III SA/Wa 2244/14

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2015 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń i luty 2009 r. postanawia - przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata - Skarżący – T. W.– pismem z dnia 30 marca 2015 r. zwrócił się do Sądu z wnioskiem o ustanowienie adwokata z urzędu. Wskazał, że uzyskał już w niniejszej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśnił, że nie wystąpił wówczas o pełnomocnika, gdyż liczył na uchylenie przez sąd karny poręczenia majątkowego oraz pożyczkę od znajomych. Ostatecznie tak się nie stało. Skarżący podał, że prowadzi indywidulane gospodarstwo domowe. Z dniem 1 sierpnia 2014 r. zamknął zawieszoną wcześniej działalność gospodarczą. Obecnie jest osobą bezrobotną bez dochodu. Z tego względu nie generuje kosztów stałych, które mógłby oszacować. Dodał, że nie posiada nieruchomości, zaś środki finansowe na zablokowanych rachunkach bankowych zostały zajęte. Skarżący oświadczył, że korzysta z pomocy mieszkaniowo-żywnościowej przyjaciół i rodziny. Przedłożył wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że niemożliwe jest nadesłanie zeznania podatkowego, gdyż w 2014 r. nie osiągnął żadnego dochodu. Nie posiada żadnych źródeł utrzymania. Podkreślił, że korzysta z pomocy wielu osób, które pragną pozostać anonimowe. Wskazał, że bezskutecznie poszukuje pracy. W tym celu regularnie odwiedza urząd pracy oraz odpowiada na dziesiątki ofert zamieszczonych w internecie i prasie. Z obawy przed odmową Skarżący zrezygnował ze zwracania się o pomoc do innych - niż urząd pracy - instytucji. Podał, że nie dysponuje odpisem wyroku orzekającego rozwód, gdyż nie został mu dostarczony, a jego pozyskanie wiąże się z kosztami i jest czasochłonne. Poza zaległościami podatkowymi sięgającymi kwoty 24 mln zł Skarżący nie posiada innych zaległości. Z uwagi na brak dochodu Skarżący nie jest w stanie pokrywać kosztów utrzymania swoich dzieci. Jedyne rachunki bankowe, jakimi dysponuje, zostały zablokowane przez Prokuraturę Okręgową w K.. Aktualnie Skarżący nie ma do nich dostępu, co skutkuje tym, że nie wykonywał na nich żadnych operacji. Przesłał postanowienie o zabezpieczeniu majątkowym oraz zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 14 maja 2015 r., uzupełnionym pismami z dnia 22 maja 2015 r. oraz z dnia 27 maja 2015 r., Skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazał, że aby mógł skutecznie bronić swoich racji i dochodzić przysługujących mu praw, prowadzeniem jego sprawy z uwagi na wysoki stopień skomplikowania, powinien zająć się profesjonalny pełnomocnik, którego wynagrodzenia nie jest w stanie pokryć. W ocenie Skarżącego wszystkie przedstawione fakty i dokumenty świadczą o tym, że nie dysponuje on pieniędzmi, którymi mógłby opłacić honorarium adwokata. Bezzasadne jest poddawanie przez referendarza sądowego wątpliwości, że Skarżący od 2012 r. korzysta z pomocy rodziny i znajomych, ponadto Skarżący podkreślił ponownie, że posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku i nie jest w stanie przedstawić dokumentów świadczących o tym, że aktywnie poszukuje pracy i stawia się regularnie w urzędzie pracy, ponieważ urząd nie wystawia takich zaświadczeń. Skarżący zaznaczył również, że ma 47 lat i grupa wiekowa w której się znajduje, nie jest atrakcyjna dla potencjalnych pracodawców. Skarżący dodatkowo nadesłał do Sądu zaświadczenie z urzędu pracy z dnia 22 maja 2015 r. potwierdzające, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, oraz odpis wyroku Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Cywilny Rodzinny – Odwoławczy z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt [...], orzekający rozwód Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "ppsa", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego orzeczenia referendarza sądowego, tj. postanowienia z dnia 30 kwietnia 2015 r. Jest ono traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 245 § 1 ppsa, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 ppsa, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. art. 245 § i 3 ppsa). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu. Skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata. Sąd, mając na uwadze przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, posiłkując się nadesłanymi przez Skarżącego dokumentami, doszedł do przekonania, że Skarżący wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Z oświadczeń złożonych do akt sprawy wynika, że Skarżący jest osobą bezrobotną, bez stałego źródła utrzymania. W sierpniu 2012 r. Skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Osoby bliskie udzielają mu doraźnej pomocy. Rachunki bankowe Skarżącego są zablokowane. Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Biorąc pod uwagę wskazane wyżej wartości dotyczące uzyskiwanego dochodu oraz posiadanego majątku, w ocenie Sądu uzasadnione jest przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 244 § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ppsa postanowiono, jak w sentencji.