III SA/Wa 2187/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2005 r., 2006 r., 2007 r., 2008 r. oraz 2009 r. postanowił: - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w zakresie przekraczającym kwotę 250,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt złotych); - odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. A.K. - Skarżący w niniejszej sprawie, na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nie posiada żadnego majątku ani dochodów, które umożliwiałyby pokrycie kosztów postępowania. Do wniosku dołączył zestawienie operacji bankowych za miesiąc lipiec 2011 r. Zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2010 r. wezwano Skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej tj.: wskazanie dochodów Skarżącego osiąganych w latach 2009-2011 r., nadesłanie zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie 3 miesiące, wskazania innych aktualnych okoliczności, z których może wynikać konieczność przyznania Skarżącemu prawa pomocy (zaświadczenia o stanie zdrowia, ponoszenie przymusowych wydatków, kalkulacja kosztów życia, wskazanie niezbędnych wydatków na poratowanie zdrowia, udokumentowania ponoszonych i zadeklarowanych wydatków, obowiązek świadczeń alimentacyjnych, należności, do których jest zobowiązany – w tym wobec organów państwa oraz inne ważne okoliczności, wskazania wszystkich źródeł utrzymania, z wyszczególnieniem źródła i uzyskanej kwoty za ostatnie 3 miesiące. Wykonując ww. wezwanie, Skarżący wyjaśnił, że przychody osiągnięte w 2009 r. wynoszą 251.066 zł, w 2010 r. – 115.200 zł, w 2011 r. – ok. 45.000 zł; - prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Miesięczne wydatki Skarżącego wynoszą 5.000-6.000 zł. Nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej z uwagi na leczenie [...]. Skarżący załączył PIT za 2009 r., 2010 r., deklaracje VAT za 2011 r., wyciągi z rachunku bankowego, zaświadczenie o leczeniu oraz skierowanie do szpitala. Referendarz sądowy postanowieniem z 26 września 2011 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stwierdzając iż nie wystąpiły przesłanki niezbędne do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie na ww. postanowienie Skarżący podniósł, iż w chwili obecnej nie pracuje i nie ma stałych źródeł utrzymania. Ponadto wygospodarowanie każdej kwoty nie jest dla niego sprawa prostą. Wskazał, iż leczy [...] i wkrótce będzie przechodził kolejna operację oraz wiąże się z koniecznością ponoszenia dalszych kosztów. Podkreślił, że w chwili obecnej nie posiada środków na pokrycie opłaty od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 26 września 2011 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę, że na Skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisów sądowych od skarg również w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2188/11 oraz III SA/Wa 2189/11. Skarżący łącznie powinien we wszystkich sprawach uiścić 1.500 zł tytułem wpisów sądowych od ww. skarg. Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, który skarżący musi ponieść, jest koszt wpisów od skarg. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy pozwala uznać, że sytuacja Skarżącego uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi powyżej 250,00 zł. Wskazać przy tym należy, iż Skarżący nie jest pozbawiony źródeł utrzymania. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. W 2009 r. uzyskał on z tego tytułu przychód w wysokości 251.066 zł. Natomiast w 2010 r. przychód ten wyniósł 115.200 zł. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, iż w miesiącu lipcu 2011 r. dokonywał sprzedaży towarów na kwotę ponad 45.000 zł. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą należy do przedsiębiorców, a w ich przypadku miarodajną dla oceny zdolności płatniczych jest kategoria przychodu. Podkreślić należy, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Wskazać należy, iż za lipiec 2011 r. Skarżący uzyskał przychód w wysokości ponad 45.000 zł. Skarżący nie wyjaśnił źródeł finansowania miesięcznych wydatków, które określił na 5.000-6.000 zł oraz nie przedstawił zestawienia ponoszonych co miesiąc wydatków. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, poniesienie przez Skarżącego wydatku rzędu 250 zł, tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie, nie będzie stanowiło uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. W konsekwencji Skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem. Trzeba jednak raz jeszcze podkreślić, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - a te okoliczności w sprawie zostały wykazane. Sąd uznał bowiem, że zapłacenie całej wysokości wpisu sądowego, nie będzie możliwe. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.