III SA/Wa 2228/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 4/9/2015 r. po rozpoznaniu wniosku W.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] /6/2015 r Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a Zwolnić stronę od kosztów sądowych Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Skarżąca, tj W. M. zwróciła się na formularzu PPF z 31/08/2015 r z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca powieliła w dużej części argumentację w rozpoznanym już wniosku z 8/7/2015 r o prawo pomocy w sprawie III SA/Wa 1536/15 (i powołała się – m.in. - na ciężkie schorzenia syna, "nadużycia" (medyczne i KRUS, zły stan zdrowia całej rodziny; posiadanie 1,5 ha przeliczeniowego; prowadzenie wspólne gospodarstwo domowe z mężem, synem i córką ([...] , [...] , [...] ), dochód miesięczny brutto (wg wyliczeń) to 369 zł na cztery osoby, utrzymywanie się z gospodarstwa rolnego, i in). Strona załączyła wyciąg z konta KRUS. Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 100 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. Z uwagi na charakter sporu (odmowa wszczęcia postępowania), wysokość wymaganego wpisu od skargi (100 zł), postulat zapewnienia stronie dostępu do Sądu referendarz sądowy nie przydaje decydującego znaczenia do niepełnego wypełniania wezwania Sądu z 21/08/2015 r. Referendarz sądowy podziela też pogląd wyrażony uprzednio względem strony, że prowadzenie małego gospodarstwa rolnego nie jest dziedziną działalności, która charakteryzuje się dużą zyskownością. Obranie tego rodzaju rodzaj aktywności życiowej powinno skutkować wykluczeniem społecznym strony, przejawiającym się w odcięciu dostępu do instytucji wymiaru sprawiedliwości z uwagi na brak środków na wpis od skargi czy opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia. W Konstytucji, w art. 23 wprost wskazano, że "podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne". Modelem gospodarstwa, preferowanym w naszym kraju, jest gospodarstwo, w którym nie będzie rozwijana przemysłowa działalność rolnicza. Ustawodawca położył większy nacisk na realizację wartości "niematerialnych" niż na dochodowość przedsięwzięcia. Nie do przyjęcia byłby taki sposób rozumienia przepisów u.p.p.s.a., w tym prawa pomocy i regulujących zasady uiszczania wpisu, który byłby wyrazem ograniczenia dostępu do instytucji ochrony prawnej podmiotów prowadzących gospodarstwa rolne o deklarowanej niskiej dochodowości – zwłaszcza jeżeli członkowie gospodarstwa domowego (wszyscy) cierpią na schorzenia będące efektem stosowania "mieszaniny pestycydów". Referendarz sądowy, pomimo wnikliwej analizy – także akt administracyjnych i danych zawartych w "sieci" - nie uzyskał podstaw do uznania, że oświadczenia strony w formularzu PPF, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, są nieprawdziwe lub niezupełne. Analizując te okoliczności referendarz sądowy uznał, że strona nie jest w stanie pokryć (nawet) wymagalnych kosztów sądowych (tj. 100 zł) bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego. Kwota niespełna 400 zł, która dysponuje na miesięczne utrzymanie gospodarstwa domowego, nie powinna być uszczuplona nawet o kwotę symbolicznej wpłaty, ponieważ może doprowadzić to do znaczącego naruszenia podstaw egzystencji. Tym samym referendarz sądowy uznał, że ocena podjęta w przywołanej powyżej sprawie III SA/Wa 1536/15 powinna być powielona także w niniejszym postepowaniu. Zwolnienie od kosztów sadowych w całości jest uzasadnione tym, że wątpliwe jest, by sytuacja strony zmieniła się na jej korzyść w najbliższym czasie, zwłaszcza, że – jak wynika z danych WSA-0 strona prowadzi kilka sporów sądowych. Nie wskazuje na to też ani stan zdrowia strony, ani perspektywy rozwoju działalności, która prowadzi. Dlatego, referendarz sądowy, uwzględniając też regułę "iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur" (Praw nie ustanawia się dla poszczególnych osób, lecz dla ogółu), na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.