III SA/Wa 2190/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca P. S.A. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że z dniem 31 grudnia 2014 r. zawiesiła działalność gospodarczą, stąd brak jest aktualnych deklaracji VAT oraz zestawienia bieżących zobowiązań i należności. Podkreśliła, że nie posiada majątku, który mógłby zostać spieniężony, zaś wierzytelności i udziały zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Skarżąca wyjaśniła, że bank wypowiedział umowę w związku z brakiem środków na opłacenie rachunku. Wskazała, że wynagrodzenie adwokata nie zostało opłacone. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś strata za ubiegły rok wyniosła 23.639,70 zł. Skarżąca przedstawiła rachunek zysków i strat, bilans, zeznanie podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, którym wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z niego, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego wskazany wymóg w niniejszej sprawie nie został spełniony. Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w interesie której jest wykazanie przesłanek przyznania tego prawa. To zatem wnioskodawca powinien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższego wynika zatem, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy jedynie tych podmiotów, które wykażą, iż nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tymczasem wyjaśnienia Skarżącej okazały się niezwykle ogólnikowe, a ponadto nie zostały poparte dokumentami źródłowymi. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak zawieszenie działalności gospodarczej, brak majątku i rachunku bankowego, czy zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym należności. Skarżąca nie nadesłała jednak żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że istotnie "wszelkie udziały (...), a także wszelkie inne należności i wierzytelności zostały zajęte przez organ egzekucyjny". Zwłaszcza, że - jak wynika z bilansu - wartość tych udziałów i udzielonych pożyczek wyceniono na ponad 22.000.000 zł. Skarżąca uniemożliwiła też zweryfikowanie wyjaśnień na temat rachunku bankowego. Poza jej oświadczeniem, iż "bank wypowiedział umowę i zamknął rachunek z uwagi na egzekucje komornicze i ujemne saldo na rachunkach" nie ma bowiem dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Tym bardziej, że - jak wynika z bilansu - stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach na dzień 31 grudnia 2014 r. wyniósł ponad 17.445 zł. W rezultacie brak jest wystarczających podstaw do uznania twierdzeń Skarżącej w zakresie spełnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy za uprawdopodobnione. Orzekając o udzieleniu tego prawa referendarz sądowy nie może bowiem bazować na samych tylko jej oświadczeniach zawartych w formularzu PPPr czy w piśmie z 2 września 2015 r. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem przeniesienie kosztów postępowania sądowego na ogół obywateli. Składając w lipcu br. skargę wraz z zawartym w niej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Skarżąca powinna była się spodziewać, że zostanie wezwana nie tylko do nadesłania stosownego druku formularza, ale i do dostarczenia dokumentacji uzupełniającej złożony wniosek. Zwłaszcza, że nie jest ona pozostawiona bez pomocy prawnej, gdyż korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), któremu – jak należy przypuszczać - tematyka postępowania o przyznanie prawa pomocy nie jest obca. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.