III SA/Wa 2228/12

PostanowienieWSA w Warszawie2012-10-05

Skład orzekający: Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która poniosła znaczne straty i ma zajęte rachunki bankowe, może zostać zwolniona z kosztów postępowania sądowego w zakresie częściowym, jeśli nadal ponosi bieżące koszty działalności i nie wykazała jednoznacznie braku środków na pokrycie kosztów sądowych?
Ratio decidendi
Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie dostępu do sądu stronom, które nie mogą ponieść kosztów postępowania. Osoba prawna może ubiegać się o częściowe zwolnienie z kosztów, jeśli wykaże brak wystarczających środków. W niniejszej sprawie, mimo deklarowanego braku przychodów i zajęcia rachunków bankowych, spółka nadal ponosiła bieżące koszty (najem, usługi księgowe) i nie wykazała jednoznacznie, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy.
Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na poniesienie znacznych strat w 2011 r. (ponad 4,9 mln zł) i zajęcie rachunków bankowych przez urząd skarbowy w związku z postępowaniem egzekucyjnym dotyczącym podatku VAT i dochodowego. Spółka argumentowała, że uniemożliwia to jej normalne funkcjonowanie i uzyskanie finansowania. Pełnomocnik spółki wyjaśnił, że wynagrodzenie zostanie wypłacone po zakończeniu sporu. Spółka przedstawiła dokumentację finansową.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – A. sp. z o.o. złożyła urzędowy formularz PPPr, w którym zaznaczyła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazała, że w 2011 r. poniosła znaczne straty. Dodatkowo wydanie dwóch decyzji podatkowych uniemożliwiło Skarżącej normalne funkcjonowanie. W szczególności nie może ona uzyskać zaświadczenia o braku zaległości, co wyklucza uzyskanie finansowania działalności. Strata za ubiegły rok wyniosła 4.906.378,37 zł. Na rachunku Skarżąca posiada środki w wysokości 868,73 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że nie posiada ona udziałów w innych jednostkach. Nie posiada także wymagalnych wierzytelności. Urząd skarbowy prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne, którego przedmiotem są należności z tytułu podatku VAT i podatku dochodowego od osób prawnych. Do tej pory Skarżąca nie wypłaciła pełnomocnikowi wynagrodzenia. Zostanie ono wypłacone w przypadku pozytywnego zakończenia sporu i umorzenia dochodzonych przez organy podatkowe podatków. Skarżąca ma problemy z regulowaniem zobowiązań wskutek przedłużającego się postępowania podatkowego oraz podjęcia wobec jej klientów działań kwestionujących jej wiarygodność. Zajęcie rachunków bankowych uniemożliwia obecnie prowadzenie działalności gospodarczej i regulowanie zobowiązań. Skarżąca przedstawiła zestawienie przychodów i kosztów, deklaracje VAT, wyciągi bankowe, zeznanie podatkowe, rachunek zysków i strat oraz bilans. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 2 pkt 2 tego artykułu osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Oceniając sytuację majątkową Skarżącej pod kątem tej przesłanki referendarz sądowy uznał, że sytuacja ta nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, iż Skarżąca nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania. Według oświadczenia Skarżącej aktualnie nie prowadzi ona działalności z racji zajęcia rachunków bankowych. Istotnie w zestawieniu przychodów i kosztów za okres styczeń-sierpień 2012 r. w pozycji "przychody" widnieje "0", podobnie zresztą jak w deklaracjach VAT w rubryce dotyczącej sprzedaży. Okoliczność ta nie może mieć jednak decydującego znaczenia przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Ważniejsze jest bowiem to, że Skarżąca mimo deklarowanego braku przychodów w dalszym ciągu dokonuje zakupów. We wspomnianym okresie zakupy te wyniosły w miesiącach styczeń-maj i lipiec-sierpień 1.500 zł, zaś w czerwcu 2.000 zł. Jak wyjaśniła Skarżąca koszty te dotyczą najmu powierzchni biurowej i usług księgowych. Skarżąca – mimo wyraźnego wezwania – nie wskazała źródeł finansowania tych wydatków. Oświadczyła jedynie, że zajęcie rachunków bankowych uniemożliwia obecnie prowadzenie działalności gospodarczej i pozbawia Skarżącą możliwości regulowania zobowiązań. Tymczasem zajęcie to miało miejsce w czerwcu 2012 r., podczas gdy opisane wyżej koszty Skarżąca ponosiła już od stycznia 2012 r. W tej sytuacji oświadczenie Skarżącej o nieprowadzeniu działalności gospodarczej i nieregulowaniu zobowiązań z uwagi na zajęcie rachunku bankowego brzmi nieprzekonująco. Tym samym Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że nie reguluje swoich zobowiązań. Nie przesłała choćby wezwań do zapłaty. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena racjonalności takiego zachowania strony, która przy braku przychodów, generuje koszty z tytułu najmu powierzchni biurowej, czy usług księgowych, niemniej okoliczność ta nie może być pominięta przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji stwierdzić należy, że nie zostały wyjaśnione zagadnienia związane ze źródłami finansowania bieżącej działalności Skarżącej, zwłaszcza wobec ponoszenia tych kosztów, czego dowodem są choćby dokonywane zakupy czy zaciągnięte znaczne zobowiązania, których termin wymagalności przypada na 1 stycznia 2013 r. Zobowiązania te ciążą wobec takich podmiotów jak: G. sp. z o.o. (na kwotę [...] zł), K. sp. z o.o. (na kwotę [...] zł), W. sp. z o.o. (na kwotę [...] zł), K. sp. z o.o. (na kwotę [...] zł) – dane na podstawie akt sprawy III SA/Wa 2524/12. Tym samym referendarz sądowy nie znalazł podstaw by stwierdzić, że Skarżąca istotnie nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło