III SA/Wa 2179/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 12 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2009 i 2010 r. postanawia 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych), 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący T. C. , reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku w swoim koniecznym utrzymaniu. Powyższe uzasadnił nadaniem rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej oraz zablokowaniem kont bankowych. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje czteroletnia córka. Pismem z 28 lipca 2014 r. skarżący został wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej i majątkowej. W odpowiedzi skarżący złożył wniosek na formularzu PPF. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i córką. Mieszkają w domu ojca skarżącego. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący zatrudniony jest w T. Sp. z o.o. z wynagrodzeniem 2.159,81 zł. Z działalności gospodarczej za okres od stycznia do czerwca 2014 r. skarżący uzyskał dochód w wysokości 5.771,95 zł. Skarżący oświadczył również, że posiada kredyt przeterminowany w wysokości 27.188,94 zł. Wskazał, że jest współwłaścicielem ½ nieruchomości o pow. 0,08 ha. Do wniosku skarżący załączył: kopie faktur za media, zaświadczenie o posiadaniu przez żonę statusu osoby bezrobotnej, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu skarżącego, posumowanie księgi przychodów i rozchodów za I półrocze 2014 r., zeznanie PIT-36 za 2013 r., postanowienie z [...] czerwca 2011 r. o zabezpieczeniu majątkowym, decyzję z [...] lipca 2014 r. [...] S.A. o wszczęciu procedury windykacyjnej dotyczącej przeterminowanych zobowiązań w wysokości 27.188,94 zł, fakturę dotycząca spłaty raty leasingowej z 10 sierpnia 2014 r. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentach, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do: wskazania z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (rodzice, żona, dziecko, dziadkowie) oraz nadesłania zeznań podatkowych tych osób za 2013 r. oraz udokumentowania ich aktualnych dochodów, wskazania, jakie konkretnie miesięczne wydatki na utrzymanie ponosi skarżący i kto oprócz niego i w jakiej wysokości partycypuje w tych wydatkach (na nadesłanych fakturach jako odbiorca figuruje m.in. K. i A. C. ), nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego za ostatnie trzy miesiące (mimo prowadzonej z nich egzekucji), przedstawiania czytelnego zestawienia miesięcznych dochodów i niezbędnych wydatków rodziny skarżącego, wskazania źródeł finasowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że zamieszkuje wraz z żoną i córką w domu stanowiącym własność jego ojca. Żona skarżącego nie pracuje i w 2013 r. nie osiągnęła żadnego dochodu. Rachunki za media wystawiane są na ojca skarżącego lub oboje rodziców, bowiem w tym zakresie nie były zmieniane umowy. Koszty utrzymania domu ponosi sam skarżący. Rodzina skarżącego korzysta ze wsparcia rodziców żony, którzy prowadzą gospodarstwo rolne. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżący przedstawił następująco: gaz 50 zł, woda i ścieki 160 zł, energia elektryczna 170 zł, w sezonie zimowym opał 400 zł, telefon 60 zł, odpady komunalne 21 zł, wyżywienie 600 zł, ubrania 300 zł, chemia i kosmetyki 100 zł, potrzeby związane z rozwojem dziecka 100 zł. Do pisma załączono m.in. wyciągi z rachunku bankowego oraz kopie faktur za media Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona ponosi koszty sądowe, czy też koszt wynagrodzenia jej pełnomocnika. Wskazać przy tym należy, że przyznanie prawa pomocy powoduje, że koszty związane z postępowaniem ponosi za skarżącą Skarb Państwa. W tej sytuacji, możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny, wykazanej w treści wniosku sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby jednoznacznie wynikał z niej brak środków na poniesienie kosztów postępowania. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych (podkreślenie własne) kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do argumentacji przedstawionej we wniosku i dokonać analizy sytuacji majątkowej skarżącego oraz jego zdolności płatniczych w zestawieniu z wysokością należnych kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych przez skarżącego wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z niepracującą żoną oraz czteroletnią córką. Dochód rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 2.159,81 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z tytułu której za I półrocze 2014 r. uzyskał przychód w wysokości 76.814,02 (dochód 5.771,95 zł). Rodzina skarżącego korzysta również ze wsparcia rzeczowego (żywność z gospodarstwa rolnego) oraz finansowego (wynagrodzenie pełnomocnika) rodziców żony. Odnosząc powyższe wartości do wysokości wpisu sądowego, który z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia (4.372.686 zł) wynosi ponad. 40.000 zł, uznać należało, że obecna sytuacja finansowa skarżącego uniemożliwia poniesienie wydatku w takiej wysokości. Dodatkowo należy mieć na uwadze, że rachunki bankowe skarżącego zostały zablokowane, w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, a znajdujące się na nich środki zajęte. Skarżący jest również zadłużony w Banku. Kwota przeterminowanych zobowiązań wynosi 27.188,94 zł. W związku z powyższym, wskazać należy, że sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Dokonując natomiast oceny danych zawartych we wniosku oraz na podstawie akt sprawy uznać należy, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w całości. Zauważyć bowiem trzeba, że miesięczne niezbędne wydatki trzyosobowej rodziny skarżącego wynoszą (zgodnie z oświadczeniem skarżącego) od ok. 1.600 do ok. 2.000 zł (w sezonie grzewczym). Wydatki te znajdują więc pokrycie w wynagrodzeniu skarżącego ze stosunku pracy (2.159,81 zł netto). Ponadto skarżący prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, z tytuł której uzyskał za pierwsze półrocze 2014 r. dochód w wysokości 5.771,95 zł. Już ta kwota, na przestrzeni pierwszych sześciu miesięcy 2014 r., daje nadwyżkę dochodów rodziny skarżącego na niezbędnymi wydatkami na poziomie ok. 1.000 zł miesięcznie. Zauważyć również należy, że o ile za okres od stycznia do czerwca 2014 r. dochód z działalności wyniósł niespełna 6 tyś. zł, o tyle przychód za ten okres wyniósł już ponad 76 tyś zł. Z kolei za 2013 r. skarżący uzyskał przychód z działalności w wysokości 596.698,60 zł (PIT-36). Podkreślić trzeba, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenia kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu obciążenia podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle wyeliminować. Tym samym dla oceny sytuacji finansowej skarżącego istotne jest zatem to, że skarżący uzyskuje przychody z działalności. W ocenie referendarza sądowego, różnica między dochodami (przychodami), a niezbędnymi wydatkami rodziny skarżącego, wskazuje na możliwość częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Kwota, która zdaniem referendarza sądowego, nie będzie stanowiła uszczerbku w utrzymaniu koniecznym rodziny skarżącego to 2.000 zł. Zauważyć trzeba, jak wskazano wyżej, że 1.000 zł stanowi już sama nadwyżka dochodów rodziny nad niezbędnymi wydatkami. Z kolei możliwość partycypowania w kosztach postępowania w większym zakresie, wynika z faktu uzyskiwania przez skarżącego wyższych przychodów z działalności gospodarczej. Przy czym tylko dlatego, że najwyższy przychód z działalności miał miejsce w styczniu i lutym 2014 r., a następnie znacznie spadł, kwota ta nie jest wyższa. Jedynie końcowo, można wskazać, że wysokość wpisu, którą skarżący obowiązany będzie uiścić, jest zbliżona do wysokości spłacanych przez skarżącego rat leasingowych (ostatnia płatność 10 sierpnia 2014 r w wysokości 2.286,27 zł) . Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.