III SA/Wa 2261/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 6/10/2016 r po rozpoznaniu wniosku D.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/5/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień-listopad 2010 r. oraz za luty – grudzień 2011 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 200 zł; 2. odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Skarżący D.K. zwrócił się w skardze i na formularzu PPF z 13/7/2016 r., o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołał się na: - utratę płynności finansowej; - likwidacje działalności firmy; - brak oszczędności; - pozostawanie na utrzymaniu żony; - brak perspektyw na otworzenie nowej działalności; - cierpi [...] i [...] ; - posiada dom o pow. 240 m.kw. o wartości ok 500 tys. zł, samochód [...]; - dochód żony wynosi 1500-2 tys. miesięcznie; - miesięczne wydatki na gaz, prąd, telefony, tv wynoszą ok 950 zł (resztę środków przeznacza na jedzenie). W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z 1/9/2016 r. (m.in. o przedłożenie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych za okres prowadzenia działalności gospodarczej, zestawienie dochodów i wydatków, źródeł utrzymania, wskazanie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i in.) Skarżący, w piśmie z 23/09/2016 r. wskazał, że: - "będzie partycypował w kosztach postępowania w całości"; - pełnomocnik skarżącego zobowiązał się świadczyć pomoc prawną w zamian za zasądzone koszty postępowania; Skarżący zwrócił się o "umorzenie opłaty od skargi ze względu na ciężką sytuację materialną". Wskazał, że ma [...] lat, przez ponad 20 lat prowadził działalność gospodarczą, więc brak mu doświadczenia i praktyki w wyuczonym zawodzie, co przekłada się na trudności w znalezieniu pracy. Załączył: PIT-28, PIT28A, PIT 37, rejestry sprzedaży VAT, obroty na rachunkach skarżącego i jego żony za okres czerwiec- wrzesień 2016 r., Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Referendarz sądowy zauważa, ze spór przed Sądem dotyczy zaewidencjonowania w rejestrach zakupów faktur VAT, które nie dokumentują rzeczywistych transakcji gospodarczych. Wpis od skargi wymagany w sprawie wynosi niespełna 400 zł. Referendarz sądowy, badając wniosek Skarżącego jest skrępowany więzami przyzwoitości, zasad racjonalnego wnioskowania, doświadczenia życiowego jak też wyznacznikami minimum socjalnego i minimum egzystencji. Referendarz sądowy wzmiankowuje następujące okoliczności, istotne dla sposobu rozpoznania wniosku o prawo pomocy: - żona Skarżącego osiągnęła w miesiącach styczeń - maj 2016 r. z tytułu działalności gospodarczej przychód w wysokości 32 tys. zł (zestawienie przychodów i kosztów, k 44 akt sądowych); - Skarżący może liczyć na pomoc członków rodziny (np. żony), która osiąga ok 2 tys. zł dochodu co miesiąc; - Skarżącego nie obciążają koszty działania profesjonalnej pomocy prawnej do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z uwagi na sposób ułożenia relacji z pełnomocnikiem (success fee). Z orzecznictwa sądowego wynika, że Skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, był zobowiązany zabezpieczyć środki na potrzeby postępowań spornych. Nadto, z uwagi na ustalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym zaspokajanie kosztów postępowania sądowego nie ustępuje pierwszeństwa zaspokajaniu innych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oraz z uwagi na istniejący obowiązek zabezpieczenia rezerw w ramach działalności gospodarczej na poczet kosztów postępowania związanych z tą działalnością, referendarz sądowy – jako urzędnik związany regułami dyscypliny finansowej – jest zobowiązany do rozważenia niekorzystnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia. Wynika to z okoliczności zadeklarowanego stanu faktycznego, w którym Skarżący nie tylko dysponował – w spornym okresie - wielkością przychodów z działalności gospodarczej umożliwiającą mu pokrycie kosztów postepowania, ale i – pokrywał inne koszty działalności gospodarczej oraz dysponuje obecnie, niezależnie od tego, środkami z pomocy rodziny. Referendarz sądowy, przyznając pierwszeństwo zasadzie dostępu Skarżącego do Sądu i zasadzie szybkości postępowania zadecydował się rozstrzygnąć jednak swoje wątpliwości w części na korzyść Skarżącego (ab imo pectore). Uwzględniając z jednej strony wysokość ponoszonych przez Skarżącego wydatków, które nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi względem Sądu (tj. zobowiązania prywatne, niebędące niezbędne dla utrzymania koniecznego – rubryka 11 formularza PPF), z drugiej strony – wysokość wymagalnych kosztów sądowych (tj. niespełna 400 zł) oraz wysokość przychodu (ale żony) z działalności gospodarczej (ok. 32 tys. zł) referendarz sądowy nie znalazł jednak powodu do zwolnienia Skarżącego od wymagalnych kosztów sadowych w całości. Referendarz sądowy zauważa, że Skarżący przeznacza co miesiąc tylko na telefon i telewizję kwotę 350 zł, nie wspominając o wydatkach na utrzymanie [...] z 2007 r. Za przyznaniem Skarżącemu prawa pomocy przemawiają dwie okoliczności: Po pierwsze, struktura zakupów wynikająca z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych nie wskazuje na zbytkowny charakter alokacji środków pieniężnych (cel przeznaczenia środków, wysokość, etc.). Po drugie obowiązek uiszczenia wpisu od skargi obwarowany jest krótkim, bo siedmiodniowym terminem, co ogranicza możliwości wykorzystania posiadanych środków przy wynikającej z wyciągów bankowych strukturze wydatków Skarżącego. W każdym jednak razie Skarżący posiada na rachunku bankowym środki umożliwiające mu pokrycie kosztów wpisu w wysokości wynikającej z sentencji, z korzystnym – w ocenie referendarza sadowego, wpływem dla dalszych (przyszłych) poczynań Skarżącego (animus ut luxu solvitur, ita frugalitate firmatur). Odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. ponad wymagalne obecnie koszty sądowe, jest spowodowana tym, że sytuacja (materialna) Skarżącego może zmieniać się, także "na lepsze", co należy badać przy każdorazowej ocenie zdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 u.p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.