III SA/Wa 2263/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2010 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej zwrotu zapłaconego podatku akcyzowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz P. S.A. z siedzibą w P. kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z 9 maja 2007 r., podpisanym przez R. C., P. SA z siedzibą w P. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w P. o zwrot podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Decyzją z [...] lipca 2009 r. Naczelnik Urzędu Celnego odmówił zwrotu tego podatku. Od powyższej decyzji Skarżący odwołał się. Postanowieniem z [...] października 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że odwołanie to wniesione zostało z uchybieniem terminu. Decyzję organu I instancji doręczono Skarżącemu w dniu 13 lipca 2009 r. Doręczenia dokonano w lokalu siedziby do rąk osoby upoważnionej – K. R., która potwierdziła odbiór decyzji własnoręcznym podpisem ze wskazaniem pełnomocnictwa. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 27 lipca 2009 r. Wniesiono je natomiast w dniu 28 lipca 2009 r. W skardze na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. Przedstawiając przebieg postępowania w sprawie Skarżący wskazał na fakt ustanowienia swojego pełnomocnika w osobie R. C.. Stosowne pełnomocnictwo przedłożono Naczelnikowi Urzędu Celnego w P. przy piśmie z 26 marca 2008 r. Pełnomocnictwo to nie wygasło, ani nie zostało wypowiedziane. Tym samym decyzję organu I instancji należało doręczyć pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio Skarżącemu. Wymóg taki wynika z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący wyjaśnił także że przekazanie decyzji organu I instancji pełnomocnikowi nastąpiło w dniu 14 lipca 2009 r. i ewentualnie od tej daty należałoby liczyć termin do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo zauważył, że w toku postępowania Skarżący nie ustanowił pełnomocnika, ani też pełnomocnika do doręczeń. Przeciwnie korespondencję kierowano do Skarżącego i ten sposób doręczeń nie był przez niego kwestionowany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Poddane kontroli Sądu postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania zapadło w postępowaniu wszczętym wnioskiem Skarżącego o zwrot podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowej dostawy wyrobów akcyzowych zharmonizowanych. Wniosek ten podpisany został przez R. C. – Dyrektora Biura Podatków. Z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji zbadał kwestię relacji łączącej R. C. ze Skarżącym jako wnioskodawcą, uprawniającej tego pierwszego do złożenia w jego imieniu wniosku o zwrot podatku. W szczególności organ ten nie rozważał, czy R. C. działa jako pełnomocnik Skarżącego, czy też jako osoba uprawniona do jego reprezentowania. W aktach brak jest bowiem jakiegokolwiek dokumentu wykazującego jego umocowanie. Przede wszystkim brak jest dokumentu pełnomocnictwa, jak i dokumentu, z którego wynikałyby zasady reprezentacji Skarżącego oraz dane personalne osób uprawnionych do jego reprezentowania. Tymczasem jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z 6 stycznia 2010 r. (sygn. akt III SA/Wa 1294/09, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl) w żadnym razie organ podatkowy nie może ani prowadzić postępowania, ani też podjąć w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, jeżeli wniosek nie został złożony przez stronę lub osobę przez nią do tego umocowaną. Jest to warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania i w efekcie rozpatrzenia wniosku. Pogląd ten należy podzielić. W rezultacie rzeczą organu podatkowego było ustalenie, czy wniosek o zwrot podatku pochodził od Skarżącego, a w związku z tym, czy został skutecznie złożony oraz czy mógł być rozpatrzony. Organ ten powinien był mianowicie zbadać, czy osoba podpisująca wniosek występuje jako reprezentant Skarżącego, czy też jako jego pełnomocnik. W pierwszym przypadku należało wezwać ją – stosując tryb przewidziany w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej - do złożenia dokumentu określającego zasady reprezentacji Skarżącego, w drugim – do złożenia pełnomocnictwa i dokumentu wykazującego umocowanie osoby (osób) go udzielającej do reprezentowania Skarżącego. Ustalenie to miało wpływ na to, komu powinna być doręczona wydana w sprawie decyzja z [...] lipca 2009 r., co jest sporne między stronami. Ustaleń takich w niniejszej sprawie zabrakło, czym naruszono wskazany wyżej przepis. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy zatem, wezwać - w trybie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej – R. C. czyli osobę, która podpisała wniosek o zwrot podatku do wykazania umocowania do działania w imieniu Skarżącego. Niezbędne jest zarówno wskazanie charakteru w jakim tenże występuje w sprawie, jak i złożenie dokumentu legitymującego go do występowania w takim charakterze. Gdyby – do ewentualnej weryfikacji umocowania R. C. - posłużyć się przedłożonym w postępowaniu sądowym, odpisem pełnym z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, należałoby stwierdzić, że R. C. nie wchodził w skład organu (zarząd) uprawnionego do reprezentacji spółki. Nie pełnił on funkcji członka zarządu ani w czasie, gdy złożono wniosek o zwrot podatku, ani wcześniej, ani też w okresie późniejszym. Nie był również prokurentem spółki. Sąd jednocześnie podkreśla, że z art. 122 Ordynacji podatkowej wynika m.in. obowiązek dokładnego wyjaśniania stanu faktycznego, zaś z art. 187 §1 Ordynacji podatkowej obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia materiału dowodowego. Dopiero dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego pozwoli organowi na prawidłowe (również pod względem formalnym) podjęcie rozstrzygnięcia. Niewątpliwie ustalenia w zakresie reprezentacji strony należą do ustaleń faktycznych. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270; z późn. zm. – zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."), orzekł jak w punktach 1 i 2 sentencji. O kosztach postępowania, do których zalicza się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 240 zł orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349, z późn. zm.). ----------------------- 1