III SA/Wa 2274/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W skardze kasacyjnej Skarżący R. L. zwrócił się o zwolnienie od należnego od niej wpisu, motywując to trudną sytuacją materialną. W odpowiedzi na wezwanie Sądu Skarżący przesłał wypełniony formularz, w którym wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą ze stratą. Wobec Skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne. Wszystkie posiadane środki pieniężne zostały ściągnięte z rachunków bankowych. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, której dochód ze stosunku pracy wynosi 2.400 zł brutto. Poza mieszkaniem nie posiadają oni żadnego majątku. Skarżący przedłożył zeznania podatkowe za lata 2010-2011, wyciągi bankowe, rozliczenie z działalności gospodarczej za 2012 r., tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie należy do strony. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie przedłożone przez Skarżącego informacje są niekompletne. Wiąże się to z tym, że nie wykonał on z należytą starannością treści wezwania z 8 kwietnia 2013 r. Skarżący nie przesłał mianowicie zeznania podatkowego swojego i swojej żony za 2012 r. Ograniczył się jedynie do przedłożenia zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych z działalności gospodarczej w 2012 r. oraz drugiej strony informacji PIT-11, co do której nie wiadomo kogo dotyczy i jakiego roku. Nie nadesłał także deklaracji VAT-7, które dostarczyłyby Sądowi wiedzy na temat aktualnej skali działalności gospodarczej. Skarżący nie podjął nawet próby określenia (o udokumentowaniu nie wspominając) tak podstawowej informacji jak poziom wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Nadto Skarżący nie wykonał w sposób należyty wezwania do nadesłania wyciągów bankowych. Wezwanie to precyzyjnie określało jakich dokumentów oczekuje Sąd. Chodziło mianowicie o wyciągi z rachunków bankowych Skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące. Tymczasem Skarżący nadesłał wyciągi z trzech rachunków, z czego dwa dotyczą jednego miesiąca (grudzień 2012 r.), z kolei trzeci dotyczy wprawdzie trzech miesięcy, ale nie trzech ostatnich. Ubocznie jedynie Sąd poddaje w wątpliwość zupełność nadesłanych wyciągów bankowych. Otóż w grudniu 2012 r. rachunek bankowy w [...] S.A. zasiliły wpłaty dokonane przez Skarżącego z rachunku bankowego, którego historii operacji tenże nie przedstawił ([...]). Skarżący nie ujawnił także źródeł finansowania wynagrodzenia wypłaconego na rzecz wybranego przezeń pełnomocnika. To wszystko sprawia, że informacje przedstawione przez Skarżącego są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Jak to już wyżej wskazano strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie jej oceny. Niewątpliwie im bardziej strona zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami wynikającymi ze swojej bierności (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2013 r., II FZ 319/13). W tej sytuacji w sprawie nie może mieć decydującego znaczenia fakt wszczęcia wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego oraz prowadzenia działalności gospodarczej ze stratą, która jest wynikiem nadwyżki kosztów podatkowych nad przychodami i nie przesądza jeszcze o całkowitym braku środków finansowych (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2013 r., II FZ 249/13). Z uwagi zatem na to, że Skarżący nie wykazał – jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. - iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, postanowiono jak w sentencji.