III SA/Wa 2189/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z dnia 28 lipca 2016 r. III SA/Wa 2189/14 w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stwierdzającej wygaśnięcie decyzji ustalającej wysokość karty podatkowej za 2011 r. postanawia: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym - ustanawiając doradcę podatkowego z urzędu Skarżący – M.K. w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2014r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej stwierdzającej wygaśnięcie decyzji ustalającej wysokość karty podatkowej za 2011r. zwrócił się o ustanowienie pełnomocnika (doradcy podatkowego), z uwagi na konieczność reprezentowania go na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku poinformował o zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym ½ wynagrodzenia za pracę, które aktualnie wynosi 2.458 zł. Podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z niepracującą żoną i dwiema córkami. Do majątku zaliczył mieszkanie (współwłasność) obciążone hipoteką. Przedłożył nadto zestawienie wydatków, wśród których wymienił kredyt i pożyczkę (999,71 zł), opłaty za: mieszkanie (713,60 zł), media (150 zł), przedszkole (1.350 zł). Skarżący w wykonaniu wezwania referendarza sądowego wniósł o uwzględnienie w sprawie informacji złożonych do sprawy III SA/Wa 1492/16: zaświadczenia o wynagrodzeniu, dokumentów obrazujących wydatki, wyciągów bankowych, zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Wyjaśnił, że wpłaty gotówkowe na konto pochodziły z wynagrodzenia za pracę. Były to środki wcześniej wypłacone celem nieprzetrzymywania wszystkich środków na rachunku bankowym. Skarżący poinformował, że w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 162 i III SA/Wa 2189/14 wynagrodzenie doradcy podatkowego zostało zminimalizowane tylko do sporządzenia skargi kasacyjnej. Referendarz sądowy postanowieniem z 28 lipca 2016r. odmówił przyznania wnioskowanego prawa pomocy, bo Skarżący złożył już w sprawie skargę kasacyjną od wyroku oddalającego jego skargę, którą sporządził w jego imieniu profesjonalny pełnomocnik. Skarżący w rozprawie przed NSA może sam brać udział i nie ma potrzeby udzielania zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po sprzeciwie Skarżącego, postanowieniem z 29 sierpnia 2016r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, wskazując, że skoro skarga kasacyjna została już sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, Skarżący sam może brać udział w rozprawie przed NSA i nie ma potrzeby do korzystania przez niego z zastępstwa procesowego. Sąd ustosunkowując się do treści art. 183 § 1 P.p.s.a., o którym mowa w sprzeciwie wskazał też, że przymus adwokacki, jak wynika z art. 175 § 1 P.p.s.a. dotyczy jedynie sporządzenia skargi kasacyjnej. Wprawdzie art. 183 § 1 P.p.s.a. pozwala przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, ale nie oznacza to uzupełnienia podstaw kasacyjnych. Jeżeli Skarżący, opierając skargę kasacyjną na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, nie wskazał w skardze kasacyjnej, które przepisy ustawy procesowej zostały naruszone, wskazanie ich dopiero na rozprawie nie może być uznane za skuteczne. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej nie stoi na przeszkodzie, aby Sąd ten uwzględnił wspomnianą skargę w ramach powołanej podstawy, ale z odmiennym uzasadnieniem. Skarżący w zażaleniu z 7 września 2016r. zakwestionował postanowienie Sądu pierwszej instancji w całości i wniósł o jego zmianę w całości. Skarżący wskazał, że obecność zawodowego pełnomocnika jest na rozprawie niezbędna, bo tylko on może przytoczyć nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, udzielać odpowiedzi na pytania Sądu, reagować na wnioski pełnomocnika organu. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując, że Sąd ten zobowiązany był dokonać oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy na podstawie przedstawionych dokumentów i akt sprawy, zaś ocena ta powinna być przeprowadzona wyłączenie pod kątem przesłanek przyznania prawa pomocy. Tymczasem Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do przedstawionych w formularzu o przyznanie prawa pomocy danych rodzinnych i majątkowych Skarżącego. Odwołał się jedynie do związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej, a w związku z tym braku konieczności uczestniczenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jeżeli Skarżący chce, by taki pełnomocnik uczestniczył na rozprawie ma do tego prawo, bowiem ustawodawca pozostawił mu taką możliwość. Dlatego też zasadnie wniósł wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie doradcy podatkowego, a Sąd pierwszej instancji powinien taki wniosek rozpoznać pod kątem spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienie pełnomocnika (doradcy podatkowego) z urzędu, tj. w zakresie częściowym. Sąd, odnoszących się do sytuacji finansowej Skarżącego po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego i przedstawionej przez niego informacji dotyczącej sytuacji finansowej, w tym danych zawartych w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 1492/16, a także mając na uwadze treść wydanego w rozpoznawanej sprawie postanowienia NSA z 25 października 2016r. sygn. akt II FZ 666/16, stwierdza, że Skarżący wykazał, że nie ma możliwości wygospodarowania z posiadanych środków, kwoty na poczet wynagrodzenia pełnomocnika. Wynagrodzenie Skarżącego począwszy od 1 kwietnia 2016r. – wskutek zajęcia egzekucyjnego – uległo zmniejszeniu o połowę. W rezultacie aktualnie otrzymuje on nieco ponad 2.458 zł i jak oświadczył jest to jedyne źródło dochodu czteroosobowej rodziny ("żona nie pracuje, nie otrzymuje poborów, majątku nie posiada"). Tymczasem same tylko raty kredytu i pożyczki wynoszą ponad 1.000 zł miesięcznie. Do tego dochodzi jeszcze czynsz za mieszkanie 713,60 zł, opłata za przedszkole 1.350 zł, opłata za media 150 zł. Z ww. danych wynika, że aktualna kwota dochodu Skarżącego nie pokrywa wszystkich bieżących wydatków, co może uzasadniać pogląd Skarżącego o dramatycznym położeniu finansowym jego rodziny. Z tego powodu należało uznać, iż Skarżący wykazał, że nie ma dostatecznych środków na prowadzenie sprawy przed sądem i powinien korzystać z dobrodziejstw prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w ww. zakresie również umożliwi Skarżącemu działanie na rozprawie przed NSA przez profesjonalnego pełnomocnika, zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wiążącym w sprawie postanowieniu z 25 października 2016r. sygn. akt II FZ 666/16. Sąd w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 254 § 1 i art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.