III SA/Wa 2178/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.V. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi J.V. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za miesiące od czerwca do sierpnia 2011 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – J. V. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że obecnie nie posiada dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi zwłaszcza, że opłata w wysokości po 500 zł została ustalona w czterech sprawach skarżącej. Skarżąca oświadczyła, że jej dochody są nieregularne. Ponadto skarżąca ponosi koszty kształcenia podyplomowego. W jej ocenie, uiszczenie wpisu sądowego od skargi pozostawałoby ze szkoda dla niej w zakresie zachowania możliwości ponoszenia kosztów niezbędnych do zaspokojenia codziennych potrzeb i koniecznych obciążeń. Skarżąca oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada nieruchomości. Posiada natomiast oszczędności w wysokości 1.000 zł, udziały w dwóch spółkach prawa handlowego, polisę na życie oraz samochód osobowy marki [...] z 2003 r. Skarżąca oświadczyła, że jej miesięczne wynagrodzenie wynosi 4.000 zł netto. Z kolei miesięczne zobowiązania i wydatki to: 350 CHF kredyt (współkredytobiorca), 800 zł media, telefon, benzyna, 700 zł ubezpieczanie na życie, 1.200 zł utrzymanie i wyżywienie. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), wezwano skarżącą do nadesłania zeznań podatkowych skarżącej za 2015 r., udokumentowania wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia (za ostatnie 3 miesiące – zaświadczenie od pracodawcy), wskazania w jakich spółkach wnioskodawczyni posiada udziały i udokumentowania wysokości dochodów uzyskiwanych z tego tytułu, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącej za ostatnie trzy miesiące, wskazania sposobu wykorzystania nieruchomości, za zakup której wnioskodawczyni spłaca kredyt (jest współkredytobiorcą). W odpowiedzi skarżąca oświadczyła, że posiada 100% udziałów w spółce A. Sp. z o.o. o wartości 50.000 zł oraz 40% udziałów w spółce V. sp. komandytowa, jednakże aktualnie nie osiąga jakichkolwiek przychodów z tytułu dywidendy, czy też udziału w zyskach. Skarżąca wyjaśniła, że w lokalu, na zakup którego skarżąca zaciągnęła kredyt, mieszka jej córka, która jest właścicielką lokalu i współkredytobiorcą. Do pisma skarżąca załączyła: wyciąg z rachunku bankowego, zeznania PIT-37 i PIT-36L, listę płac, deklaracje VAT-7 dotyczące V. sp. komandytowa. Pismem z 10 października 2016 r. skarżąca został ponownie wezwana do nadesłania dokumentów oraz złożenia wyjaśnień w zakresie: wyjaśnienia różnic w oświadczeniu o miesięcznym dochodzie netto zawartym w formularzu PPF sporządzonym 24 sierpnia 2016 r. (4.000 zł netto) a zaświadczeniem o wynagrodzeniu za lipiec 2016 r. – wystawionym przez wnioskodawczynię jako prezesa zarządu (2.578,38 zł netto), nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącej, za ostatnie trzy miesiące z wyszczególnieniem dokonywanych w tym okresie transakcji (w tym: wpływu wynagrodzenia, spłaty rat kredytu, opłat za media, ubezpieczenie itp.), przestawienia zestawienia wszystkich miesięcznych dochodów skarżącej oraz niezbędnych wydatków. W odpowiedzi skarżąca wyjaśniła, że kwota 4.000 zł jest kwotą uśrednioną wynikająca z drobnych zleceń dodatkowych i prac zleconych. Wynagrodzenie za pracę skarżąca otrzymuje gotówką. Skarżąca ponownie przedstawiła swoje miesięczne zobowiązania oraz podtrzymała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Do pisma załączyła potwierdzenie wykonania przelewów tj. wpłaty na rzecz urzędu skarbowego, z tytułu ubezpieczenia oraz potwierdzenie spłat kredytu, a także wyciąg z rachunku bankowego w [...] S.A. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącego Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie referendarza sądowego, w przedmiotowym postępowaniu skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Z jednej bowiem strony nie przedstawiła w sposób wyczerpujący i rzetelny swojej sytuacji finansowej. Z drugiej zaś strony ujawnione przez nią dane pozwalają przyjąć, że skarżąca nie jest osobą, która nie może partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Przed wszystkim, zauważyć należy, że skarżąca uzyskuje dochody ze stosunku pracy w spółce, której jest prezesem zarządu. Posiada w tej spółce 100 % udziałów. Ponadto posiada 40% udziałów w V. sp. komandytowa. Dodatkowo, jak sama oświadczyła, uzyskuje dodatkowe dochody z prac zleconych. O statusie finansowym skarżącej świadczą również: posiadany przez nią samochód (którego utrzymanie wiąże się ze znacznymi kosztami), ubezpieczenia na życie, których składki miesięczne wynoszą 1.000 zł, pomoc córce w sfinansowaniu zakupu mieszkania oraz adresy, którymi się posługuje tj. [...] i [...] W ocenie referendarza sądowego, trudno przyjąć, że skarżąca nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skarg (łącznie w czterech sprawach 2.000 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Na dzień złożenia wniosku posiadała bowiem oszczędności w wysokości 1.000 zł, co już pozwalało na opłacenie wpisów w dwóch sprawach. Ponadto, w ocenie referendarza sądowego, skarżąca uzyskuje dochody w wyższej wysokości niż wskazała to we wniosku. Świadczy o tym chociażby fakt, że już same wskazane przez nią niezbędne wydatki (spłata rat kredytu w CHF, media, telefon, benzyna, ubezpieczenia i wyżywienie) przekraczają zadeklarowaną kwotę dochodu tj. 4.000 zł. Ponadto, wydatki te nie uwzględniają deklarowanych przez skarżącą kosztów kształcenia podyplomowego oraz chociażby spłat rat do urzędu skarbowego. Z historii operacji (wydruk z rachunku w [...] S.A.) dotyczącej spłat kredytu wynika również, że miesięczna spłata dokonywana przez skarżącą znacząco przekracza deklarowane 350 CHF. W październiku 2016 r. było to 489,30 CHF, a we wrześniu 2016 r. 871,12 CHF. Ponadto, w ocenie referendarza sądowego, niewiarygodne są oświadczenia skarżącej, co do odbierania wynagrodzenia poza rachunkiem bankowym, skoro rachunki takie skarżąca posiada. Co równie istotne, skarżąca mimo dwukrotnego w tym zakresie wezwania, uchyliła się od nadesłania wyciągu z rachunku bankowego (rachunek w [...] ), który zawierałby wyszczególnienie dokonywanych transakcji (wpływów i wypływów), drukując jedynie kilka wybranych przez siebie operacji. Analiza wpływów i wypływów z rachunku (na przestrzeni trzech miesięcy) mogłaby z kolei odzwierciedlić rzeczywistą sytuację finansową skarżącej i zweryfikować jej oświadczenia. Zauważyć należy, że w sytuacji, w której wnioskodawca nie przedstawia wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji życiowej i majątkowej, bądź też przedstawia niepełne lub niejasne dane – co miało miejsce w niniejszej sprawie – to powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie tego prawa jest bowiem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie na podstawie wysokość rzeczywiście uzyskiwanych dochodów (posiadanych środków finansowych) i ponoszonych wydatków. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.