ administracji publicznej obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1. uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, 2. zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, 3. zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie uznał, że skarżący dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym. Niewątpliwie zasadnie wskazał organ, że kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej nie jest zatem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W wyroku z 3 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 1312/95, NSA wskazał, że przewidziane w art. 43 i 44 k.p.a. zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatom. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że, mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych. Obalenie domniemania o doręczeniu pisma rodzi prawo do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności prawnej. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsce. Nie jest sporne jest między Stronami, iż Skarżąca w dniu 28 grudnia 2011 r. odmówiła pracownikom organu egzekucyjnego przyjęcia korespondencji zawierającej decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2011 r. Nr [...] stanowiącej zabezpieczenie należności z tytułu podatku od towarów i usług oraz zarządzenia o zabezpieczeniu nr [...] wydanego [...] grudnia 2011 r. Takie postępowanie Skarżącej spowodowane zostało błędnym przekonaniem, iż mimo, że przebywa we własnym mieszkaniu to nie musi osobiście odbierać korespondencji, bowiem złożyła w organie podatkowym oświadczenie, że z uwagi na wyjazd za zagranicę ustanowiła pełnomocnika do doręczeń. Odnosząc się do prawidłowości doręczenia decyzji o zabezpieczeniu wydanej na podstawie art.33 O.p. w sprawie mają zastosowanie jak prawidłowo wskazały organy egzekucyjne przepisy O.p. Artykuł 148 O.p. reguluje doręczanie pism osobom fizycznym. Przy czym nie ma znaczenia, w jakim charakterze adresat bierze udział w postępowaniu. Przepis ten ma więc zastosowanie do każdej osoby fizycznej, która może uczestniczyć w postępowaniu, czyli np. strony, pełnomocnika, przedstawiciela strony, biegłego, świadka, a także osoby, u której znajduje się przedmiot oględzin. Ustawodawca ściśle wyznaczył miejsca, w których doręczenie jest prawnie dopuszczalne. W odniesieniu do osób fizycznych wskazano na: mieszkanie adresata, miejsce pracy, siedzibę organu podatkowego oraz każde miejsce, gdzie się adresata zastanie. Przy czym kolejność doręczania odgrywa istotne znaczenie. W pierwszym rzędzie doręczenie powinno nastąpić w miejscach określonych w § 1 i 2 komentowanego przepisu, czyli w mieszkaniu adresata lub w miejscu pracy oraz w siedzibie organu podatkowego. Przy czym, co warto podkreślić, w miejscu pracy istnieje możliwość doręczenia zarówno osobiście, do rąk adresata (tzw. doręczenie właściwie), bądź też osobie upoważnionej przez pracodawcę (tzw. doręczenie zastępcze). Wyliczenie powyżej wymienionych miejsc (art. 148 § 1 i 2 o.p.), w których może zostać dokonane pisma zostało dokonane w sposób równoważny. Nie jest zatem istotna kolejność, sprowadzająca się do przyznana pierwszeństwa doręczeniu określonemu w § 1. Zatem dokonanie doręczenia pisma w siedzibie organu podatkowego lub też w miejscu pracy adresata - osobie upoważnionej do odbioru korespondencji nie musi być poprzedzone nieskuteczną próbą doręczenia pisma w mieszkaniu lub w miejscu pracy adresata. Sposób doręczenia, który może mieć zastosowanie dopiero w dalszej kolejności (po uprzedniej próbie doręczenia w trybie art. 148 § 1 i 2 o.p.), został określony w § 3 tego przepisu. Przewiduje on możliwość doręczenia pisma w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W rozpoznawanej sprawie decyzję doręczono Stronie w jej mieszkaniu, czego nie kwestionuje Strona jak i jej pełnomocnik. Okoliczność ustanowienia pełnomocnika do doręczeń pozostaje bez znaczenia przy ocenie skuteczności doręczenia decyzji. Art.147 § 2 O.p. nie mógł mieć zastosowania w sprawie, bowiem Skarżąca nie przebywa za granicą, ale w swoim mieszkaniu. Treścią obowiązku wynikającego z art. 147 § 2 O.p spoczywającego na stronie jest ustanowienie pełnomocnika do spraw doręczeń w razie wyjazdu za granicę na okres co najmniej 2 miesięcy spowodowany brak możliwości przyjazdu do kraju w tym czasie. W sytuacji gdy Strona przerywa pobyt i wraca do Polski choćby na krótki czas, to mimo ustanowionego wcześniej pełnomocnika do doręczeń zobowiązana jest osobiście odbierać korespondencję. Z treści wyżej wskazanego przepisu wynika, że organy podatkowe zobowiązane są doręczać korespondencję pełnomocnikowi do doręczeń, tylko w razie wyjazdu Strony za granicę, a nie wtedy kiedy przebywa w mieszkaniu. Samo złożenie oświadczenia w organie podatkowym o wyjeździe za granicę i ustanowieniu pełnomocnika do doręczeń zasad tych nie zmienia. Z tych względów w ocenie Sądu wskazana wyżej decyzja o zabezpieczeniu wydana na podstawie przepisów O.p. została prawidłowo doręczona w trybie art. 153 § 1 i 2 O.p Doręczenie zarządzenia o zabezpieczeniu dokonane prawidłowo w trybie przepisów k.p.a. w związku z art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954 ze zm.) też zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości prawnych i faktycznych. W k.p.a. brak jest analogicznego do Art. 147 O.p. przepisu określającego zasady doręczeń w przypadku wyjazdu Strony za zagranicę na okres dłuższy niż dwa miesiące. Okoliczności więc podnoszone w tym zakresie przez Stronę pozostają poza zakresem rozważań Sądu. Rozważenia natomiast wymaga, czy zachodziły przesłanki do zastosowania przez organy egzekucyjne trybu doręczenia wskazanego w art.47§ 2 k.p.a. Przepis ten dotyczy sytuacji, w której adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób. Nie jest dopuszczalne stosowanie tego przepisu w odniesieniu do osób odbierających pismo, które nie są zarazem adresatami tego pisma, np. dorosły domownik strony, dozorca, sąsiad. Wskazane w tym przepisie rozróżnienie sposobów doręczenia pisma adresatowi (przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób) nie ma znaczenia prawnego, bowiem skutki prawne odmowy przyjęcia pisma przez adresata są te same w każdym wypadku, tj. pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy. Pismo zwraca się nadawcy, którym jest organ administracji publicznej, z adnotacją o odmowie przyjęcia pisma i datą odmowy. Organ administracji publicznej, który otrzymał pismo, jest obowiązany włączyć pismo wraz z adnotacją do akt sprawy. Pismo to stanowi dowód, że adresat odmówił przyjęcia pisma. Wystąpienie skutków domniemania przewidzianego w art. 47 § 2 jest uwarunkowane prawidłowym dokonaniem wszystkich przewidzianych w art. 47 § 1 czynności podmiotu doręczającego i organu administracji publicznej. Jeżeli zatem wystąpiła przesłanka zastosowania art. 47, tj. adresat pisma odmówił jego przyjęcia, doręczający zwrócił je nadawcy wraz z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy, a organ administracji publicznej włączył je wraz z adnotacją do akt sprawy, to należy przyjąć, że data doręczenia pisma jest datą odmowy przyjęcia go przez adresata. Trafnie podkreśla Z. Janowicz, że "adresat pisma nie może przez odmowę przyjęcia pisma uchylić się od skutków prawnych doręczenia" (Komentarz, 1995, s. 148). Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Skarżąca odmówiła przyjęcia korespondencji, a organy egzekucyjne z poszanowaniem zasad określonych w powyższym przepisie uznały zarządzenie o wykonaniu zabezpieczenia za doręczone prawidłowo. Mając powyższe na uwadze za niezasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące braku winy Skarżącej zarówno co do odmowy przyjęcia pisma jak i uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.