III SA/Wa 2274/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Alojzy Skrodzki po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący R. L. reprezentowany przez radcę prawnego A. S. wniósł do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to trudną sytuacją materialną. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wnika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, oraz że posiada mieszkanie o powierzchni 60 m². Z oświadczenia wynika również, że Skarżący z prowadzonej działalności poniósł stratę natomiast żona Skarżącego z tytułu umowy o pracę uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości 2.500 zł netto. Z uwagi na fakt, że informacje zawarte w urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych informacji i dokumentów obrazujących Jego sytuację majątkową. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Skarżący przesłał tytuły wykonawcze oraz dokumenty świadczące o zajęciu prawa majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Przepis art. 246 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie Skarżący był zobowiązany do przedłożenia dokumentów źródłowych m.in. wyciągów z rachunków bankowych, wyliczenia miesięcznych wydatków, dokumentów o posiadanych zobowiązaniach. Jednakże Skarżący przedłożył jedynie dokumenty dotyczące prowadzonej w stosunku do Skarżącego egzekucji. Wniosek o przyznanie prawa pomocy należało zatem rozpoznać w oparciu o informacje znajdujące się w aktach sprawy. Z urzędowego formularza PPF wynika, że Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 60 m², jego działalność gospodarcza przynosi straty, a żona otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.500 zł netto Na tej tylko podstawie nie można dokonać zestawienia dochodów z kosztami jakie Skarżący ponosi na utrzymanie siebie i rodziny i stwierdzić czy Skarżący jest w stanie uiścić kwotę 750 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, będącym na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem, który Skarżący zobowiązany jest uiścić. Ponadto wniosek o przyznanie prawa pomocy był już przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie. Postanowieniem z 18 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedłożone przez Skarżącego informacje są niekompletne i niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Zatem wobec niedostosowania się przez Skarżącego do wezwania z 1 października 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.