III SA/Wa 2220/16
WyrokWSA w Warszawie2017-04-21
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Sylwester Golec, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego, oparte na art. 33 § 1 pkt 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, są uzasadnione, gdy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został złożony przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu, a różnica w kwocie egzekwowanego obowiązku wynika z zaliczenia nadpłaty podatku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie stanowi podstawy do wstrzymania lub zawieszenia postępowania egzekucyjnego, dopóki nie zostanie wydane postanowienie o wstrzymaniu. Ponadto, zaliczenie nadpłaty podatku na poczet zaległości następuje z mocy prawa, a postanowienie w tej sprawie ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że organ egzekucyjny mógł uwzględnić tę nadpłatę przy ustalaniu kwoty egzekwowanego obowiązku, nawet jeśli formalne postanowienie nie zostało jeszcze wydane.Stan faktyczny
Skarżąca spółka wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionując prowadzenie egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego podatku VAT. Zarzuty opierały się na twierdzeniu o braku wymagalności obowiązku z uwagi na złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz na niezgodności kwoty egzekwowanej z kwotą wynikającą z decyzji. Organ egzekucyjny uznał zarzuty za nieuzasadnione, wskazując, że różnica w kwocie wynikała z zaliczenia nadpłaty podatku. Po utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji przez Dyrektora Izby Skarbowej, spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi P. sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę
Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] maja 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej: "DUKS") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika[...] Urzędu Skarbowego w W. z [...]lutego 2016 r., którym uznano zarzuty wniesione przez PUH P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca") na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619), dalej "u.p.e.a.", za nieuzasadnione.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej: "organ egzekucyjny") wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącej na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 2 grudnia 2015 r. nr [...], obejmującego podatek od towarów i usług za luty 2011 r., w kwocie należności głównej 204 420,00 zł. Podstawę prawną przedmiotowego tytułu stanowiła ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...].
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 3 grudnia 2015 r. podjął próbę zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w D. S.A. Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 8 grudnia 2015 r., zaś Skarżącej w tym samym dniu wraz z odpisem tytułu wykonawczego.
W odpowiedzi dłużnik zajętej wierzytelności pismem z 14 grudnia 2015 r. poinformował, że nie prowadzi rachunku na rzecz Skarżącej.
Pismem z 10 grudnia 2015 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a. wniosła zarzuty dotyczące prowadzonej egzekucji administracyjnej. Uzasadniając zarzut wniesiony na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skarżąca wskazała, że zostały złożone wnioski, o których mowa w art. 61 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], więc zdaniem Skarżącej należało wstrzymać egzekucję do czasu ich rozpatrzenia. Natomiast w zakresie zarzutu opartego na art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. podano, że w tytule wykonawczym określono egzekwowany obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia stanowiącego podstawę jego wydania. Biorąc pod uwagę powyższe, Skarżąca na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2015 r. wydanym na podstawie art. 56 § 3 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że powstanie zaległości podatkowej powoduje obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, a tego stanu rzeczy nie podważa złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia będącego podstawą prowadzenia egzekucji.
Odnosząc się do rozbieżności pomiędzy kwotą wykazaną w tytule wykonawczym a kwotą wynikającą z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...], organ egzekucyjny wskazał, że wynika ona z przeksięgowania przysługującego Skarżącej zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2011 r. tj. kwoty 1,00 zł na zaległość za luty 2011 r., więc niezgodność kwot nie wynika z błędu, a jedynie z przeksięgowania kwoty nadpłaty.
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. organ egzekucyjny podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu powołał się na okoliczność uznania zarzutów za nieuzasadnione oraz złożenia przez wierzyciela w dniu 12 stycznia 2016 r. wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.
W dniu 15 lutego 2016 r. Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła zażalenie na postanowienie w sprawie zarzutów z 1 lutego 2016 r. W uzasadnieniu Skarżąca powołał się na okoliczność złożenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o wstrzymanie wykonania orzeczenia będącego podstawą prowadzenia egzekucji. Podkreśliła, że spełniła się przesłanka o której mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., bowiem postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3580/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji z dnia 26 października 2015 r. nr [...]. Uzasadniając zarzutu, którego podstawą był art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Skarżąca wskazała, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do ingerencji w wysokość obowiązku podlegającego egzekucji, bowiem ustawodawca nie wyposażył go w kompetencje do modyfikowania wysokości obowiązku podlegającego wykonaniu.
