III SA/Wa 2269/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za czerwiec 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu G. Sp. o.o. – dalej: "Skarżąca" złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że zmiana przepisów doprowadziła ją do zapaści finansowej. Powołała się także na trudności w kontynuowaniu działalności z uwagi na "działania różnych organów państwa". Wskazała, że nabyte przez nią w znacznych ilościach automaty o niskich wygranych stały się rzeczami bez wartości. Aktualnie Skarżąca walczy o przetrwanie na rynku oraz o swoje prawa w postępowaniach sądowych. Podkreśliła, że jej przychody zmalały znacząco w stosunku do lat 2009-2010. Podwyżka podatku od gier spowodowała, że przychody te przeznaczone są na regulowanie danin publicznych. W efekcie brak jest środków na bieżącą działalność. Skarżąca podniosła, że wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na [...] zł, zaś stan rachunków bankowych na 0 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała sprawozdanie finansowe za 2012 r; wydruki z rachunków bankowych za ostatnie sześć miesięcy; zestawienie posiadanych nieruchomości i tytułu prawnego do nich; kopie zeznań podatkowych CIT za 2011 r, 2012 r, 2013 r. Poinformowała, że sprawozdanie finansowe jest w trakcie sporządzania "z uwagi na trwającą wycenę majątku firmy przez biegłych rzeczoznawców". Nadto Skarżąca wskazała, że eksploatuje 17 urządzeń na podstawie trzech (z pięciu) niewygasłych decyzji, co pozwala jej osiągać przychody w wysokości ok 100 tys. zł miesięcznie. Cofnięcie zezwolenia na woj. [...] spowodowało konieczność wyłączenia z eksploatacji 44 urządzeń pracujących w lokalach i zmniejszenie przychodów z dniem 31 lipca 2014 r. Spółka zadeklarowała, że po opłaceniu kosztów stałych, kwota przeznaczona dla spółki wynosi ok 30 tys. zł miesięcznie, co nie wystarcza na pokrycie bieżących miesięcznych wydatków. Postanowieniem z dnia 17 września 2014r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca w ustawowym terminie wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", w związku z art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. prawo upadłościowe i naprawcze poprzez bezzasadne odmówienie zastosowania wobec Skarżącej dobrodziejstwa zwolnienia z obowiązku z uiszczenia wpisu od skargi w sytuacji, gdy strona w stanie upadłości obiektywnie nie dysponuje kwotą wymaganą od niej do zapłaty wpisów sądowych w wielu sprawach i w żadnym razie kwoty tej nie jest w stanie zgromadzić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 P.p.s.a., zgodnie, z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącej oraz przedstawionej przez nią informacji dotyczącej sytuacji finansowej Sąd stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do przyznania zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie. Należy podkreślić, iż aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek Sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji, nie można tego uczynić na podstawie domniemań. Przy czym w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazano, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. Nie można przerzucić tego obowiązku na Sąd, albowiem tylko strona skarżąca ma interes prawny, aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy. W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. Z obowiązku przesłania tych dokumentów Skarżąca nie wywiązała się w pełni. Również nie nadesłała ich łącznie ze złożonym sprzeciwem, mimo iż z postanowienia Referendarza sądowego jednoznacznie wynika, iż brak tych dokumentów jest główną przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie przedstawiła zestawień faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności, a także sprawozdania finansowego za 2013r. mimo, że w świetle przepisów ustawy o rachunkowości miała obowiązek sporządzenia tego sprawozdania. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń, co z kolei uznać należy za przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nadmienić należy, że z dokumentów finansowych za lata wcześniejsze (2012 r.) wynika, że przychody Skarżącej wyniosły 148.552.333,43 zł, zaś koszty ich uzyskania 149.633537,81 zł. Zaś z zeznania CIT-8 wynika, że strata podatkowa na koniec 2013 r. wyniosła 112.487,38 zł. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącej postanowieniu z 5 sierpnia 2014 r. II FZ 1161/14, wskazana wielkość straty wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888.485,30 zł. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia fakt wystąpienia za poprzedni rok straty. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu strata ta nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez Skarżącą działalności kwota wpisów sądowych stanowi zaledwie ułamek procentowy jej przychodu. Odnosząc się zaś do zarzutu sprzeciwu, iż referendarz sądowy w żaden sposób nie odniósł się do sytuacji Skarżącej dotyczącej jej stanu, wyjaśnić należy, że orzeczenie upadłości układowej nie stanowi o braku możliwości ponoszenia przez Skarżącą jakichkolwiek kosztów. Zaznaczenia bowiem wymaga, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że Spółka może dalej prowadzić działalność gospodarczą, gdyż nie zostaje ona pozbawiona możliwości zarządzania swoim majątkiem. Sądowi również wiadomym jest, że w postępowaniu upadłościowym Spółka zaprezentowała propozycje układowe, zakładające spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Kr 2127/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że do takich kosztów należy zaliczyć koszty postępowań sądowych zainicjowanych przez Spółkę. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.