III SA/Wa 220/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia zażalenia w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych UZASADNIENIE: Skarżąca, J. J., na urzędowym formularzu PPF wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że wybudowany w 2004 r. budynek nie jest wynajmowany. Oświadczyła, że od [...] 2010 r. odbywa karę pozbawienia wolności ([...] dni), a [...] 2010 r. Prezydent Polski przekazał do Prokuratury Krajowej wniosek o ułaskawienie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada ½ domu w Z. oraz mieszkanie o powierzchni 18 m² w "[...]". Z oświadczenia wynika również, że Skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu emerytury uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 1.113 zł, a jako wszystkie koszty swojego utrzymania wskazała kwotę 800 zł miesięcznie. Oświadczyła również, że od 2000 r. do 31 stycznia 2010 r. Komornik zajął kwotę 55.000 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącej okazały się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, referendarz sądowy wezwał Skarżącą do przedstawienia dokumentów obrazujących Jej sytuację majątkową. Skarżąca przesyłki zawierającej przedmiotowe wezwanie nie podjęła. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, doręczający przesyłkę nie zastał Skarżącej, pod wskazanym adresem i w dniu 29 marca 2010 r. umieścił zawiadomienie (awizo) w skrzynce oddawczej. Powtórne awizowanie przesyłki miało miejsce w dniu 6 kwietnia 2010 r. Następnie 14 kwietnia 2010 r. przesyłkę zwrócono do Sądu. Zatem skuteczne doręczenie przesyłki zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a. nastąpiło z upływem 12 kwietnia 2010 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego wynoszącą 200 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżąca będąc zobowiązana do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, takich dokumentów nie przesłała. Nie odebrała wezwania do przedłożenia dokumentów źródłowych. W aktach sprawy nie ma żadnej informacji o zmianie adresu zamieszkania Skarżącej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca, co prawda oświadczyła, że od [...] 2010 r. odbywa karę pozbawienia wolności, jednak nie wskazała żadnego nowego adresu, na który należałoby kierować korespondencję. W związku z tym należało przedmiotową przesyłkę uznać za doręczoną z upływem 12 kwietnia 2010r. Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że Skarżąca posiada stałe źródło dochodów (emerytura) uzyskując z tego tytułu miesięczny dochód w kwocie 1.113 zł. Jako koszty swojego miesięcznego utrzymania Skarżąca wskazała kwotę 800 zł. Zatem bez możliwości dokładnego zapoznania się z sytuacją majątkową Skarżącej (Skarżąca nie przedłożyła dokumentów źródłowych), referendarz sądowy zauważa, że miesięcznie do dyspozycji Skarżącej pozostaje kwota około 300 zł, a zatem kwota przewyższająca wysokość wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł. W ocenie referendarza sądowego, jeżeli osoba fizyczna wniosła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a jednocześnie posiada stałe źródło dochodów oraz majątek w postaci nieruchomości to szczególną uwagę należy zwrócić na treść dokumentów źródłowych, przedstawiającą jej sytuację życiową – jak zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty świadczące o posiadanych zobowiązaniach, itp. – tak, by rozstrzygnięcie nie naruszało zarówno prawa strony do Sądu (art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Dz. U. z 1993 r., Nr. 61, poz. 284, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz reguł racjonalnego myślenia. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.