III SA/Wa 2244/14

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący T.W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją materialną. Wskazał, że jest bezrobotny bez prawa do zasiłku, nie posiada oszczędności, ani majątku, który mógłby spieniężyć. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem i córką. Środki finansowe, którymi dysponował zostały zajęte. Skarżący przedstawił zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, pierwszą stronę informacji PIT/B, wydruki z CEIDG, decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że prowadzi indywidualne gospodarstwo domowe. W 2012 r. poniósł stratę w wysokości 1.212,86 zł, zaś w 2013 r. nie osiągnął dochodu podlegającego opodatkowaniu. Podał, że nie posiada stałego źródła utrzymania - pomocy żywnościowej udziela mu rodzina i przyjaciele. Z powodu braku środków finansowych Skarżący zaprzestał z dniem 29 lipca 2014 r. wykonywania działalności gospodarczej. Lokal, w którym jest zameldowany jest przedmiotem umowy najmu z W., zaś do lokalu będącego adresem korespondencyjnym nie posiada tytułu prawnego. Skarżący wyjaśnił, że nie posiada innych rachunków bankowych, niż te zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. Dodał, że przedstawienie potwierdzenia operacji nie jest możliwe z powodu ich braku, jak i konieczności poniesienia opłat za wydanie zaświadczenia, których Skarżący nie jest w stanie uiścić. Łączna kwota środków zablokowanych na kontach bankowych opiewała na sumę 120.000 zł. Skarżący przedłożył pierwszą stronę zeznania PIT-36L za 2012 r. oraz drugą stronę informacji PIT/B. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie i zgodnie z prawdą przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Niewyjaśniona pozostaje m. in. kwestia domowników. W urzędowym formularzu PPF Skarżący wymienił bowiem syna i córkę jako osoby z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Zaprzeczył temu w swoim piśmie z 8 sierpnia 2014 r. Oświadczył mianowicie, że prowadzi indywidualne gospodarstwo domowe. Skarżący jako źródło zaspokojenia swoich podstawowych potrzeb życiowych wskazał pomoc żywnościową udzielaną przez rodzinę i przyjaciół. Okoliczności tej w żaden sposób nie uprawdopodobnił. Nie podał mianowicie jakie konkretnie są to osoby, nie nadesłał ich oświadczeń, potwierdzających ten fakt. Nie wyjaśnił też – skoro pomoc rodziny i przyjaciół sprowadza się do dostarczania żywności – kto pomaga mu w ponoszeniu innych niezbędnych wydatków, choćby takich jak koszty korespondencji z Sądem. Nie wiadomo również kto ponosi wydatki związane z kosztami utrzymania zajmowanego przez Skarżącego lokalu. Wskazał on tylko, że łączy go umowa najmu z W. Nie wspomniał nic natomiast na temat warunków tej umowy, w tym jej kosztów. Skarżący nie nadesłał żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że rzeczywiście zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Nie udokumentował też w żaden sposób, że istotnie przed zajęciem rachunku bankowego (co miało miejsce w sierpniu 2013 r.) dysponował środkami finansowymi w łącznej wysokości 120.000 zł. Zresztą kwestia tego zajęcia też nie jest jasna. Otóż w formularzu PPF Skarżący oświadczył, że środki finansowe zostały zajęte na mocy decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. , na dowód czego przedłożył stosowne zawiadomienie. W piśmie z 8 sierpnia 2014 r. wskazał natomiast, że nie posiada innych rachunków bankowych niż te zajęte przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . W rezultacie nie wiadomo kto dokonał zajęcia i czy rzeczywiście Skarżący nie posiada innego rachunku, niż ten, zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . Nie można również za wykonanie wezwania do nadesłania zeznania podatkowego uznać przedstawienia jedynie jego pierwszej strony. Taktyka Skarżącego, na którym w tym postępowaniu ciąży obowiązek dowodowy, by przedstawić minimum informacji, nie mogła więc być skuteczna. Badanie sprawy w przedmiocie prawa pomocy nie polega na analizie spełnienia przez wniosek określonych kryteriów formalnych, ale na merytorycznym ustaleniu zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy i podjęciu na tej podstawie określonego rozstrzygnięcia. Skarżący, nie przedstawiając precyzyjnych informacji w tym zakresie, w istocie uniemożliwił referendarzowi sądowemu poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. Nie sposób przyjąć, że Sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału Skarżącego w zainicjowanym przez niego postępowaniu sądowym, opierając się jedynie na jego niekonkretnych stwierdzeniach. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.