III SA/Wa 2223/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant referent stażysta Paweł Jurczyński, po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] w przedmiocie: uchylenia postanowienia w sprawie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a zawiesić postępowanie sądowe A. F. (dalej: "skarżący") w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej: "organ odwoławczy") z [...] maja 2011 r. i z [...] maja 2011 r. o [...], [...] i [...]. W sprawie niniejszej przedmiotem rozpoznania jest skarga na postanowienie kasacyjne z [...] maja 2011r., nr [...]. Organ odwoławczy uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] marca 2011 r., nr [...] powiadamiające skarżącego o zaliczeniu wpłaty z 19 października 2010 r. w kwocie 3.804,90 zł na poczet: zaległości w podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2005 roku. Postanowienie organu I instancji zostało bowiem wydana z naruszeniem art. 76 § 1 w związku z art. 76 a § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż na dzień jego wydania organ ten nie dysponował nadpłatą w wysokości 3.804,90 zł, która mogłaby zostać zaliczona na zaległości w podatku od towarów i usług. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych postanowień Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] i [...] maja 2011 r., ponieważ dotyczą one przedawnionych zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług, a akty te zostały doręczone już w 2011 r., tak jak i decyzja wymiarowa organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że skarżone postanowienie rażąco narusza prawo. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postanowieniem z [...] [...] grudnia 2010 r. wszczęte zostało wobec skarżącego dochodzenie o przestępstwo skarbowe, zatem z tym dniem doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: postępowanie sądowe w niniejszej sprawie należało zawiesić z urzędu. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "u.p.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W niniejszej sprawie taka przesłanka zaistniała, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 5 kwietnia 2011 r. (I FSK 525/10), przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu następujące pytanie prawne: czy art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r., w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie jest informowany, do momentu uznania go za podejrzanego – jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej? Sprawa została zarejestrowana przez Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt P 30/11). Dotychczas nie została rozstrzygnięta. W uzasadnieniu tego postanowienia NSA odwołał się do artykułu Bogusława Banaszaka "O konstytucyjności ustawowej regulacji zawieszenia przedawnienia zobowiązań podatkowych" (publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego Nr 1/2011 str. 9-17), z którego wynika między innymi, że samo zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania wprowadza pewne obciążenia obywateli (...) bez jednoczesnego wprowadzenia zasad postępowania odpowiednio jasnych, umożliwiających obywatelom dochodzenie swoich spraw poprzez zaskarżanie tego zawieszenia z dniem wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo bądź wykroczenie skarbowe. Ważnym elementem zasady zaufania obywateli do prawa i państwa jest dopuszczanie zaskarżania wyroków sądowych i decyzji administracyjnych w toku instancji. Art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej rodzi negatywne dla obywatela następstwa, ale nie przyznaje jakiegokolwiek środka prawnego, który mógłby służyć obywatelowi do obrony jego interesów. NSA podzielił argumentację przedstawioną w powołanym artykule, dotyczącą niezgodności art. 70 § 6 pkt 1 Op z art. 2 Konstytucji RP. Dodał, iż każde nałożenie obowiązków lub ograniczenie praw powinno następować w zgodzie z zasadami poprawnej legislacji, stanowiącej element demokratycznego państwa prawa, zgodnie z art. 2 Konstytucji RP. Zasada ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego (zob. wyrok TK z 27 lipca 2006 r., sygn. akt SK 43/04; publ. OTK-A 2006/7/89). TK konsekwentnie wskazuje na zasadę państwa prawnego (art. 2 Konstytucji), z której wynika nakaz przestrzegania przez ustawodawcę zasad poprawnej legislacji. Nakaz ten jest funkcjonalnie związany z zasadami pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasady te nakazują, aby przepisy prawa były formułowane w sposób precyzyjny i jasny oraz poprawny pod względem językowym. Warunek jasności oznacza obowiązek tworzenia przepisów klarownych i zrozumiałych dla ich adresatów, którzy od racjonalnego ustawodawcy mogą oczekiwać stanowienia norm prawnych niebudzących wątpliwości co do treści nakładanych obowiązków oraz przyznawanych praw. Związana z jasnością precyzja przepisu winna przejawiać się w konkretności nakładanych obowiązków i przyznawanych praw, tak by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. Z zasady określoności wynika, że każdy przepis prawny powinien być skonstruowany poprawnie z punktu widzenia językowego i logicznego - dopiero spełnienie tego warunku podstawowego pozwala na jego ocenę w aspekcie pozostałych kryteriów. Zdaniem NSA, art. 70 § 6 pkt 1 Op nie spełnia powyższych kryteriów, rodząc niepewność u jego adresatów co do treści ich praw oraz stwarza dla organów stosujących ten przepis nazbyt dużą swobodę (a nawet dowolność) jego interpretacji. Analizowany przepis art. 70 § 6 pkt 1 Op wzbudził wątpliwości co do jego zgodności z zasadą równości wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 27 kwietnia 2012 r., III SA/Wa 2105/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") . W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedź na przytoczone wyżej pytanie, zadane przez Naczelny Sąd Administracyjny, może mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, z uwagi na tożsamość problemu prawnego, tj. zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań podatkowych, których dotyczy zaskarżone postanowienie. W świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oraz znajdującego w niej zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 Op, Sąd uznał, że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w ramach odpowiedzi na przytoczone pytanie prawne, może mieć istotny wpływ na jej wynik, gdyż postanowienia te dotyczą zobowiązań podatkowych, które należałoby uznać za przedawnione przed dniem wydania przedmiotowych postanowień (tj. z końcem 2010 r.), o ile nie ulegałyby przedawnieniu na skutek postanowienia o wszczęciu dochodzenia z 30 grudnia 2010 r. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zasada szybkości postępowania sądowego powinna ustąpić pierwszeństwa zasadzie jednolitości oraz stabilności orzecznictwa sądowego. Zawieszenie postępowania sądowego jest nadto zgodne z zasadą ekonomiki procesowej, gdyż pozwala uniknąć szeregu potencjalnie zbędnych czynności do czasu rozstrzygnięcia sprawy prejudycjalnej, która ma podstawowe znaczenie dla kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Pozwoli także w sposób prawidłowy uzasadnić rozstrzygnięcie sprawy, bez ryzyka naruszenia art. 141 § 4 zdanie drugie u.p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi, bądź też uchroni stronę skarżącą od ryzyka poniesienia kosztów postępowania kasacyjnego. Skoro Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela wątpliwości dotyczące zgodności z przepisami Konstytucji RP art. 70 § 6 pkt 1 Op wyrażone już przez Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej postanowieniu (I FSK 525/10), to może skorzystać z uprawnienia przewidzianego w art. 125 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., bez konieczności zwracania się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, które już zostało postawione, a sprawa zarejestrowana. Dla merytorycznego rozpoznania sprawy niniejszej istotne jest to, czy przedmiotowe w sprawie zobowiązania podatkowe uległy przedawnieniu z końcem 2010 r., czy też były wymagalne w dniu wydania zaskarżonego postanowienia. Dla rozstrzygnięcia tej kwestii podstawowe znaczenie ma kwestia konstytucyjności, a więc i obowiązywania przepisu art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie wykładni językowej art. 125 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a uzupełnionej wykładnią systemową i celowościową, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.