III SA/Wa 2170/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, , po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie - P. Z. ("Skarżący") na urzędowym formularzu PPF wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to brakiem dochodów i zadłużeniem wobec urzędu skarbowego. Pismem z 19 lipca 2012 r. wezwano pełnomocnika Skarżącego do nadesłania dodatkowych informacji na temat stanu majątkowego oraz dochodów, na które jednak nie odpowiedział. Postanowieniem z 3 września 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 26 września 2012 r., pełnomocnik Skarżącego złożył pismo nazwane zażaleniem, które zostało potraktowane jako sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Pełnomocnik w sprzeciwie zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a.") przez jego niezastosowanie. Podkreślił, iż Skarżący jest w trudnej sytuacji, gdyż wydano wobec niego decyzję o jego odpowiedzialności podatkowej na którą nie ma środków finansowych. Wskazał, iż Skarżący nie ma rodziny i utrzymuje się sam. Korzysta z pomocy najbliższej rodziny, mieszka wraz z rodzicami, mimo ukończenia 30 lat. Zarządzeniem z dnia 23 października 2012 r. Sąd wezwał pełnomocnika Skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego tj.: zeznań podatkowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2011 r., deklaracji VAT-7 skarżącego za ostatnie 6 miesięcy, zestawienia wysokości przychodów oraz kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2012 r. z działalności gospodarczej, wskazania i udokumentowania wysokości wydatków (miesięcznych) składających się na bieżące utrzymanie skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące, informacji o postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w związku z istniejącym zadłużeniem wobec urzędu skarbowego, wskazania posiadanych lub zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości w wartości ponad 10.000 zł, wskazania wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika oraz źródeł jego finansowania oraz innych informacji o przyczynach uniemożliwiających skarżącemu poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 650 zł. Pełnomocnik Skarżącego nie udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 p.p.s.a. – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej znaczący uszczerbek w środkach finansowych. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę, że na Skarżącym ciąż tylko obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej w sprawie w wysokości 650 zł. Zgodnie z art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. Powinien on zawierać między innymi oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Stosownie do art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pełnomocnik skarżącego wezwany do przedłożenia dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów Skarżącego, zignorował wezwanie Sądu i nie nadesłał stosownych dokumentów. Ze złożonego jednak sprzeciwu wynika jedynie, iż Skarżący jest w trudnej sytuacji, gdyż wydano wobec niego decyzję o jego odpowiedzialności podatkowej na którą nie środków finansowych. Skarżący nie ma rodziny i utrzymuje się sam. Korzysta z pomocy najbliższej rodziny, mieszka wraz z rodzicami, mimo ukończenia 30 lat. We wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 26 czerwca 2012 r. Skarżący stwierdził, że nie osiąga żadnych dochodów umożliwiających uiszczenie kosztów sądowych a działalność gospodarcza przynosi straty. Skarżący wskazał, iż posiada zadłużenie w urzędzie skarbowym z tytułu zaległości w podatki od towarów i usług. Podzielić należy, że użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. określenia: "gdy wykaże" oznacza, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w opisanej w przepisach sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, Skarżący nie wykazał iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Twierdzenia pełnomocnika skarżącego o złej sytuacji majątkowej Skarżącego nie zostały bowiem poparte żadnymi dowodami. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem. Trzeba jednak raz jeszcze podkreślić, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - a te okoliczności w sprawie nie zostały wykazane. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na trudną sytuację finansową uprawniającą do korzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.