III SA/Wa 2216/12

Dnia 20 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżąca – S. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. WSA postanowieniem z dnia 16 listopada 2012 r. odrzucił ww. skargę Skarżącej z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu sądowego. Skarżąca, działając poprzez pełnomocnika, złożyła w dniu 3 grudnia 2012 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Pełnomocnik wyjaśnił, że Skarżąca nie posiada żadnych dochodów, jest osobą chorą - leczy się [...], jest pod opieką lekarzy z uwagi na [...] i zażywa [...]. Skarżąca ma troje małoletnich dzieci, w wychowaniu których pomagają teściowie. Gospodarstwo domowe Skarżącej składa się z sześciu osób (Skarżącej, trójki dzieci, teściów). Pełnomocnik wskazał, że dochody Skarżącej to wpływy z emerytury i renty teściów w wysokości 1.400 zł miesięcznie brutto. Skarżąca zamieszkuje w domu teściów. Posiada wraz z mężem - z którym znajduje się w separacji - gospodarstwo rolne o pow. 5 ha, które jest zajęte na poczet długów względem Urzędu Celnego i Urzędu Skarbowego. Pełnomocnik Skarżącej w piśmie z dnia 19 stycznia 2013 r. poinformował ponadto, że PIT Skarżącej za 2012 r. nie został jeszcze sporządzony, zaś w zeznaniach za 2011 r. została wykazana strata. Wskazał, że Skarżąca posiada zawieszoną działalność gospodarczą, nie posiada rachunku bankowego (który został zamknięty w 2011 r.), przebywa na bezpłatnym urlopie z firmy, w której pracowała od maja do czerwca 2012 r., ponieważ oczekuje na "termin komisji lekarskiej". Wyjaśnił, że Skarżąca nie może dołączyć rachunków i faktur za światło, ponieważ nie przewidywała konieczności ich gromadzenia. Skarżąca ma na utrzymaniu troje małoletnich dzieci (wszystkie w wieku szkolnym), z czym wiąże się obowiązek ponoszenia składek i ubezpieczeń. Pełnomocnik poinformował, ze wydatki za grudzień 2012 r. wyniosły - 529 zł za telefon komórkowy i 736 zł za energię elektryczną. Natomiast według pełnomocnika Skarżąca nie jest w stanie podać miesięcznego kosztu utrzymania rodziny w zakresie ubrania i wyżywienia. Do pisma załączono kserokopie: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za 2011 r., zaświadczeń lekarskich ZUS, zaświadczenia o wypłaconych zasiłkach/świadczeniach za okresy roczne, zaświadczenia o zatrudnieniu, zaświadczenia o zajęciu prawa majątkowego, faktur VAT za nabycie energii elektrycznej, faktur VAT za usługi telekomunikacyjne oraz oceny psychologicznej Skarżącej. Referendarz sądowy WSA postanowieniem z dnia 25 stycznia 2013 r. przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił jej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pełnomocnik Skarżącej w złożonym sprzeciwie podniósł, że Skarżąca przebywała początkowo na zwolnieniu lekarskim, później dopiero musiała wziąć bezpłatny urlop w firmie z powodu przekroczenia dopuszczalnej liczby dni zwolnienia lekarskiego według ZUS-u. Skarżąca ma przyznane świadczenie rehabilitacyjne na okres 6 miesięcy począwszy od dnia 20 grudnia 2012 r. Świadczenie rehabilitacyjne wynosi 70% wysokości wynagrodzenia, w przypadku zasiłku chorobowego było to 80%, z czego prawie połowa była odliczana kosztem zajęć. Pełnomocnik podkreślił, że Skarżąca jest osobą chorą [...] i jej tok myślenia nie pozwala na racjonalną ocenę sytuacji jak również na logiczne myślenie, dlatego też nie jest w stanie reprezentować swojej osoby przed organami państwowymi. Zdaniem pełnomocnika również on nie posiada wystarczającej wiedzy, aby móc reprezentować Skarżącą w toczącym się postępowaniu. Według pełnomocnika jego pomoc, z uwagi na długoletnią znajomość, polega na zgłaszaniu wniosków, jak również prowadzeniu korespondencji Skarżącej i opiece nad nią. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, jeżeli nie został on odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a). Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje tylko i wyłącznie, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem Sądu wykładnia systemowa prowadzi do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J. P. Tarno, Prawo ..., s. 320). W myśl art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą bowiem koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej Sąd stwierdził, że wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu należy uznać za wiarygodne wyjaśnienia pełnomocnika Skarżącej, zawarte w formularzu PPF, a także w złożonym sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego WSA. Pełnomocnik podniósł m.in., że Skarżąca nie posiada żadnych dochodów, jest osobą chorą - leczy się [...], jest pod opieką lekarzy z uwagi na [...] i zażywa [...]. Skarżąca posiada zawieszoną działalność gospodarczą, nie posiada rachunku bankowego (który został zamknięty w 2011 r.) i przebywa na bezpłatnym urlopie. Skarżąca ma na utrzymaniu troje małoletnich dzieci (wszystkie w wieku szkolnym), z czym wiąże się obowiązek ponoszenia składek i ubezpieczeń. Tok myślenia Skarżącej nie pozwala na racjonalną ocenę sytuacji, jak również na logiczne rozumowanie, dlatego też nie jest w stanie reprezentować swojej osoby przed organami państwowymi. Zdaniem pełnomocnika również on nie posiada wystarczającej wiedzy, aby móc reprezentować Skarżącą w toczącym się postępowaniu. W przekonaniu Sądu podniesione przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności osobiste i rodzinne Skarżącej, w tym w szczególności jej stan zdrowia uprawniają do stwierdzenia, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Stanowisko takie znajduje oparcie także w przedstawionych przez pełnomocnika, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, dokumentach. Ponadto należy zauważyć, że ewentualna skarga kasacyjnej podlega tzw. przymusowi radcowsko-adwokackiemu, której to przesłanki obecny, nieprofesjonalny, pełnomocnik (opiekunka) nie spełnia. W konkluzji Sąd stwierdził, że zasadne jest przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Takie rozstrzygnięcie podyktowane jest przede wszystkim koniecznością realizacji gwarantowanego, w myśl art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej i osobistej strony postępowania nie mogą bowiem uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Z uwagi na powyższe Sąd, na podstawie art. 243, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.