III SA/Wa 2203/05
WyrokWSA w Warszawie2006-01-26
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak-Osetek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek, rozpatrzona ponownie przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jest ważna, jeśli Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy?Ratio decidendi
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organu odwoławczego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie jest organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a organem tym powinien być Minister Polityki Społecznej. W związku z tym zaskarżona decyzja jest nieważna.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy, powołując się na niskie dochody i zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając brak podstaw prawnych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność odmowy i sposób prowadzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że decyzja, o której mowa w punkcie 1) nie może być wykonana w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, , po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2) stwierdza, że decyzja, o której mowa w punkcie 1) nie może być wykonana w całości.
Pismem z dnia [...] marca 2005 r. J. M. , zwana dalej "Skarżącą", złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenia społeczne za okres od 01.10.2004 r. do 31.12.2004 r. w kwocie 1.391,29 zł;
- Fundusz Pracy za okres od 01.10.2004 r. do 31.12.2004 r. w kwocie 98,95 zł;
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od 01.10.2004 r. do 31.12.2004 r. w kwocie 447,25 zł.
W uzasadnieniu wniosku Skarżąca, że w związku z niskimi dochodami (337,85 zł miesięcznie) zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej z dniem 31 grudnia 2004 r. W chwili obecnej, wraz z dwójką dzieci (6 i 10 lat), pozostaje na utrzymaniu rodziny. Na potwierdzenie powyższych okoliczności Skarżąca do wniosku dołączyła: oświadczenie o nie korzystaniu z pomocy publicznej, zaświadczenia o dochodzie za 2003 r. i 2004 r., oświadczenie o stanie majątkowym, decyzję Urzędu Gminy w P. z dnia [...].12.2004 r. o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, zaświadczenie o wykreśleniu z rejestru numeru REGON.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej zwany Zakładem) decyzją z dnia [...] maja 2005 r., nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 w związku z art. 28 ust. 1 i 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." oraz § 1 i § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r.", stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w łącznej wysokości 2.014,09 zł plus dalsze odsetki za zwłokę.
Zakład powołując się na w/w przepisy ustawowe regulujące umarzanie należności z tytułu składek oraz przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. stwierdził, że nie zachodzą uzasadnione przesłanki przemawiające za umorzeniem przedmiotowych należności z tytułu składek. Za wydaniem takiego rozstrzygnięcia - zdaniem organu - przemawiają czasookres i wysokość zadłużenia, brak prowadzonej egzekucji potwierdzającą całkowitą nieściągalność, możliwość spłaty zadłużenia w układzie ratalnym oraz nie wykazanie przez Skarżącą, że zadłużenia pociągnęłoby wyjątkowo ciężkie skutki dla niej i jej rodziny.
Stosownie do pouczenia zawartego w powyższej decyzji Skarżąca pismem z dnia [...] czerwca 2005 r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku Skarżąca stwierdziła, że nie ma ważniejszego interesu niż możliwość zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie Skarżąca oświadczyła, że w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 13 czerwca 2005 r. nie osiągnęła żądnych dochodów, w związku z powyższym propozycja ZUS o spłacie zadłużenia poprzez układ ratalny jest nie do przyjęcia. Konkludując Skarżąca wniosła o całkowite umorzenie należności.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] , Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powoływany dalej jako "Prezes Zakładu", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako "Kpa", utrzymał w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] maja 2005 r., stwierdzającą brak podstaw do umorzenia w/w należności. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy Prezes Zakładu stwierdził, że poczynione przez Zakład ustalenia faktyczne są prawidłowe, co pozwala uznać, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do uchylenia jego decyzji z dnia [...] maja 2005 r. Ponadto Prezes Zakładu zaznaczył, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zostały wskazane nowe okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na zmianę poprzedniej decyzji.
