III SA/Wa 2244/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2009 r. postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych We wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF T. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją materialną. Wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem i córką. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, bowiem środki finansowe, którymi dysponował zostały zajęte. Na potwierdzenie przedstawił zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, pierwszą stronę PIT/B za 2012 r., wydruki z CEIDG oraz decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną. Wykonując wezwania referendarza sądowego Wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi indywidualne gospodarstwo domowe. W 2012 r. poniósł stratę w wysokości 1.212,86 zł, zaś w 2013 r. nie osiągnął dochodu podlegającego opodatkowaniu. Podał, że nie posiada stałego źródła utrzymania - pomocy żywnościowej udziela mu rodzina i przyjaciele. Z powodu braku środków finansowych Skarżący zaprzestał z dniem 29 lipca 2014 r. wykonywania działalności gospodarczej. Lokal, w którym jest zameldowany jest przedmiotem umowy najmu z W., zaś do lokalu będącego adresem korespondencyjnym nie posiada tytułu prawnego. Następnie wyjaśnił, że nie posiada innych rachunków bankowych prócz zajętych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . Dodał, że przedstawienie potwierdzenia operacji na rachunkach bankowych nie jest możliwe z powodu ich braku, jak również konieczności poniesienia opłat za wydanie zaświadczenia, których Skarżący nie jest w stanie uiścić. Łączna kwota środków zablokowanych na kontach bankowych opiewała na sumę 120.000 zł. Skarżący przedłożył pierwszą stronę zeznania PIT-36L za 2012 r. oraz drugą stronę informacji PIT/B. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Wnioskodawcy prawa pomocy w żądanym zakresie, wskazując iż Skarżący nie przedstawił w pełnym zakresie swojej sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. W uzasadnieniu argumentował, że aby skutecznie bronić swoich racji i skorzystać z przysługujących mu praw zobligowany jest do wniesienia opłaty z tytułu wpisu sądowego, którą niestety nie dysponuje. Natomiast wydane postanowienie skutkuje brakiem wykonania gwarantowanego przez Konstytucję RP prawa do sądu, które jest mu należne. Wnioskodawca podniósł ponadto, że referendarz wykazał swobodną interpretację faktów, z którą się nie zgadza. Następnie wyjaśnił, że we wniosku wpisał rzeczywisty stan rodzinny, czyli dwoje dzieci, które jednak nie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Pomoc udzielana mu przez bliskich i przyjaciół jest bezinteresowna, a osoby zaangażowane mają prawo pozostać anonimowe. Podkreślił, że koszty korespondencji z sądem pokrywa ze środków uzyskanych ze sprzedaży surowców wtórnych bądź drobnych kwoty pożyczonych lub darowanych przez rodzinę lub znajomych. Wskazał, że koszty umowy najmu lokalu ponosi jego była żona z własnych środków. W ocenie Wnioskodawcy również pytanie o kwotę zgromadzonych środków jest bezzasadne, gdyż przedstawiony dokument egzekucji środków zgromadzonych na rachunkach bankowych odnosi się do wszystkich rachunków dłużnika i rozsyłany jest do wszystkich instytucji w kraju. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych informacji Skarżący wyjaśnił, że nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej oferowanej przez państwo, natomiast korzysta z pomocy żywnościowo-mieszkaniowej oferowanej mu przez rodzinę i przyjaciół. W związku z powyższym nie jest w stanie oszacować wydatków związanych ze swoim utrzymaniem. Zaznaczył, że za 2013 r. nie osiągnął dochodu podlegającego opodatkowaniu, zaś w 2012 r. osiągnął stratę w wysokości 1212,86 zł. Wskazał, że w związku z nieotrzymaniem wyroku orzekającego rozwód nie jest w stanie wykonać wezwania w tym zakresie. Odnośnie dostarczenia wyciągów bankowych stwierdził, że z uwagi na blokadę kont nie posiada do nich dostępu online, a pobranie historii rachunków w banku wiąże się z dodatkowymi kosztami, których nie jest w stanie uiścić. Podniósł również, że zajęcia majątku nastąpiły na podstawie decyzji Prokuratury Okręgowej w K. jak i Naczelnika Urzędu Skarbowego W. na skutek decyzji Izby Skarbowej, jednakże z uwagi na brak dochodu nie jest w stanie opłacić kserokopii przedmiotowych dokumentów. Do pisma dołączył PIT-36L za 2012 r., PIT/B za 2012 r. oraz zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów postępowania. Dlatego też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (zob. H. Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). W rozpoznawanej sprawie Wnioskodawca wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczeń złożonych do akt sprawy wynika, że Wnioskodawca jest osobą bezrobotną, bez stałego źródła utrzymania. W sierpniu 2012 r. Wnioskodawca zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zobowiązanie czynszowe mieszkania opłaca mu jego była żona. Osoby bliskie udzielają mu doraźnej pomocy. Rachunki bankowe Wnioskodawcy są zablokowane. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Ponadto należało wziąć pod uwagę, że należne w sprawie koszty postępowania (wpis sądowy) są znaczne. Jak wskazuje bowiem Wnioskodawca, wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie wynosi ponad 3 miliony złotych. Tym samym, w ocenie Sądu, przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przesłanka zwolnienia Skarżącego od kosztów sądowych została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Zwolnienie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej Skarżącego nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez sąd, działalności organów administracji publicznej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.