III SA/Wa 2226/18

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/11/2018 r po rozpoznaniu wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/6/2018 r Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona J. P. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Strona Skarżąca, wnioskiem na formularzu PPF, zwróciła się przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów z uwagi na sytuację osobistą (zdrowotną i finansową), brak pracy. Strona wskazała, ze "nic nie posiada", jeno wierzytelność w kwocie 1500 zł, pożyczkę do spłaty (30 tys zł) i alimenty na rzecz córki. Strona została wezwana o złożenie wyciągów z rachunków bankowych i innych informacji o stanie majątkowym, lecz dokumentów tych – za wyjątkiem PIT za 2016 r. - nie przekazała – i to pomimo pouczenia o terminie siedmiu dni i rygorze braku odpowiedzi (zpo, w aktach sprawy o prawo pomocy). Pismem z 15/11/2018 r. wyjaśniła natomiast, że SO przyznał mu rentę, lecz ZUS zaskarżył tą decyzję. Skarżący pobiera zasiłek chorobowy, lecz nie oznaczył jego wysokości. Zadeklarował, ze nie prowadzi rejestru wydatków, łączny koszt postępowań może przekroczyć 3 tys zł, zaś rachunek bankowy został zablokowany. Referendarz sądowy, choć na tym etapie postępowania, nie wyklucza możliwości subiektywnego przekonania Strony o trudności w wykazaniu jej sytuacji finansowej oraz o jej nienajlepszej sytuacji życiowej, to uważa, ze warunkiem wstępnym rozważania przyznania jej prawa pomocy jest wykazanie kondycji strony. Urzędnik sadowy nie jest podmiotem, który może przyznać Stronie prawo pomocy, bez wykazania przez nią jej sytuacji majątkowej (omnia possibilia sunt apud Deum), ponieważ w okolicznościach sprawy mają prymat reguły dyscypliny budżetowej Sądu. Skarżący nie wykazał przy tym na czym polegają "nadzwyczajne trudności" w przekazaniu Stronie informacji, do których Strona ma – co do zasady – nieograniczony dostęp. Rozpoznając wniosek Skarżącego referendarz sądowy uznał, iż nie spełnił on warunków do przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. W zakresie wykazania wypełnienia tych warunków ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zasadniczo od tego jak Sąd oceni to, co zostanie przez stronę wykazane. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 P.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji materialnej, zaś wezwanie urzędnika umożliwia jej zawarcie wymaganych informacji. W niniejszej sprawie referendarz sądowy wykorzystał prawo nadane mu art. 255 u.p.p.s.a. i wezwał Skarżącego o nadesłanie dodatkowych dokumentów, a także wskazał jakie to mają być dokumenty. Jak już wskazano Stronie w innym postepowaniu, czynności określone w art. 255 u.p.p.s.a. podejmowane są po to, by umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem w niniejszej sprawie w wykonaniu wezwania Skarżący ograniczył do nadesłania formularza PPF i przedstawienie wybiórczych a ogólnikowych informacji. Nie starał się on natomiast potwierdzić stosownymi dokumentami, że jego sytuacja materialna jest rzeczywiście trudna. Nie sposób tego także stwierdzić na podstawie informacji zawartych we wspomnianym formularzu. Nie wynika z nich mianowicie jakie (i jakiej wysokości) jest źródło utrzymania Skarżącego. W rubryce dotyczącej źródeł dochodu zaznaczył on jedynie, że zasiłek chorobowy nie jest wypłacany, a decyzję przyznającą rentę zaskarżono. Nie wiadomo też jakie konkretnie wydatki i w jakiej wysokości Skarżący ponosi. Ograniczył się on bowiem do lakonicznego wskazania, iż są to alimenty na córkę i pożyczka i że "nie prowadzi rejestru wydatków". Doświadczenie życiowe wskazuje, że do koniecznych kosztów bieżącego utrzymania zaliczyć także należy choćby opłaty za czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon czy wydatki na jedzenie. Nie wiadomo kto koszty te pokrywa. Zwłaszcza, że Skarżący oświadczył, iż "jest sam". Blokada z rachunku bankowego nie wyklucza uwiarygodnienia tego faktu i przekazania wyciągów z tego rachunku. Tym samym uznać należało, iż Skarżący w żaden sposób nie dążył do nie tylko do kompleksowego, ale także – do jakiegokolwiek - przedstawienia swojej sytuacji materialnej. Zbliżone wnioski wysnuły inne podmioty badające wnioski Strony w innych jej sprawach. Dlatego , mając na względzie okoliczności sprawy i zasadę wyważenia interesu publicznego i interesu strony (expedit rei publicae, ut finis sit litium), na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy orzec jak w sentencji i uznać wysiłki urzędnika sądowego podjęte w celu przyznania Stronie prawa pomocy – za bezskuteczne (cessante causa, cessat effectus).