III SA/Wa 2245/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi R.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od marca do grudnia 2003 r. postanawia - odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 8 marca 2017 r. - Skarżący – R.Z. w dniu 20 stycznia 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika (adwokata). W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że stracił cały majątek. Ponadto choruje na [...], co uniemożliwia mu podjęcie chociażby dorywczej pracy. Mimo leczenia choroba postępuje. Pozostaje na utrzymaniu dzieci. Do swojego majątku skarżący zaliczył mieszkanie o pow. 62 m². Posiada kredyt hipoteczny w wysokości 800.000 zł oraz kredyt gotówkowy w wysokości 5.000 zł. W załączonym do wniosku oświadczeniu Skarżący wskazał, że jego dochód stanowi świadczenie rehabilitacyjne w wysokości 5.000 zł oraz pomoc syna Konrada w wysokości 500 zł. Miesięczne wydatki skarżącego to: wyżywienie 800-1.200 zł, czynsz 650 zł, elektryczność 200 zł, telefon, 400 zł, spłata kredytów 350 zł, internet i TV 200 zł, leczenie 300-500 zł, alimenty na syna Mieszka 1.500 zł. Skarżący jest zadłużony z tytułu kredytu hipotecznego. Umowa została wypowiedziana, a mieszkanie przy ul. [...] w W. zajęte w postępowaniu komorniczym. Do wniosku Skarżący załączył decyzje ZUS o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego, zeznanie podatkowe za 2015 r. oraz umowę pożyczki. W toku postępowania Skarżący nadesłał zawiadomienie o sprzedaży nieruchomości, wyciąg z rachunku bankowego, oświadczenie p. B.Z. o otrzymywaniu do "rąk własnych" alimentów w wysokości 1.500 zł na syna M., potwierdzenie wpłaty świadczenia z ZUS, kopie delacji VAT-7, kopie z podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Postanowieniem z 8 marca 2017 r. Starszy referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych) i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał, że z oświadczeń złożonych przez skarżącego oraz nadesłanych dokumentów wynika, że aktualnie skarżący utrzymuje się ze świadczenia rehabilitacyjnego. Za luty 2017 r. świadczenie to wyniosło 5.291 zł. Ponadto otrzymuje od syna K. kwotę ok. 500 zł. W ocenie referendarza sądowego, mając na uwadze aktualne dochody skarżącego należało uznać, że należny w sprawie wpis sądowy przekracza jego możliwości finansowe, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi – ponad kwotę 1.000 zł. Skarżący wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Jednocześnie jednak referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja finansowa dawała podstawy do zwolnienia go z ponoszenia kosztów sądowych w większym zakresie Skarżący bowiem, mimo dość skomplikowanej sytuacji związanej z postępowaniem komorniczym oraz stanem zdrowia, osiąga jednak stały i znaczący jak na jedną osobę – dochód w wysokości ponad 5.000 zł. W konsekwencji, ma możliwość chociażby częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. W ocenie referendarza sądowego, różnica między dochodem a niezbędnymi wydatkami skarżącego (z uwzględnieniem m.in. leczenia, alimentów i spłaty pożyczki), wskazuje na możliwość częściowego partycypowania w kosztach wszczętego postępowania. Odnośnie z kolei wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy wskazał na brak ustawowego wymogu reprezentowania skarżącego przez profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw. Postanowieniem z 12 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego z 8 marca 2017 r. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 1.000 zł Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, który pierwotnie obejmował swoim zakresem jedynie zwolnienie od kosztów sądowych, a następnie (w piśmie z 19 września 2017 r.) został rozszerzony o ustanowienie adwokata. Skarżący argumentował, że od 2004 r. jest nękany przez Izbę Skarbową. Ma zablokowane rachunki bankowe. Z oświadczeń Skarżącego wynika, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności, jedynie wierzytelności w wysokości ponad 1.000.000 zł. Jako swój dochód Skarżący wskazał 2.000 zł z "pracy na bazarze". Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), wezwano skarżącego do nadesłania kopii zeznań podatkowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za 2016 r., udokumentowania wysokości wszystkich przychodów uzyskanych przez skarżącego w bieżącym roku (od stycznia 2017 r.), wskazania i udokumentowania źródeł utrzymania osób, z którymi skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe za ostatnie 3 miesiące (nawet jeśli brak na nich środków), dokumentowanie zajęcia majątku skarżącego w postępowaniu egzekucyjnym, przedstawienia miesięcznych niezbędnych wydatków skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (w tym na wyżywienie, utrzymanie domu, opłaty za media, leczenie, kredyty i pożyczki i inne niezbędne) wraz ze wskazaniem źródła pokrycia tych wydatków (czytelne zestawienie miesięcznych dochodów i wydatków). W odpowiedzi (pismo z 19 września 2017 r.) Skarżący wyjaśnił, że w gospodarstwie domowym tylko on uzyskuje odchody. Nie osiąga dochodów z działalności gospodarczej, bowiem cały czas przebywa na zwolnieniu lekarskim. Świadczenie rehabilitacyjne, które wynosiło ok. 6.000 zł Skarżący ostatni raz otrzymał 28 czerwca 2017 r. Obecnie otrzymuje wsparcie finansowe od syna. Skarżący czeka na decyzję ZUS o przyznaniu świadczenia chorobowego lub renty. Dalej Skarżący wskazał, ze w gospodarstwie domowym pozostaje sam. Rachunki bankowe ma zablokowane. W związku z kłopotami finansowymi nie mógł spłacić kredytu hipotecznego. Bank przejął nieruchomość, która została sprzedana. Skarżący nadal ma dług wobec banku i spłaca w ratach zadłużenie. Skarżący przedstawił strukturę miesięcznych wydatków, na które składają się: wyżywienie 800-1.200 zł, czynsz 650 zł, elektryczność 200 zł, telefon, internet 300 zł, spłata kredytów ([...] ok. 330 zł, Bank 500 zł, [...] Bank 1.700 zł), alimenty na syna 1.000 zł, spłata do urzędu miasta 2.000 zł. Skarżący wskazał, że na jego zły stan majątkowy miała wpływ jego choroba tj. [...] oraz dwa [...] (ostatni w 2013 r.). Skarżący podniósł, że nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych i wynagrodzenia adwokata. Do pisma Skarżący załączył: zwolnienie lekarskie, wyrok z 20 kwietnia 2017 r. zasądzający od Skarżącego na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej kwotę ponad 10.000 zł, zawiadomienie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości i wezwanie do zapłaty z 30 czerwca 2015 r., monit z [...] na kwotę 333,12 zł, wezwanie do uregulowania zadłużenia w banku, zeznanie PIT-36 za 2016 r. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Zauważyć przede wszystkim trzeba, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym wnioskiem R.Z. o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 8 marca 2017 r., po rozpoznaniu wcześniejszego wniosku, Starszy referendarz sądowy zwolnił Skarżącego od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych) i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Ponowny wniosek Skarżącego ma tożsamy zakres, bowiem także dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Dlatego też zaistniały podstawy do skorzystania z rozwiązania przewidzianego w art. 165 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zgodnie natomiast z przepisem art. 167a § 1 P.p.s.a., do zarządzeń i postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Wskazany przepis art. 165 P.p.s.a. do zmiany zapadłego w danym przedmiocie orzeczenia wymaga zaistnienia zmiany okoliczności sprawy. Oczywiście chodzi tutaj o okoliczności istotne dla wydania rozstrzygnięcia o określonej treści. Aby więc możliwa była modyfikacja orzeczenia odnoszącego się do prawa pomocy konieczne są zmiany w zakresie sytuacji rodzinnej, dochodowej czy majątkowej wnoszącego o wsparcie ze środków publicznych. To bowiem te informacje mają kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy wnioskodawca wymaga udzielenia mu wsparcia w ramach instytucji prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze nie stwierdzono podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 8 marca 2017 r. Przede wszystkim bowiem zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy musi zostać wykazana przez Skarżącego, podobnie jak przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie natomiast, Skarżący powołał wprawdzie okoliczności, które jego zdaniem świadczą o pogorszeniu jego sytuacji finansowej, niemniej jednak okoliczności te nie zostały należycie wykazane. Owo wykazanie oznacza z kolei, że wnioskodawca powinien przedstawić jak najpełniejsze informacje o swoim stanie rodzinnym i majątkowym, które dodatkowo nie budzą jakichkolwiek wątpliwości. Powyższego w rozpoznawanej sprawie zabrakło. Skarżący wskazał wprawdzie, że nie otrzymuje już świadczenia rehabilitacyjnego, ale w istocie nie wiadomo z czego się utrzymuje. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu wskazywał, że jest to dochód z "handlu na bazarze" w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Z kolei w piśmie z 19 września 2017 r. wskazywał już jedynie na wsparcie finansowe syna. Skarżący mimo wezwania nie udokumentował wysokości uzyskiwanych przychodów. Tym samym uniemożliwił weryfikację złożonych oświadczeń. W związku zatem z istnieniem wątpliwości co do aktualnej, rzeczywistej sytuacji bytowej i materialnej Skarżącego, uwzględnienie jego żądania nie jest możliwe. Mogłoby bowiem prowadzić do nadużycia instytucji prawa pomocy, skierowanej do osób ubogich, które nie są w stanie przy wykorzystaniu własnych sił ponieść wydatku na pokrycie kosztów danego postępowania sądowego. Ponownie podkreślił należy, że niezależnie od tego, czy rozpoznaniu podlega pierwotny wniosek strony czy też orzekający stosuje regulacje zawartą w art. 165 P.p.s.a., zawsze to na wnioskującym o wsparcie Państwa spoczywa ciężar wykazania, że spełnia ustawową przesłankę uzyskania powyższego. W przypadku całkowitego prawa pomocy, o które ubiega się skarżący tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowenia pełnomocnika, przesłanką tą jest niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Jak wyżej zaznaczono, brak pełnej jasności w zakresie istotnych dla prawa pomocy okoliczności dotyczących źródeł utrzymania Skarżącego uniemożliwia przychylenie się do jej wniosku. Ponadto, referendarz sądowy zauważa, że skoro jeszcze do 28 czerwca 2017 r. Skarżący otrzymywał świadczenie rehabilitacyjne w wysokości ok. 6.000 zł i miał świadomość ciążących na nim kosztów sądowych, to przynajmniej do tego czasu posiadał środki, które mógł przeznaczyć na uiszczenie wpisu wysokości 1.000 zł (zgodnie z postanowieniem z 8 marca 2017 r.) Tym samym, z uwagi na niewykazanie okoliczności uzasadniających zmianę postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 8 marca 2017 r., na podstawie art. 165 w zw. z art. 165a § 1 oraz art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.