III SA/Wa 2258/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2006 r. sprawy ze skargi B. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości, 3) zasądza na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] marca 2004r. r., uzupełnionym w dniu [...] kwietnia 2004r. skarżąca B. T. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej w kwocie [...] zł. oraz odsetek w wys. [...] zł powstałej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia w 1998r. nieruchomości położonej we wsi W. oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w W. przy ul. M. [...] m [...]. Skarżąca wniosek umotywowała trudną sytuacją materialną i zdrowotną, gdyż utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. netto miesięcznie oraz zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego na syna w wys. [...] zł. miesięcznie. Na utrzymaniu ma dwoje uczących się dzieci, na które nie otrzymuje alimentów. Syn jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Skarżąca ze względu na zły stan zdrowia nie może podjąć żądnej pracy, jest stałym pacjentem Instytutu [...] w W. przy ul. S. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2004r. p. T. wyjaśniła dodatkowo, iż były mąż, po sprzedaży wskazanych wyżej: nieruchomości oraz spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przywłaszczył sobie pieniądze, a następnie wyjechał na U. ze swoją nowa żoną. Strona nie ma żadnego kontaktu z byłym mężem. Decyzją z dnia [...] lipca 2004r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. [...] odmówił umorzenia wnioskowanej przez stronę kwoty stanowiącej zaległość w zryczałtowanym podatku od osób fizycznych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że przyznanie ulgi w postaci umorzenia części lub całości zadłużenia ma charakter uznaniowy i może być stosowane w wyjątkowych sytuacjach, szczególnie w wypadkach nagłych zdarzeń losowych i sytuacjach spowodowanych działaniem czynników, na które strona nie miała wpływu. Wskazał także, iż przyczyny powstania zaległości podatkowych ogrywają znaczącą rolę przy ocenie zasadności udzielenia ulgi podatkowej. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie organu przyczyny powstania zaległości nie mieszczą się w kategorii zdarzeń losowych, gdyż na potwierdzenie powoływanej przez stronę okoliczności zagarnięcia pieniędzy przez byłego męża nie posiada ona żadnych dowodów. W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2004r. od powyższej decyzji strona powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o umorzenie z dnia [...] marca 2004r. podnosząc dodatkowo, iż aktualnie mieszka wraz z dziećmi w mieszkaniu bratanicy. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] września 2004r., nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powtórzone zostało stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] , wskazano między innymi, iż jak wynika z akt sprawy strona w zeznaniu PIT -37 za 2003r. wykazała dochód w kwocie [...] zł. Oraz otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na syna w wysokości [...] zł miesięcznie . Zgodnie protokołem o stanie majątkowym opłaty za mieszkanie ponosi właścicielka mieszkania, z a zatem należy sądzić, iż strona otrzymuje pomoc od rodziny. Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca ponownie odniosła się do swej trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wskazała, iż aktualnie nie otrzymuje pomocy od rodziny, zaległości wobec banków i z tytułu podatków przerastają ją psychicznie i fizycznie. Nadto podniosła, iż organy podatkowe nie wzięły pod uwagę jej obecnego stanu zdrowia oraz sytuacji finansowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako " u.p.p.s.a.", sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym , zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest wskazanie, iż doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub do stwierdzenia nieważności decyzji. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W punkcie wyjścia stwierdzić należy, iż decyzja w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych opiera się na uznaniu administracyjnym, wobec czego na organie spoczywa szczególny obowiązek jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, iż zbadał on sprawę w zakresie ustawowych dyrektyw, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, gdyż pozwala na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych, lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w ugruntowanym orzecznictwie, m.in. w wyroku NSA Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 30 września 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3095/95, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95, czy też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95. Na uwadze mieć również należy, iż istota postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy, która była przedmiotem rozpatrzenia i rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, obejmującej np. niektóre elementy stanu faktycznego sprawy. Jak wynika z akt sprawy, strona uzasadniając swój wniosek o umorzenie, zarówno w piśmie z dnia [...] marca 2004r. jak i w odwołaniu wskazywała między innymi na zły stan swojego zdrowia, dwukrotnie przebywała w Instytucie [...] w W. przy ul. S., pozostaje pod stałą opieką lekarza [...]. Z tych względów, jak również z uwagi na fakt, iż jest jedynym opiekunem dwojga uczących się dzieci, nie może podjąć żadnej pracy. Nadto syn jest niepełnosprawny w stopniu znacznym i wymaga stałej opieki w codziennej egzystencji. Na potwierdzenie powyższych okoliczności, strona załączyła do wniosku o umorzenie stosowną dokumentację lekarską, jak karty leczenia szpitalnego oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji, doprowadziła Sąd do przekonania, iż wskazane wyżej, powoływane przez stronę okoliczności pozostały całkowicie poza sferą rozważań organu, co oznacza, iż decyzja Dyrektora Izby Skarbowej wydana została naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 122 ord. pod., który nakłada na organ podatkowy obowiązek wszechstronnego i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i art. 210 § 4 ord. pod. w zakresie prawidłowego uzasadnienia decyzji. Ocena zebranego materiału dowodowego jak i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia winny znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, a powzięte wnioski winny mieścić się w granicach swobodnej oceny dowodów. Prawidłowość uzasadnienia decyzji należy oceniać również w kontekście wyrażonej w art. 124 ord. pod. zasady przekonywania, zgodnie z którą organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Z tych wszystkich względów Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art.122, 124, 210 § 4 ord. pod. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wobec czego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) u.p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.