Na decyzję Prezesa Zakładu Skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2005 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze Skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja narusza art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., a tym samym podstawowe prawa obywateli Rzeczpospolitej Polskiej. Zdaniem Skarżącej "jedna z najbogatszych instytucji w kraju, jaką jest ZUS pragnie zabrać osobie (pozbawionej dochodów, pracy, zasiłku) ostatni grosz jaki ma. Takie działania są ponad prawem i naruszają ważny interes społeczny".
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, przedstawiając okoliczności faktyczne, na których oparto wydanie zaskarżonej decyzji. Konkludował, iż okoliczności podnoszone przez Skarżącą, w tym brak dochodów w okresie od 1 stycznia 2005 r. do 13 czerwca 2005 r., nie można uznać za szczególną okoliczność, o której mowa w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Niezależnie od powyższego Prezes Zakładu wskazał, że wprawdzie Skarżąca nie posiada własnego majątku, lecz jej małżonek jest właścicielem gospodarstwa rolnego, na którym wspólnie pracują i osiągają dochody umożliwiające spłatę długu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powoływanej jako u.p.p.s.a.) - zważył, co następuje:
W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 u.p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek Sąd podejmując rozstrzygnięcie oparł się na powodach innych niż w niej wskazane.
Zgodnie z art. 133 § 1 u.p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzeka zatem wedle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania zaskarżonego aktu, a wynikającego z akt sprawy (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004; s. 196).
Stosownie do art. 134 § 1 u.p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.
Przechodząc do dalszych rozważań wskazać należy, że przedmiotem rozpoznania przez Sąd w niniejszej sprawie była zgodność z prawem decyzji utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą umorzenia J. M. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest szczególnym środkiem zaskarżenia orzeczeń wydanych w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze do, którego na podstawie art. 127 § 3 Kpa stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
W niniejszej sprawie decyzję utrzymującą w mocy decyzję Zakładu z dnia [...] maja 2005 r. wydał Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co wynika z jej treści, choć opatrzono ją nagłówkiem "Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych". Decyzję tę, podpisał z upoważnienia Prezesa Zakładu "Dyrektor Oddziału". Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 1 u.s.u.s. Prezes Zakładu kieruje Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz. Oznacza to, że inne osoby mogą podpisywać decyzje Zakładu z jego upoważnienia.
Sąd stwierdził, iż przedmiotową decyzję Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał z naruszeniem przepisów o właściwości, co stanowi przesłankę stwierdzenia jej nieważności, przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa.
Należało zatem przede wszystkim określić jaki środek zaskarżenia przysługuje w stosunku do decyzji Zakładu i jaki organ jest właściwy do jego rozpatrzenia.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.s.u.s. określone tą ustawą zadania z zakresu ubezpieczeń społecznych wykonuje miedzy innymi Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną (art. 66 ust. 1 u.s.u.s.).
Przepis art. 83 ust. 1 pkt 3 u.s.u.s. stanowi natomiast, że Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
Stosownie do treści art. 127 § 3 Kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Do istoty unormowanego tym przepisem środka zaskarżenia należy przede wszystkim to, że jest on rozpatrywany przez ten sam organ, który wydał decyzję w I instancji. Zdaniem Sądu jednakże art. 127 § 3 Kpa. w ogóle nie mógł mieć zastosowania w niniejszej sprawie.
Wskazując przewidziany w nim tryb jako właściwy do zaskarżenia decyzji Zakładu, pominięto całkowicie unormowania kodeksu postępowania administracyjnego warunkujące jego zastosowanie. Przepis ten dotyczy bowiem decyzji wydanych w pierwszej instancji przez "ministrów", którymi w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego są Prezes i wiceprezes Rady Ministrów pełniący funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrowie kierujący określonym działem administracji rządowej, przewodniczący komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierownicy centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierownicy innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4 Kpa, tj. rozstrzygane w drodze decyzji administracyjnych oraz wydawania zaświadczeń.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mieści się w żadnej z kategorii wymienionych tu podmiotów. Należą do nich wyłącznie organy jednoosobowe. Zakład jest natomiast jednostką organizacyjną.
O braku możliwości zastosowania w niniejszej sprawie art. 127 § 3 Kpa świadczy również porównanie zakresu tego przepisu z art. 5 § 2 pkt. 3 i 4 Kpa. I tak, w pkt 3 sformułowano na potrzeby kodeksu postępowania administracyjnego definicję organów administracji publicznej. Zgodnie z tym przepisem, ilekroć w przepisach tego kodeksu jest mowa o organach administracji publicznej rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2.
Osobno natomiast zdefiniowane zostało pojęcie "ministrów" (pkt 4). Zakres definicji organów administracji publicznej jest szerszy niż "ministrów", a jednak ustawodawca w art. 127 § 3 wskazał na decyzje "ministra", a nie np. centralnych i naczelnych organów administracji publicznej, czy też jakichkolwiek innych organów będących "jednostkami organizacyjnymi", o których mowa w pkt 3.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest jednostką organizacyjną. Nie należy natomiast do kategorii organów spersonifikowanych, mieszczących się w pojęciu "ministra".
Ustawodawca osobno zdefiniował kategorię organów spersonifikowanych i tylko do nich zastosował art. 127 § 3 Kpa. Zdaniem Sądu niedopuszczalne jest dokonanie takiej interpretacji tej definicji, która umożliwiałaby objęcie nią jednostki organizacyjnej jaką jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Skoro zaś w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 127 § 3 Kpa, to ani Prezes Zakładu ani Zakład nie mógł być uznany za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w oparciu o ten przepis. Jego właściwość jako organu odwoławczego w stosunku do własnych decyzji nie wynika również z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Przede wszystkim należało zatem ustalić, w oparciu o unormowania dotyczące zaskarżalności decyzji wydawanych przez Zakład, właściwy w sprawie organ odwoławczy.
Tryb zaskarżania decyzji Zakładu w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania wymiaru składek i ich poboru, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych, unormowany został w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. Od decyzji takiej służy odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych przepisami kodeksu postępowania cywilnego.
Przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił jednakże, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie nie przysługuje.
Zdaniem Sądu art. 83 ust. 4 u.s.u.s. wyłączał w odniesieniu do decyzji Zakładu w sprawach o umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jedynie możliwość ich zaskarżenia do sądu powszechnego. Wskazuje na to usytuowanie tego wyłączenia w artykule normującym ten właśnie tryb odwoławczy. W żaden jednak sposób przepis ten nie wskazywał środka zaskarżenia właściwego dla tych decyzji.
W ocenie Sądu do decyzji tych nie ma także zastosowania art. 83a u.s.u.s., aczkolwiek wyłączenie takie nie wynika wprost z jego treści. Zważyć należało jednakże, iż ust. 2 i 3 jednoznacznie odnoszą się do tych decyzji Zakładu, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego. Natomiast w ust. 1 przewidziano instytucję ponownego ustalenia prawa lub zobowiązania stwierdzonego decyzją ostateczną Zakładu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na to prawo lub obowiązek. Przede wszystkim przewidziany tu tryb nie jest trybem odwoławczym, wymagającym chociażby określenia terminu, w jakim odwołanie winno być wniesione. Poza tym decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek nie stwierdzają zobowiązania. Prawo natomiast, gdyby rozumieć je jako prawo do ulgi w spłacie należności, decyzje te przyznają tylko w razie uwzględnienia w całości lub w części wniosku zobowiązanego. Oznaczałoby to, że tak czy inaczej przepis ten nie dotyczyłby decyzji odmawiających udzielenia takiej ulgi, a więc tych, do których zmiany zmierzałby wniosek osoby zainteresowanej. Brak jest przy tym podstaw do odmiennego traktowania decyzji pozytywnych i negatywnych dla zobowiązanego. "Prawo" należy tu rozumieć jako prawo do świadczeń, a to także przemawia za uznaniem, iż art. 83 ust. 1 dotyczy decyzji, od których służy odwołanie do sądu powszechnego.
