III SA/Wa 2270/14

Dnia 28 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, po rozpoznaniu w dniu 28 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od gier za lipiec 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych W niniejszej sprawie G. Sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w N. (zwana dalej: "Skarżącą") w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 927 zł, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżąca wskazała, że zmiana przepisów prawa normujących zasady prowadzonej przez nią działalności gospodarczej doprowadziła ją do zapaści finansowej. Skarżąca powołała się także na trudności w kontynuowaniu działalności z uwagi na "działania różnych organów państwa". Skarżąca wskazała, że nabyte przez nią w znacznych ilościach automaty do gier o niskich wygranych obecnie stały się rzeczami bez wartości. Aktualnie Skarżąca walczy o przetrwanie na rynku oraz o swoje prawa w wielu różnych postępowaniach sądowych. Skarżąca podkreśliła, że jej przychody zmalały znacząco w stosunku do lat 2009-2010. Podwyżka podatku od gier spowodowała, że przychody te przeznaczone są na regulowanie danin publicznych. W efekcie brak jest środków na jej bieżącą działalność. Skarżąca podniosła, że wysokość wydatków przekracza ilość środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Z informacji przekazanych przez Skarżącą wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś stan rachunków bankowych na 0 zł. Następnie w wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała: kopie zeznań podatkowych za lata 2012 i 2013, sprawozdanie finansowe za 2012 r., wyciągi z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz informacje dotyczące źródeł finansowania aktualnie prowadzonej działalności. Skarżąca wyjaśniła też, że jej sprawozdanie finansowe za 2013 r. jest w trakcie sporządzania, z uwagi na trwającą wycenę jej majątku przez biegłych rzeczoznawców. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 1 października 2014 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 10 października 2014 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego orzeczenia referendarza sądowego, zarzucając mu naruszenie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a." oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112 z późn. zm.). W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca wskazała, że jest w stanie upadłości i obiektywnie nie dysponuje kwotą pozwalającą na uiszczenie wpisów od skarg w wielu sprawach. Nie jest również w stanie ich zgromadzić. Skarżąca zakwestionowała ustalenia dokonane przez referendarza sądowego odnośnie rozmiarów prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. W ocenie Skarżącej, jej wartość księgowa nie odzwierciedla rzeczywistych jej wpływów. Skarżąca uznała swoje wysokie obroty za wynik polityki rachunkowości, nie odzwierciedlającej rzeczywistego rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto wartość wpływów nie została skorygowana o zryczałtowany podatek o gier od 300 urządzeń, wynoszący łącznie 600.000 zł. Odwołując się natomiast do przesłanek ogłoszenia upadłości Skarżąca stwierdziła, że nie utraciła całkowicie zdolności do prowadzenia jakiejkolwiek aktywności operacyjnej. Skarżąca podkreśliła, iż podejmuje starania by uniknąć upadłości. Końcowo Skarżąca zaznaczyła, że odmowa przyznania prawa pomocy nie powinna zamykać jej prawa do sądu. Biorąc powyższe pod uwagę Skarżąca wniosła w przedmiotowym sprzeciwie o przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, zaś wniosek Skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do treści przepisu art. 243 § 1 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą prawną, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Nie ulega wątpliwości, iż z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Po przeanalizowaniu przedmiotowego wniosku Skarżącej oraz przedstawionych przez nią informacji oraz dokumentów dotyczących jej sytuacji finansowej, Sąd stwierdza, że powyższe przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do przyznania zwolnienia od uiszczenia kosztów sądowych nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Należy podkreślić w tym miejscu, że aby móc ocenić sytuację strony i na jej podstawie prawidłowo rozpoznać wniosek Sąd musi zapoznać się z dokumentami świadczącymi o jej sytuacji materialnej. Nie można tego natomiast uczynić na podstawie domniemań, przy czym w ustawie o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jednoznacznie wskazano, iż to wnioskodawca ma obowiązek wykazać fakty, na których opiera swój wniosek. Nie można przerzucić tego obowiązku na Sąd, albowiem tylko strona skarżąca ma interes prawny, aby na podstawie dostarczonych dokumentów uzyskać prawo pomocy. W niniejszej sprawie podjęto działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącej, wzywając ją do uzupełnienia wniosku o stosowne informacje. Jednakże z obowiązku przesłania tych dokumentów Skarżąca nie wywiązała się w pełni. Skarżąca nie przedstawiła bowiem informacji o wysokości jej aktualnych miesięcznych przychodów oraz kosztów ich uzyskania, a także sprawozdania finansowego za 2013r. mimo, że w świetle przepisów ustawy o rachunkowości miała obowiązek sporządzenia tego sprawozdania. Skarżąca nie nadesłała ich również łącznie ze złożonym sprzeciwem od orzeczenia referendarza sądowego. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż nieprzedłożenie stosownej dokumentacji uniemożliwia weryfikację złożonych przez Skarżącą oświadczeń, co z kolei uznać należy za przeszkodę wykluczającą przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nadmienić również należy w tym miejscu, że z dokumentów finansowych za lata wcześniejsze (2012 r.) wynika, iż przychody Skarżącej wyniosły 148.552.333,43 zł, zaś koszty ich uzyskania 149.633537,81 zł. Zaś z zeznania CIT-8 wynika, że strata podatkowa na koniec 2013 r. wyniosła 112.487,38 zł. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wobec Skarżącej postanowieniu z dnia 5 sierpnia 2014 r. (sygn. akt II FZ 1161/14), wskazana wielkość straty wskazuje na polepszanie się jej sytuacji w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy to strata wyniosła 888.485,30 zł. W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia fakt wystąpienia za poprzedni rok straty. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu strata ta nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe, gdyż biorąc pod uwagę skalę prowadzonej przez Skarżącą działalności kwota wpisów sądowych stanowi zaledwie ułamek procentowy jej przychodu. Odnosząc się do sprzeciwu Skarżącej oraz zawartych w nim zarzutów należy również wyjaśnić, że orzeczenie upadłości układowej nie stanowi o braku możliwości ponoszenia przez Skarżącą jakichkolwiek kosztów. Zaznaczenia bowiem wymaga, że ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu powoduje, że Skarżąca może dalej prowadzić działalność gospodarczą, gdyż nie zostaje ona pozbawiona możliwości zarządzania swoim majątkiem. Sądowi również wiadomym jest, że w postępowaniu upadłościowym Skarżąca zaprezentowała propozycje układowe, zakładające spłatę zobowiązań z dochodów pochodzących z prowadzonej działalności, która powinna umożliwić również pokrywanie bieżących kosztów funkcjonowania przedsiębiorstwa (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 2127/13, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie ulega wątpliwości, że do takich kosztów należy zaliczyć koszty postępowań sądowych zainicjowanych przez Skarżącą. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał zatem, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.