Pismem datowanym na dzień 15 lutego 2016 r. zatytułowanym "Skarga", Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, działając na podstawie art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.), dalej "k.p.a.", wniosła skargę na działanie Naczelnika[...] Urzędu Skarbowego w W. w związku z postanowieniem z dnia 4 lutego 2016 r. w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi powołano tożsame argumenty i okoliczności co w ww. zażaleniu.
Postanowieniem z dnia 19 maja 2016 r. DUKS, po rozpatrzeniu pisma z 15 lutego 2015 r. zatytułowanego "Skarga" oraz wniesionego zażalenia, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazano, że w związku z tym, że podstawę wniesionego pisma z dnia 15 lutego 2016 r. zatytułowanego "Skarga", stanowiły tożsame argumenty i okoliczności co w ww. zażaleniu, a ustawodawca przyjął zasadę pierwszeństwa postępowania jurysdykcyjnego przed postępowaniem skargowym, nie wszczyna się osobnego postępowania w sprawie skargi. W przeciwnym wypadku organ nadzoru byłby zmuszony do prowadzenia dwóch konkurencyjnych postępowań w przedmiocie tych samych zarzutów.
Odnosząc się do treści zażalenia DUKS wskazał, że decyzja ostateczna podlega wykonaniu, chyba że wstrzymano jej wykonanie. Decyzja ostateczna stanowi więc podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego i do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wniesienie skargi, a także jednoczesne lub późniejsze złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie powoduje wstrzymania z mocy prawa wykonania danego rozstrzygnięcia. Dopiero wydanie stosownego postanowienia powoduje, że toczące się postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania decyzji, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej.
Mając na uwadze powyższe DUKS uznał za niezasadny zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazujący na brak wymagalności obowiązku z uwagi na złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.
W ocenie DUKS nie znajdował również uzasadnienia zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ podstawę do zgłoszenia tego rodzaju zarzutu stanowi określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia będącego podstawą egzekucji. Zdaniem DUKS w komentowanym przepisie chodzi zatem o błąd co do przedmiotu egzekucji, który może dotyczyć zarówno rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego cech.
DUKS wskazał, że w orzeczeniu stanowiącym podstawę prowadzenia egzekucji tj. decyzji z dnia [...] października 2015 r. nr [...] kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wykazana do zwrotu wynosiła 1.157.439,00 zł. Natomiast Skarżąca w deklaracji VAT-7 wykazała kwotę nadwyżki podatku naliczonego do zwrotu w wysokości 1.361.860,00 zł. Różnica pomiędzy tymi kwotami wynosiła 204.421,00zł. Natomiast w tytule wykonawczyni w poz. E.1.1. (kwota należności pieniężnej) wskazano 204.420,00 zł. DUKS powołał się na art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) dalej "O.p.", który nakłada obowiązek przestrzegania określonej kolejności postępowania z nadpłatami. Pierwszeństwo ma tzw. zwrot pośredni, czyli zaliczenie nadpłaty na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych. Jednocześnie art. 76b O.p. stanowi, że powołany wyżej przepis stosuje się odpowiednio do zwrotu podatku, a zaliczenie, o którym mowa w art. 76a § 2 pkt 1 O.p., następuje z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot podatku.
W konsekwencji z faktu, że w tytule wykonawczym widnieje kwota 204.420,00 zł, która jest efektem przeksięgowania przysługującego Skarżącej zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2011 r. w kwocie 1,00 zł, na poczet zaległości za luty 2011 r., nie można wyprowadzać wniosku, że określono egzekwowany obowiązek niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia z dnia 26 października 2015r. nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 33 § 1 pkt 2 i 3 u.p.e.a.
W uzasadnieniu Skarżąca podniosła, że w związku ze złożeniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o wstrzymanie wykonalności orzeczenia stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji należało wstrzymać egzekucję do czasu jego rozpoznania. Skarżąca wskazała ponadto, że postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3580/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie decyzji z dnia [...] października 2015 r. nr [...].