Z powyższych rozważań wynikałoby, że przedmiotowe decyzje Zakładu były ostateczne, skoro nie służyło od nich odwołanie do sądu powszechnego, a Zakład nie był władny ponownie rozpatrzyć sprawy.
W ocenie Sądu wniosek taki nie byłby jednak prawidłowy. W tym stanie rzeczy odwołać się należało do innych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
Zgodnie z art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych tą ustawą, a do takich z pewnością należy umarzanie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Analogiczne unormowanie zawiera także art. 180 § 1 Kpa stanowiący, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach.
W odniesieniu do przedmiotowych decyzji ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wyłącza, co wskazano wyżej, jedynie tryb ich zaskarżania do sądu powszechnego. Oznacza to, że decyzje te będą zaskarżalne w trybie i na zasadach określonych kodeksem postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 15 Kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Zasada ta wyklucza możliwość uznania, iż od decyzji wydanej w pierwszej instancji nie służy odwołanie. W wyroku z dnia 8 lutego 2002 r. sygn.akt V SA 1573/01 (Lex 82685) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził następujący pogląd: "Postępowanie administracyjne ma charakter dwuinstancyjny. Decyzja ostateczna zapada w instancji drugiej. Dwuinstancyjność jest standardem rzetelnego postępowania wymaganym przez zasady państwa prawa. Dlatego nie jest dopuszczalne używanie wykładni ścieśniającej tam, gdzie uszczuplałaby ona wspomniany standard.". Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela.
W rezultacie stwierdzić zatem należy, że do decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne miał zastosowanie art. 127 § 1 i 2 Kpa. Przepisy te stanowią, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji (§ 1), a właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy (§ 2).
Organy wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, określone zostały w art. 17 tego kodeksu. I tak, w stosunku do organów administracji publicznej innych niż organy jednostek samorządu terytorialnego i wojewodów, organami wyższego stopnia są odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku - organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest samodzielną państwową jednostką organizacyjną nie stanowiącą elementu administracji państwowej.
Jednakże obowiązek zastosowania do jego działalności przepisów kodeksu postępowania administracyjnego nakazuje, dla celów postępowania prowadzonego w oparciu o przepisy tego kodeksu, określenie właściwego dla Zakładu organu wyższego stopnia, uprawnionego do rozpatrywania odwołań od decyzji Zakładu.
Zgodnie z art. 181 Kpa organy odwoławcze w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne, a do postępowania przed nimi stosuje się odpowiednio art. 180 § 1 Kpa. Rzecz w tym, że w żadnych przepisach nie określono wprost organu odwoławczego od decyzji Zakładu w przedmiocie umarzania należności z tytułu składek, w szczególności zaś nie uczyniono tego w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.
Ustawa ta nie przewiduje też organów nadrzędnych w stosunku do Zakładu. W art. 66 ust. 1 tejże ustawy określono natomiast organ nadzoru. Przepis ten stanowi, że nadzór nad zgodnością działań Zakładu z obowiązującymi przepisami sprawuje minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego.
W art. 31 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. Nr 159, poz. 1548 ze zm.) wprost postanowiono, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych podlega ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego.
W świetle powyższego, zdaniem Sądu, w dacie wydania zaskarżonej decyzji organem właściwym do rozpatrywania odwołań od decyzji w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, wydawanych w pierwszej instancji przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych był Minister Polityki Społecznej, jako minister kierujący działem administracji rządowej - zabezpieczenie społeczne (§ 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Polityki Społecznej (Dz.U. Nr 265, poz. 2643).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie będąc organem odwoławczym w rozumieniu Kpa, utrzymując w mocy deyzję Zakładu z dnia [...] maja 2005 r., naruszył wskazane wyżej przepisy określające właściwość organu odwoławczego w sprawach z zakresu umarzania należności z tytułu składek.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1) u.p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Zakres w jakim decyzja, której nieważność stwierdzono nie podlega wykonaniu określono w oparciu o art. 152 u.p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło