III SA/Wa 2223/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, Protokolant specjalista Urszula Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu pobytu w [...] Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych oddala skargę Pismem z dnia 27 stycznia 2014 r. A. R. – dalej: "Skarżąca" lub "Strona" wystąpiła o umorzenie należności za pobyt w [...] Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych (faktura z dnia 29 grudnia 2013 r.). Uzasadniając wniosek Skarżąca wskazała, na swoją bardzo trudną sytuację materialną. Skarżąca wskazała, że posiada świadczenie rentowe w wysokości 828,87 zł, korzysta z pomocy finansowej w postaci bezpłatnych talonów obiadowych, opłaty za lokal i media wynoszą 563,19 zł, spłaca cztery kredyty a po dokonaniu opłat pozostałe środki finansowe uniemożliwiają jej normalną egzystencję. Prezydent W. decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. odmówił umorzenia należności w kwocie 258,80 zł z tytułu pobytu w [...] Ośrodku dla Osób Nietrzeźwych. Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, w którym przedstawiła swoją sytuację materialną i uznała, że w sprawie wystąpiła przesłanka umorzenia należności w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawą prawną orzekania w niniejszej sprawie jest ustawa z dnia 21 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2013.885). Wyjaśnił, że ulgi w spłacie należności z tytułu pobytu w ośrodku dla osób nietrzeźwych są udzielane na podstawie art. 64 ust. 1 w zw. z art. 60 ust. 1 i art. 55 w/w ustawy. Przepisy te - będące przepisami szczególnymi - w sposób kompleksowy określają przesłanki udzielenia ulgi, wobec czego nie zachodzi potrzeba odwoływania się do art. 67a ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (jt. Dz. U. z 2005r., Nr 8, poz.60 ze zm.) - dalej: "O.p." poprzez jego stosowanie na podstawie art. 67 O.p., który nakazuje stosować Ordynację podatkową tylko w kwestiach nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi poprzez umorzenie należności lub rozłożenie jej spłaty na raty ma charakter uznaniowy, co oznacza, że nawet zaistnienie przesłanki określonej w powołanym przepisie daje jedynie potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia lub też rozłożenia jego płatności na raty, lecz nie obliguje organu do uwzględnienia wniosku dłużnika. Zatem odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Udzielenie ulgi jest wyjątkiem od zasady płacenia należności publicznoprawnych, w interesie lokalnej społeczności jest pozyskiwanie środków budżetowych oraz respektowanie wspólnych dla całej społeczności wartości. Skarżąca we wniosku o umorzenie powołała się na przesłankę interesu wnioskodawcy jako dłużnika. Organ I instancji uznał, iż uzyskiwany przez Skarżącą dochód w wysokości 828,87 zł przewyższa ustalone minimum egzystencji ustalony na podstawie obliczeń Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych. Skarżąca podniosła, iż faktycznie ponosi ona wyższe wydatki niż wskazane minimum. Jednakże samo spełnienie w/w przesłanki, tj. ważne interesu dłużnika - w kontekście braku środków do życia, nie skutkuje automatycznie umorzeniem zobowiązania. Powyższa decyzja pozostaje do oceny przez uprawniony organ, w ramach uznania administracyjnego. Według organu odwoławczego kluczową okolicznością w niniejszej sprawie ma charakter należnej wierzytelności, a mianowicie jest to rachunek za pobyt w ośrodku dla nietrzeźwych. Umorzenie takiej należności, skutkowałoby przerzuceniem kosztów spożywania przez skarżącą alkoholu na pozostałych podatników, co nie może być społecznie akceptowane. Ponadto w kontekście zaciągniętych przez Skarżącą kredytów organ odwoławczy dodał, że kredyt bankowy stanowi dobrowolne prywatne zobowiązanie dłużnika i jest następstwem podjętej przez niego decyzji ekonomicznej, a jego zaciągnięcie wymagało rozważenia możliwości finansowych, jego uwzględnienie spowodowałoby przerzucenie skutków ekonomicznych i ryzyka decyzji dłużnika na całą lokalną społeczność. Zatem organ pierwszej instancji zasadnie odmówił umorzenia należności z tytułu pobytu w ośrodku dla osób nietrzeźwych. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie kwestionuje trudnej sytuacji życiowej i finansowej Skarżącej, jednakże powyższa okoliczność nie może powodować umorzenia należności z tytułu pobytu w ośrodku dla osób nietrzeźwych. Powyższa odmowa nie wyklucza możliwości, po złożeniu odpowiedniego wniosku, rozłożenia na raty w/w należności. Pismem z dnia 23 kwietnia 2014 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję podkreślając trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło jej oddalenie podtrzymując w całości dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: ,,p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Przy czym zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszym rzędzie należy zaznaczyć, że ulgi w spłacie należności z tytułu pobytu w ośrodku dla osób nietrzeźwych są udzielane na podstawie art. 64 ust.1 w zw. z art. 60 ust.1 i art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie z art. 64 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może udzielać określonych w art. 55 tej ustawy ulg w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60. Powyższe oznacza, że stosownie do art. 55 ustawy niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty, jeżeli zachodzi m.in. ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi poprzez umorzenie należności lub rozłożenia jej spłaty na raty ma charakter uznaniowy. Co do zasady uznanie administracyjne oznacza możliwość wyboru przez organ, w określonym stanie prawnym i faktycznym, konsekwencji prawnej. Innymi słowy, decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny zadecydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających. Sąd dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontroli Sądu nie podlega zatem uznanie samo w sobie, ale sposób, w jaki nastąpiło zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, uzasadnienie stanowiska organu, a także to czy swobodne uznanie organu podatkowego nie przekształciło się w uznanie dowolne (por. m.in. wyrok NSA z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, LEX nr 78302) oraz wyrok NSA z 28 listopada 2001 r., sygn. akt SA/Sz 1292/00, LEX nr 78300). Decyzja uznaniowa może być zatem przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Z akt sprawy wynika, że organy podatkowe zbadały sytuację materialną Skarżącej. Organy ustaliły, że Skarżąca pozostaje w trudnej sytuacji życiowej, uzyskuje dochód w wysokości 828,87 zł, który przewyższa ustalone minimum egzystencji ustalony na podstawie obliczeń Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych, ma zaciągnięte kredyty, i jej sytuacja życiowa i finansowa jest trudna, jednak organ podatkowy wyjaśnił, że samo spełnienie przesłanki ważnego interesu dłużnika nie skutkuje automatycznie umorzeniem zobowiązania. Organ podkreślił ponadto, że kluczową okolicznością w sprawie ma charakter należnej wierzytelności, a mianowicie to, że jest to rachunek za pobyt w ośrodku dla nietrzeźwych. Umorzenie takiej należności skutkowałoby przerzuceniem kosztów spożywania przez Skarżącą alkoholu na pozostałych podatników. Organy, w opinii Sądu wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez Skarżącą i w wyniku tej oceny podjęte zostały decyzje mieszczące się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania ich za niezgodne z prawem. Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.).