Zdaniem Skarżącej zaliczenie zwrotu podatku na poczet zaległości wymaga wydania postanowienia, na które Skarżącej przysługiwałoby zażalenie, natomiast w niniejszej sprawie takie postanowienie nie zostało wydane, więc nie mogło dojść do zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku należnego. W związku z powyższym tytuł wykonawczy został wystawiony nieprawidłowo.
W odpowiedzi na skargę DUKS podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenia skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrolę tę inicjuje skutecznie wniesiona skarga. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawowym środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego są właśnie zarzuty z art. 33 u.p.e.a., które wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym ochrony zobowiązanego przed naruszeniem podstawowych zasad tego postępowania, jak również przed niedopuszczalną egzekucją. Uregulowany w art. 33 u.p.e.a., środek prawny ma na celu weryfikację prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Skarżąca zgłosiła zarzut, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a., którego podstawą może być odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej.
Uzasadniając ten zarzut Skarżąca wskazała, że w związku ze złożeniem na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosku o wstrzymanie wykonalności orzeczenia stanowiącego podstawę prowadzenia egzekucji należało wstrzymać egzekucję do czasu jego rozpoznania. Ponadto Skarżąca wskazała, że postanowieniem z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 3580/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wstrzymał wykonanie orzeczenia będącego podstawą prowadzenia egzekucji.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Jak podkreśla się w ugruntowanym orzecznictwie sądowym, przepis ten "nie pozostawia organowi wyboru, nakładając na niego prawny obowiązek podjęcia odpowiednich kroków w celu wszczęcia egzekucji w przypadku zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie. Niewykonanie wymagalnego obowiązku nakłada zatem na wierzyciela obowiązek zainicjowania działań zmierzających do jego wyegzekwowania. Podkreślić także należy, iż "zastosowany w art. 6 § 1 u.p.e.a. zwrot "powinien" oznacza "ma obowiązek", a "uchylanie się od wykonania obowiązku", to niepodjęcie przez zobowiązanego działań zmierzających do jego wykonania. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym - niewywiązanie się z niego w terminie płatności" (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1957/10, LEX nr 745716).
W konsekwencji wierzyciel, który często jest także organem egzekucyjnym, nie ma swobody co do prowadzenia egzekucji. Obowiązkiem wierzyciela jest wystawienie tytułu wykonawczego, a organu egzekucyjnego przymusowe wykonanie obowiązku administracyjnoprawnego. Rozpoznając skargę na postanowienie organu, w którym rozpoznano zarzut oparty na art. 33 pkt 2 u.p.e.a., należy co do zasady brać pod uwagę stan faktyczny istniejący w dacie wydania zaskarżonego postanowienia.
Samo złożenie na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, z której wynika obowiązek, nie stanowi podstawy do wstrzymania czy zawieszenia postępowania egzekucyjnego, a tym samym brak jest podstaw do zaniechania prowadzenia tego postępowania. Innymi słowy, nie stanowi przesłanki wstrzymania czy też zawieszenia postępowania egzekucyjnego toczące się postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji. (wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., I FSK 675/09, LEX nr 658093, POP 2010/6/590)
Mając na uwadze powyższe uznać należało, że organ mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego wykonania decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji przed prawomocnym załatwieniem sprawy z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Dopiero wydanie postanowienia o wstrzymaniu jej wykonania jest podstawą do tego, by postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji zostało wydane w dniu 1 marca 2016 r., co oznacza, że w chwili orzekania przez organ egzekucyjny Skarżącej nie została udzielona jeszcze ochrona tymczasowa, a wymagalny obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej podlegał wykonaniu. Nietrafny jest zatem zarzut naruszenia art. 33 pkt 2 u.p.e.a.
Skarżąca podniosła również zarzut oparty na art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. podnosząc, że tytuł wykonawczy został wystawiony nieprawidłowo, ponieważ wskazana w nim kwota nie była tożsama z kwotą wskazaną na decyzji będącej podstawą prowadzenia egzekucji. Różnica pomiędzy wskazanymi kwotami wynosiła 1,00 zł, a wynikała z przeksięgowania przez organ przysługującego Skarżącej zwrotu podatku od towarów i usług za maj 2011 r. na poczet zaległości za luty 2011 r. Zdaniem Skarżącej zaliczenie zwrotu podatku na poczet zaległości o którym mowa w ustawie wymaga wydania postanowienia, na które przysługuje zażalenie, natomiast w niniejszej sprawie takie postanowienie nie zostało wydane, więc nie mogło dojść do zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku należnego.
Zgodnie z art. 76 § 1 O.p. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, kosztów upomnienia oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Stosownie do art. 72 § 1 pkt 1 O.p. za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W sytuacji gdy podatnik podatku od towarów i usług składa deklaracje, nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej (art. 73 § 1 pkt 1 O.p.), a zaliczenie nadpłaty na poczet tej zaległości podatkowej następuje z dniem powstania nadpłaty (art. 76a § 2 pkt 1 O.p.).
Z kolei art. 76a § 1 O.p. stanowi, że w sprawach zaliczenia nadpłaty na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie. W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych przepisy art. 55 § 2 i art. 62 § 1 stosuje się odpowiednio.
Postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty (zwrotu podatku) na poczet zobowiązań podatkowych (zaległych, bieżących, przyszłych), odzwierciedla i potwierdza wykonanie czynności rachunkowo-technicznej, o której mowa w art. 76a § 1 O.p. Ma ono charakter formalny i samo w sobie nie przesądza ani o istnieniu zwrotu podatku, ani też o istnieniu zaległości podatkowej, jednakże - skoro jego istotą jest zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej to - w momencie jego wydania te dwa elementy (nadpłata i zaległość) muszą istnieć. Postanowienie to ma doprowadzić do kompensaty wzajemnych wierzytelności. W tym zakresie postanowienie artykułuje i potwierdza w formie aktu administracyjnego w indywidualnej sprawie, że w dacie wynikającej z prawa i wskazanej w tymże postanowieniu, nastąpiło zaliczenie określonej kwoty nadpłaty na zaległość (zobowiązanie) podatkową lub odmowa dokonania zaliczenia zgodnie z wnioskiem podatnika. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2016 r. II FSK 988/14 LEX nr 2036826).
W doktrynie uznaje się, że postanowienie o charakterze deklaratoryjnym jest tego rodzaju aktem administracyjnym, który nie tworzy, nie znosi i nie zmienia istniejącego stosunku prawnego, ale potwierdza istniejące prawa i obowiązki jego adresata (podatnika), potwierdza ustalone w określonym kształcie, z mocy prawa granice sfery prawnej danego podmiotu. W sposób prawnie wiążący stwierdza o istnieniu określonego stanu prawnego lub faktycznego, który istnieje z mocy prawa, niezależnie od faktu wydania tego orzeczenia. Innymi słowy, skutki prawne zachodzą z mocy samego prawa, jednak wydanie takiego aktu jest koniecznością, gdyż "dopiero od chwili wydania takiego aktu strona może robić użytek z praw i obowiązków wywołanych sytuacją prawną, której istnienie stwierdził akt deklaratoryjny" (zob. H. Dzwonkowski, Komentarz do art. 76a (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2014). Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z: 12 lipca 2012 r., II FSK 2582/11; 5 sierpnia 2014 r., II FSK 2022/12; publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl
Mając na uwadze powyższe wskazać należało, że zaliczenie nadpłaty następuje z mocy prawa, a postanowienie o którym mowa w art. 76a § 1 O.p. ma jedynie charakter deklaratoryjny. Postanowienie to wydawane jest po zaliczeniu zwrotu, a o momencie zaliczenia i istnieniu obowiązku zaliczenia nie decyduje moment wydania postanowienia, ale wynikająca z przepisów data, na którą zaliczenie ma nastąpić. Zaliczenie nadpłaty z urzędu następuje zatem w momencie powstania nadpłaty (w sytuacji, gdy na podatniku ciążą zaległości podatkowe bądź istnieją bieżące zobowiązania podatkowe, tj. takie, których termin płatności jeszcze nie minął), a nie w chwili wydania postanowienia w tym przedmiocie.
Zatem w rozpoznaje sprawie organ wystawiając tytuł wykonawczy był uprawniony do uwzględnienia przy określeniu egzekwowanej kwoty nadpłaty, która przysługiwała podatnikowi nawet wtedy, gdy nie zostało wydane postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty na zaległość podatkową.
Konkludując, Sąd uznał zarzut podniesiony na podstawie 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. za nieuzasadniony.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło