III SA/Wa 2178/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2009 i 2010 r. postanawia 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca K. C. , reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Powyższe uzasadniła nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej oraz zablokowaniem kont bankowych. Ponadto, z uwagi na niewypłacalność skarżącej wszczęto w stosunku do niej postępowanie egzekucyjne, w ramach którego dokonano opisu i oszacowania udziału należącej do niej nieruchomości. Pismem z 28 lipca 2014 r. skarżąca została wezwana do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Skarżąca praktycznie nie posiada żadnych źródeł dochodu. Zamieszkuje w domu rodziców, którzy pomagają jej w utrzymaniu. W odpowiedzi skarżąca złożyła wniosek na formularzu PPF. Oświadczyła, że mieszka wraz z [...] -letnim synem w domu rodziców. Skarżąca ponosi koszty utrzymania domu oraz spłaca raty kredytu hipotecznego w wysokości 1.063,99 zł miesięcznie. Aktualnie skarżąca przebywa na zwolnieniu lekarskim i otrzymuje świadczenie w wysokości 558,40 zł (na 2 tygodnie). Syn skarżącej jest uczniem. Otrzymuje alimenty w wysokości 300 zł. Do swojego majątku skarżąca zaliczyła ½ nieruchomości o pow. 0,09 ha. Do wniosku skarżąca załączyła: kopie faktur za media, zawiadomienie o wysokości rat kredyty, zwolnienia lekarskie, kopie przekazów pocztowych dotyczących zasiłku chorobowego, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, postanowienie o zabezpieczaniu majątkowym, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za I półrocze 2014 r., zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013 r. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, została on wezwana do: wyjaśnienia, czy prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem A. (rachunki za energię elektryczną przy ul. [...] wystawiane są na K. i A.C. ), wskazania konkretnie z kim skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rodzice, mąż, dzieci) oraz nadesłania zeznań podatkowych tych osób za 2013 r. oraz udokumentowania ich aktualnych dochodów, wskazania, jakie konkretnie miesięczne wydatki na utrzymanie ponosi skarżąca i kto oprócz niej i w jakiej wysokości partycypuje w tych wydatkach (na nadesłanych fakturach jako odbiorca figuruje H.K. ), wyjaśnienia komu i jakie tytułu prawne przysługują do widniejących na rachunkach i fakturach za media lokali w N. tj. : ul przy ul. [...] , ul. [...] , ul. [...] oraz [...] , nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej za ostatnie trzy miesiące (mimo prowadzonej z nich egzekucji), wskazania źródeł finasowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Ich dochody stanowią zasiłek chorobowy w wysokości 1.200 zł i alimenty w wysokości 300 zł. Wszystkie rachunki są wystawione na ojca skarżącej. W kosztach utrzymania domu pomagają skarżącej rodzice i brat. Nie są to określone kwoty miesięczne, tylko dobrowolna pomoc zarówno finansowa jak i w postaci żywności pochodzącej z gospodarstwa rolnego. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że nie zamieszkuje z A.C. , z którym od 2010 r. jest rozwiedziona. Miesięczne wydatki na dom wynoszą: energia elektryczna 270 zł, woda 56 zł, ogrzewanie w sezonie zimowym 333 zł, odpady 21 zł. Skarżąca wskazała również, że nieruchomość w N. stanowi własność jej brata, przy ul. [...] – rodziców, a przy ul. [...] – byłego męża. Do pisma skarżąca załączyła wyciągi z rachunków bankowych. Wyjaśniła, że rachunki te są zajęte i nie ma na nich obrotów. Zajęte są środki w wysokości 68.329,89 zł. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącej oraz jej zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącą wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z uczącym się [...] -letnim synem. Dochód rodziny stanowi – od marca 2014 r. zasiłek chorobowy skarżącej wysokości 1.200 zł netto miesięcznie oraz alimenty syna w wysokości 300 zł. Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której za I półrocze 2014 r. uzyskała przychód w wysokości 14.90244 (strata z działalności 3.994,34 zł). Skarżąca korzysta również ze wsparcia rzeczowego oraz finansowego rodziców i brata. Odnosząc powyższe wartości do wysokości wpisu sądowego, który z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia (7.471.936 zł) wynosi ok. 75 tyś. zł, uznać należało, że obecna sytuacja finansowa skarżącej uniemożliwia poniesienie wydatku w takiej wysokości. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że rachunki bankowe skarżącej zostały zablokowane, w związku z toczącym się przeciwko niej postępowaniem karnym, a znajdujące się na nich środki zajęte. Skarżąca wraz z byłym mężem spłaca raty kredytu/pożyczki bankowej w wysokości 1.063,99 zł miesięcznie. W związku z powyższym, wskazać należy, że sytuacja finansowa skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżąca wykazała bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że skarżąca nie wykazała, aby jej sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia z ponoszenia kosztów sądowych w całości. W pierwszej kolejności, otrzymywany przez skarżącą zasiłek oraz alimenty syna, w łącznej wysokości 1.500 zł, pokrywają ich podstawowe wydatki. Wydatki na utrzymanie domu skarżąca określiła na kwotę od ok. 350 zł do ok. 700 zł (w sezonie grzewczym). Wysokości innych wydatków, w tym na żywność, ubrania czy środki czystości skarżąca nie wskazała, ale należy przyjąć, że po odjęciu od dochodów rodziny – wskazanych kosztów utrzymania domu, pozostała kwota pozwala na zaspokojenie również innych podstawowych wydatków. W tym zakresie skarżąca korzysta również z pomocy rodziny. Przy ocenie możliwości płatniczych skarżącej decydujące znaczenie ma fakt prowadzenia przez nią w dalszym ciągu działalności gospodarczej. Co istotne, w 2013 r. skarżąca z tergo tytułu uzyskała przychód w wysokości 942.018,82 zł. Aktualnie, działalność gospodarcza prowadzona przez skarżącą ma znacznie mniejsze rozmiary. Za pierwsze półrocze 2014 r. skarżąca uzyskała przychód jedynie w wysokości 14.902,44 zł (starta za ten okres wyniosła 3.994,34 zł). Nie mniej jednak, o ile od stycznia do marca skarżącą nie uzyskała żadnych przychodów, a jedynie ponosiła koszty, o tyle już w okresie od kwietnia od czerwca 2014 r. przychód skarżącej wyniósł odpowiednio: 5.000 zł, 3.902,44 zł, 6.000 zł. Ponadto w czerwcu 2014 r. skarżącą poniosła wydatki na poziomie 2.581,11 zł, co ostatecznie w tym miesiącu dało dochód w wysokości ok. 3,5 tyś zł. W ocenie referendarza sądowego, aktualnie, niewątpliwie dosyć trudna kondycja finansowa skarżącej nie oznacza jednak, że skarżąca – jako przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą – nie jest wstanie wygospodarować środków na chociażby częściowe pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym. Dodatkowo, dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym, zakresie nie jest również bez znaczenia jakim mieniem i środkami skarżąca dysponowała wcześniej i jak nimi rozporządzała, wiedząc, że pozostaje w sporze z organem, który może znaleźć finał przed sądem. Skarżąca pomija, że z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy istotny jest, z jednej strony, brak środków, na którym wyłącznie koncentruje się skarżąca oraz, z drugiej strony, wykazanie, że pomimo podjęcia niezbędnych działań, skarżąca w sposób obiektywny nie była w stanie zgromadzić środków koniecznych na poczet wymaganych kosztów sądowych, co z kolei skarżąca pozostawia poza zakresem swojej uwagi. Tym samym, mając na uwadze powyższe okoliczności, referendarz sądowy uznał, że uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 1.000 zł nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącej. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.