III SA/Wa 219/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczyła, że jej mąż przebywa w areszcie śledczym. Skarżąca nie pracuje. Ma na utrzymaniu syna. Pomaga jej matka oraz siostra męża. Poza domem Skarżąca nie posiada majątku. Pismem z 4 lutego 2011 r. wezwano Skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego oraz dochodów. Pełnomocnik Skarżącej pismem z 16 lutego 2011 r. zwrócił się o przedłużenie powyższego terminu, motywując to okresem ferii zimowych i chorobą Skarżącej. Zarządzeniem z 22 lutego 2011 r. referendarz sądowy przedłużył termin sądowy do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń o dodatkowe 14 dni. Zarządzenie to doręczono pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 9 marca 2011 r. Skarżąca nie uczyniła jednak zadość wezwaniu z 4 lutego 2011 r. Postanowieniem z 5 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, iż wniosek Skarżącej z punktu widzenia kryterium wskazanego w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na niewykonanie wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji referendarz sądowy nie miał bowiem możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową Skarżącej. W piśmie z 5 kwietnia 2011 r., które wpłynęło do Sądu 8 kwietnia 2011 r. Skarżąca udzieliła odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 4 lutego 2011 r. Do pisma Skarżąca załączyła wyciąg z jej rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2011 r. do 29 marca 2011 r. oraz oświadczenie H. G., z którego wynika, iż wspomaga ona Skarżącą finansowo. Pismem nadanym 13 maja 2011 r., w terminie Skarżąca złożyła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 5 kwietnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Jeśli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a. strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wezwaniem z dnia 4 lutego 2011 r. została zobowiązana do nadesłania dodatkowej dokumentacji dotyczącej jej stanu majątkowego oraz dochodów. W oświadczeniu z dnia 5 kwietnia 2011 r. wyjaśniła, iż z uwagi na brak osiągania dochodów nie składa ona zeznań podatkowych. Wskazała, iż nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Jest zatrudniona w firmie M.sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę, jednakże z uwagi na działania Urzędu Kontroli Skarbowej, firma ta ma zablokowane konta i nie wypłaca pracownikom pensji. Kolejno wskazała, iż w opiece nad synem pomaga jej matka W. K., która nie posiada oszczędności ani własnej nieruchomości. Odnosząc się do pomocy świadczonej przez teściową i siostrę męża wyjaśniła, iż siostra męża na stałe przebywa w U. i stąd otrzymuje pomoc finansową. W zakresie zaś bieżącego utrzymania ponosi ona przede wszystkim koszty zakupu żywności i mediów (opłaty za energię elektryczną w wysokości 200 zł miesięcznie, zakup żywności 400 - 500 zł miesięcznie, oraz obiady syna w szkole w wysokości 80 zł miesięcznie). Dodatkowo Skarżąca stwierdziła, iż dom w którym zamieszkuje jest obciążony hipoteką a wynagrodzenie jej pełnomocnika zostało uiszczone zaliczkowo w 2007 r. zaś w pozostałej części nie zostało jeszcze rozliczone. Na potwierdzenie niniejszego oświadczenia Skarżąca załączyła jedynie wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2011 r. do 29 marca 2011 r. oraz oświadczenie H. G., z którego wynika, iż wspomaga ona Skarżącą finansowo nie wiadomo jednak jak często i w jakim zakresie. Należy podkreślić, iż wezwanie z 4 lutego 2011 r. precyzyjnie określało jakie dokumenty są potrzebne do oceny wniosku a także jakie dane budzą wątpliwości. Brak prawidłowej reakcji na wspomniane wezwanie oznacza, że nie można w pełni ocenić sytuacji majątkowej Skarżącej. Jej oświadczenie nie może stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Stwierdzić więc należy, że brak przedłożenia wszystkich żądanych dokumentów źródłowych, w tym przede wszystkim w zakresie dotyczącym dochodu rodziny przy jednoczesnym braku przedłożenia jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez Skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż wobec nieprzedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, nie jest możliwe stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, czy Skarżąca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Brak przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych nie pozwala bowiem ustalić, jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny oraz, czy rzeczywiście Skarżąca nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla jej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.