III SA/Wa 2199/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący, K.F., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że w stosunku do niego, prowadzona jest od września 2008 r, przez urząd skarbowy egzekucja z wynagrodzenia. Podniósł, że windykowana kwota stanowi duży uszczerbek dla jego dochodów. Skarżący oświadczył, że trwające postępowanie wyjaśniające może skutkować kontynuacją rozpoczętej egzekucji, co wpłynie na dalsze pogorszenie jego i tak trudnej sytuacji finansowej. Dlatego obciążenie go dalszymi kosztami skutecznie ograniczy możliwość regulowania niezbędnych, obowiązkowych płatności. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe oraz, że nie posiada majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Z oświadczenia wynika także, iż skarżący uzyskuje miesięczne dochody z tytułu zatrudnienia w kwocie 6.100 zł. brutto (4.400 zł netto). Pismem z dnia 12 lutego 2010 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy, a wezwanie to jak wynika z dowodu jego doręczenia otrzymał w dniu 9 marca 2010r. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania skarżący wymaganych dokumentów nie przedłożył. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi wynoszącą 100 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Z informacji podanych przez skarżącego wynika, że z tytułu zatrudnienia uzyskuje on wynagrodzenie w kwocie 6.100 zł brutto (4.400 zł netto). Z wynagrodzenia tego prowadzona jest egzekucja. Takie oświadczenie o sytuacji majątkowej i dochodach skarżącego okazało się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia przedmiotowego wniosku. Dlatego, pismem z dnia 13 lutego 2010 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Wezwanie to jak wynika z dowodu jego doręczenia otrzymał w dniu 9 marca 2010 r.– jednakże dokumentów tych nie przedłożył. Fakt ten przemawia za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż ocena faktycznej sytuacji majątkowej skarżącego okazała się być niemożliwa. Dlatego oceny sytuacji majątkowej dokonano jedynie na podstawie przedłożonych informacji. Stwierdzić zatem należy, że informacje zawarte w urzędowym formularzu PPF oraz w aktach sprawy nie są wystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, gdyż na ich podstawie nie można stwierdzić jednoznacznie jaka jest faktycznie sytuacja wnioskodawcy, np., jakie są jego miesięczne wydatki, w jakiej wysokości skarżący posiada zadłużenie, czy korzysta z pomocy społecznej itp. Należy zatem stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącemu prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji