III SA/Wa 22/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Jarosław Trelka, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2009 r. sprawy ze skargi Firmy L. Z. L. i Wspólnicy sp. j. z siedzibą w S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za kwiecień 2001r., za okres od lutego 2002 r. do maja 2003 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz Firmy L. Z. L. i Wspólnicy sp. j. z siedzibą w S. kwotę 3397 zł (słownie: trzy tysiące trzysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych określił Przedsiębiorstwu Produkcyjno - Handlowo-Usługowemu "L." obecnie L – Z. L. i wspólnicy sp.j. wysokość zobowiązania z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) za kwiecień 2001 r., i za okres od lutego 2002 r. do maja 2003 r. w kwocie 33.210,21 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż Skarżąca Spółka nie wykazała w sposób prawidłowy, czy w kwietniu 2001 r. i w okresie od lutego 2002r. do maja 2003 r. jej pracownik – J. S. był osobą niepełnosprawną. Skarżący był zobowiązany bowiem, na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2008 r. Nr 14, poz. 92) do dokonywania wpłat na PFRON. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, wskazując, iż J. S. w kwietniu 2001 r. i w okresie od lutego 2002 r. do maja 2003 r. przebywał na rencie, co potwierdza pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2008 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy decyzję Prezesa PFRON. W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżąca Spółka nie udowodniła iż J. S. posiadał orzeczenie o zaliczeniu do jednego z trzech stopni niepełnosprawności. W ocenie Ministra organ l instancji prawidłowo uznał, iż J. S. posiadał czasowe orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów. Z orzeczenia tego wynikało również, że J. S. winien był w sierpniu 1999 r. stawić się na badanie kontrolne. W materiale dowodowym brak jest jednak dokumentów potwierdzających dalszą niepełnosprawność pracownika od sierpnia 1999 r. jak i to, że takie badanie zostało przeprowadzone. Skarżący nie udowodnił, że od sierpnia 1999 r. J. S. nadal posiadał ważne orzeczenie o niepełnosprawności. Pierwszy dokument potwierdzający niepełnosprawność J. S. po wydanym w dniu 20 sierpnia 1997 r. orzeczeniu, to wypis z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 2 czerwca 2003 r. potwierdzający, iż J. S. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy. Zatem w ocenie Ministra wnioskować należy, iż od 1 września 1999 r. do 2 sierpnia 2003 r. J. S. nie można było uznać za osobę niepełnosprawną. Ponadto w związku z tym, iż z tytułu zatrudnienia osoby niepełnosprawnej pracodawcy przysługują ustawowo określone przywileje, w tym możliwość obniżenia wpłat na PFRON, winien on dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu wszystkich przesłanek umożliwiających mu korzystanie z nich. Takim obowiązkiem było między innymi dbanie o to, by pracownik zatrudniony u pracodawcy legitymował się ważnym orzeczeniem potwierdzającym jego niepełnosprawność. W ocenie Ministra, z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 maja 2008 r., nie wynika, iż J. S. był osobą niepełnosprawną w okresie od 1 września 1999 r. do 2 czerwca 2003 r. Informacja bowiem o tym, że renta była wypłacana J. S. w okresie od 3 lipca 1994 r. do 15 lipca 2006 r. nie jest równoznaczna z posiadaniem, w spornym okresie orzeczenia o niepełnosprawności tej osoby. Skarżąca spółka złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wniósł o uchylenie decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Skarżąca zarzuciła, iż część zobowiązania, o którym orzekł organ uległa przedawnieniu. Tak stwierdził również Minister, w innej decyzji wydanej na rzecz spółki. Ponadto organ nie wykonał w sposób prawidłowy dyspozycji art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, bowiem uzasadnienie decyzji nie zawiera faktów, które organ uznał za udowodnione. Organy prowadząc postępowanie wobec Skarżącej spółki naruszyły zasadę praworządności, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, jak również zasadę sprawności postępowania. Skarżąca powołała się na pismo z dnia 3 września 2007 r. Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, w którym to, uznano, że J. S. jest osobą niepełnosprawną. Zatem niezrozumiałe jest dla Skarżącej dlaczego w zaskarżonej decyzji Minister uznaje, że J. S. jednak nie był osobą niepełnosprawną. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przytoczona przesłanka ustrojowa nakazuje sądowi badać legalność każdej zaskarżonej decyzji z przepisami prawa zarówno materialnego jak i procesowego. W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] grudnia 2008 r. nie odpowiada prawu, zarzuty skargi są zasadne i w konsekwencji decyzję tę należało uchylić. Zaznaczyć należy, że podstawę prawną decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej stanowił przepis art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a więc przepis z rozdziału piętnastego, pod tytułem "odwołania". W rozdziale tym zamieszczony jest również przepis art. 229, zezwalający organowi odwoławczemu przeprowadzenia postępowania dodatkowego w celu uzupełnienia dowodów. Zamieszczony jest też przepis art. 235, przewidujący, że w sprawach nieuregulowanych w tym rozdziale, stosuje się przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, a więc organ odwoławczy posiada nie tylko prawo, ale również ma obowiązek stosowania, w postępowaniu toczącym się przed nim, wszelkich norm postępowania podatkowego. Oznacza to między innymi obowiązek przestrzegania przepisów art. 120 do 129 Ordynacji podatkowej, ustalających zasady ogólne jak też art. 187, nakazującego organowi zebranie i w sposób wyczerpujący rozpatrzenie całego materiału dowodowego wreszcie wydanie przez organ odwoławczy decyzji, która powinna czynić zadość przepisowi art. 210 Ordynacji, w tym § 4, opisującemu elementy faktyczne i prawne, jakie winna zawierać każda decyzja. Tymczasem decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej nie zwiera ustaleń faktycznych to znaczy precyzyjnego opisu zdarzeń, z których wynikałaby konieczność określenia spółce jawnej zaległości składkowych za kwiecień 2001 r. i za okres od lutego 2002 r. do maja 2003 r. Już z decyzji Prezesa Zarządu PFRON nie wynikała zależność pomiędzy brakiem dokumentacji o niepełnosprawności pracownika J. S., a rozstrzygnięciem decyzji co do określenia zobowiązania. Minister Pracy i Polityki Społecznej nie wyjaśniając tej kwestii również, za decyzją organu pierwszej instancji, naruszył przepis art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Naruszenie polega na zaniechaniu ustalenia czy na zaległości składkowe miały wpływ jeszcze inne okoliczności poza opisanym brakiem dokumentacji pracownika i czy powstały tylko i wyłącznie w związku z osobą J. S.. W aktach sprawy znajduje się postanowienie o zaliczeniu wpłat Spółki na zaległości składkowe, ale decyzja nie wyjaśnia czy wpłaty mają wpływ czy też są obojętne dla dokonanych określeń. Analiza skargi wskazuje ponadto, że akta administracyjne, przedstawione Sądowi są niekompletne, brak jest w nich pisma Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 3 września 2007 r., w którym jakoby uznano pracownika J. S. za osobę niepełnosprawną. Brak też decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2007 r., wskazującej jakoby przedawnienie zobowiązania składkowego do listopada 2001 r., co miałoby znaczenie i w tej sprawie jako, że okresem za który określono zobowiązanie jest kwiecień 2001 r. Brak też decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2006 r. i [...] stycznia 2007 r., o których mowa w tej sprawie. Nie zostały też wyjaśnione przyczyny określenia w decyzjach różnych kwot zobowiązań składkowych. W ocenie Sąd, teoretycznie, wskazywać to może na nieprawidłowość polegającą na różnicowaniu wartości zobowiązań składkowych od dokonywanych przez Spółkę wpłat, a więc uwzględnianiu przez Fundusz w określanych zobowiązaniach faktycznych rozliczeń Spółki, które mają charakter czynności materialno-technicznych. Najistotniejszym jednak uchybieniem jest nieustalenie przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej czy ewentualnie nie zachodzi przedawnienie zobowiązań składkowych. Sąd analizując akta postępowania zauważa też, że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. został wystawiony na kwotę 43.148,30 zł podczas gdy zaskarżona decyzja wskazuje, że należność Spółki wynosi 33.210,21 zł. Jest oczywiste, że określone w decyzji zobowiązanie, zgodnie z art. 21 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, winno być niespore, a organ rozpatrujący decyzje ma obowiązek to wykazać. Decyzje wydane w obu instancjach nie zawierają wyjaśnień co do opisanych rozbieżności, bądź co bądź istotnych dla bytu prawnego tytułu wykonawczego. Zachodzi bowiem wątpliwość czy tytuł wykonawczy zawierał właściwą podstawę prawną jego wystawienia. Odpis tytułu wykonawczego (k 45) znajdujący się w aktach sprawy, nie zawiera adnotacji o jego doręczeniu i pokwitowaniu przez Spółkę. Brak też dokumentu wskazującego doręczenie zajęcia wierzytelności w rachunku bankowym z dnia 7 grudnia 2006 r. (k 44). Elementy te są niezbędne dla oceny prawidłowości czynności egzekucyjnych, przewidzianych w art. 29 - 33 i art.80 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zmianami). Do ustalenia czy zaległości z tytułu składek na rzecz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie uległy przedawnieniu należy dokonać analizy ustaleń faktycznych, a więc danych z postępowania egzekucyjnego z treścią przepisu art. 70 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu z daty powstania tych zaległości. Sąd, mając na uwadze, że w decyzji wskazano jako najwcześniejszą zaległość z kwietnia 2001r., zaznacza, że przepis art.70 był dwukrotnie nowelizowany. Pierwszy raz ustawą z dnia 12 września 2002 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1387),obowiązującą od dnia 1 stycznia 2003 r., drugi ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), obowiązująca od 1 września 2005r. Pierwsza z nowel, w art. 20 przewidywała w § 1 że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie noweli, stosować się będzie przepisy ustawy po jej zmianach, a w § 2 że jeżeli dotychczasowe przepisy określają korzystniejsze dla podatnika, płatnika lub inkasenta zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych, stosuje się przepisy obowiązujące przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Druga z nowelizacji wprowadziła stosownie nowych przepisów, wprost od daty wejścia ich w życie. Nowelizacje te uregulowały w nieco odmienny sposób instytucje przerywania i zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Z tych przyczyn, kategoryczne stwierdzenie od jakiej daty rozpoczął bieg termin przedawnienia, jaki był termin jego przerwania po raz pierwszy i ewentualnie terminy kolejnych przerw wymaga dokonania ustaleń z zakresu postępowania egzekucyjnego i ich oceny w płaszczyźnie wskazanych przepisów. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 70 § 3 w brzmieniu do 1 stycznia 2003 r. bieg terminu przedawnienia zostawał przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony, przy czym stosownie do § 5 kolejne wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie przerywały biegu terminu przedawnienia. W konsekwencji, w ocenie Sądu, Minister Pracy i Polityki Społecznej w wydanej decyzji naruszył przepisy art. 120, 121 § 1, 122, 187 i 210 Ordynacji podatkowej gdyż w postępowaniu pominął wskazane przepisy (art. 120) naruszył zaufanie podatnika do organów (art. 121 § 1), nie podjął wszelkich działań do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 122), nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący zebranego materiału (art. 187),a postępowanie w tej sprawie nie było prowadzone wnikliwie i szybko, gdyż od 2007 r. do 8 lipca 2008 r., a w drugiej instancji od 18 sierpnia do grudnia 2008 r. (art. 125) wreszcie wydał decyzję niezgodną z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. W ponownym postępowaniu Minister Pracy i Polityki Społecznej winien uzupełnić materiał dowodowy o dane z postępowania egzekucyjnego, a następnie rozpatrzyć cały materiał, w aspekcie treści przepisów art. 70 i art. 187 Ordynacji podatkowej i wydać nową decyzję zgodną z art. 210 Ordynacji podatkowej. Sąd uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej posiłkując się też wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r. III SA 1829/85 z tezą "Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ l instancji to - utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu - wydaje decyzję również naruszającą prawo" (ONSA 1986/2/43). Uchylenie przez Sąd jedynie decyzji drugiej instancji podyktowane jest ekonomiką i szybkością postępowania. Sąd uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznając, że stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Koszty postępowania sądowego zasądzono na podstawie art. 200 § 1 ustawy, a stosownie do art. 152 tej ustawy stwierdzono niewykonalność uchylonej decyzji.