III SA/Wa 2189/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. III SA/Wa 2189/14 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stwierdzającej wygaśnięcie decyzji ustalającej wysokość karty podatkowej za 2011 r. postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie M.K. (dalej jako "Skarżący") zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika, z uwagi na konieczność reprezentowania Skarżącego na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku poinformował o zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym ½ wynagrodzenia za pracę, które aktualnie wynosi 2.458 zł. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z niepracującą żoną i dwiema córkami. Do majątku zaliczył obciążone hipoteką mieszkanie (współwłasność). Przedłożył nadto zestawienie wydatków, wśród których wymienił kredyt i pożyczkę (999,71 zł), opłaty za: mieszkanie (713,60 zł), media (150 zł), przedszkole (1.350 zł). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wniósł o uwzględnienie w niniejszej sprawie informacji złożonych do sprawy III SA/Wa 1492/16, tj.: zaświadczenia o wynagrodzeniu, dokumentów obrazujących wydatki, wyciągów bankowych, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Wyjaśnił, że wpłaty gotówkowe na konto pochodziły z wynagrodzenia za pracę. Były to środki wcześniej z niego wypłacone celem nieprzetrzymywania wszystkich środków na rachunku bankowym. Skarżący poinformował, że w sprawach III SA/Wa 162 i 2189/14 wynagrodzenie doradcy podatkowego zostało zminimalizowane tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy, postanowieniem z 28 lipca 2016 r., odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego, ponieważ Skarżący złożył już w sprawie skargę kasacyjną od wyroku oddalającego jego skargę, którą sporządził w jego imieniu profesjonalny pełnomocnik. Uznał też, że w rozprawie przed NSA Skarżący może sam brać udział i nie ma potrzeby udzielania zastępstwa procesowego. Zauważył, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie w skardze kasacyjnej wskazane. Skarżący, w sprzeciwie od tego postanowienia wniósł o "powtórne rozważenie przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie". W uzasadnieniu powołał się na art. 183 § 1 P.p.s.a., z którego wynika, ze strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Zdaniem Skarżącego, oznacza to, że na wynik postępowania kasacyjnego może mieć istotny wpływ okoliczność obecności oraz stosownej aktywności profesjonalnego pełnomocnika na rozprawie przed NSA. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Należy odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Stosownie do treści przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej: "P.p.s.a.", w brzmieniu które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015r., poz. 658) znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu (doradcy podatkowego). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., osobie fizycznej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Okoliczność tą, tj. niemożliwość sfinansowania kosztów sądowych, strona powinna wykazać. Zarazem Sąd wskazuje, że celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Należy podzielić poglądy Skarżącego, wyrażone w sprzeciwie, co do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. i możliwości Skarżącego przytaczania nowego uzasadnienia skargi kasacyjnej. Wbrew poglądom Skarżącego aktywność ta nie jest zarezerwowana jedynie dla profesjonalnego pełnomocnika: przymus adwokacki, jak wynika z art. 175 § 1 P.p.s.a. dotyczy jedynie sporządzenia skargi kasacyjnej, co zostało już w sprawie dokonane przez profesjonalnego pełnomocnika (karta 77 i n. akt sądowych). Zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie wskazuje się na obowiązek ścisłego interpretowania instytucji "przymusu adwokackiego" (postanowienie NSA z dnia 22 listopada 2004 r., FSK 799/04, LEX nr 799317; Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, Komentarz do art.175 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pkt 9 i n., program Lex). Należy też wskazać Skarżącemu, że chociaż art. 183 § 1 P.p.s.a. pozwala stronom przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, to prawo to nie oznacza jednak prawa do uzupełnienia podstaw kasacyjnych przez powołanie nowych przepisów (por. wyroki NSA: z dnia 7 czerwca 2004 r., FSK 131/04, ONSA WSA 2004, nr 1, poz. 14; z dnia 30 sierpnia 2004 r., GSK 816/04, LEX nr 1089577; z dnia 12 października 2004 r., FSK 554/04, M. Pod. 2005, nr 1, poz. 37). Jeżeli Skarżący, opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, nie wskazał już w skardze kasacyjnej, które przepisy ustawy procesowej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji, to wskazanie ich dopiero na rozprawie nie może być uznane za skuteczne (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004 r., GSK 699/04, LEX nr 1089527). Zarazem związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej nie stoi na przeszkodzie, aby Sąd ten uwzględnił wspomnianą skargę w ramach powołanej podstawy, ale z odmiennym uzasadnieniem (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2005 r., II FSK 774/05, LEX nr 187561). Sąd zauważa, że w rozprawie przed NSA, Skarżący, wobec sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, może sam brać udział i nie ma potrzeby korzystania przez niego z zastępstwa procesowego. Odnosząc się do zastrzeżeń Skarżącego, co do zabezpieczenia jego praw Sąd wskazuje, że w piśmiennictwie przyjmuje się, ze nawet art. 175 P.p.p.s.a. nie jest sprzeczny z art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Z powołanego przepisu konwencji wynika prawo strony do wniesienia skutecznego środka odwoławczego, lecz prawa tego nie przekreśla przymus adwokacki. Ratio legis jego wprowadzenia to konieczność profesjonalnego sporządzenia skargi kasacyjnej, który to warunek został spełniony w sprawie, a nie zablokowanie skarżącemu możliwości jej złożenia (Bogusław Dauter, Bogusław Gruszczyński, dz.cyt.). Z tych powodów uznać należało, iż nie ma konieczności, aby Skarb Państwa ponosił za Skarżącego koszty (dodatkowego) pełnomocnika ustanowionego z urzędu i udziału tego pełno0mocnika w dalszym postępowaniu. Sąd, mając na uwadze powyższe oraz treść art. art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 P.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.