III SA/Wa 2274/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2008r. postanawia: zawiesić postępowanie sądowe Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2013r. określił Skarżącemu T.W. zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od lutego do grudnia 2008r. W odwołaniu od tej decyzji Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne i wartość zebranego w sprawie materiału dowodowego. Skarżący zarzucił m.in. naruszenie art. 180 w zw. z art. 120 i art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p.") w związku z art. 237 § 8 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm., dalej: "K.p.k.") poprzez uznanie za dowód i włączenie do akt postępowania protokołów oględzin i odsłuchu płyt CDROM PF do sprawy [...] oraz analizę rozmów do sprawy sygn. akt [...] stanowiących materiał dowodowy zebrany w postępowaniu karnym, podczas gdy wykorzystanie dowodu uzyskanego podczas kontroli i utrwalenie treści rozmów telefonicznych jest dopuszczalne wyłącznie w postępowaniu karnym w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w stosunku do którego jest możliwe zarządzenie takiej kontroli. Decyzją z [...] listopada 2013r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy powyższą decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2013r. Wyrokiem z 3 marca 2015r., sygn. akt III SA/Wa 230/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2013r. W motywach m.in. wskazał, że "(...) zgodnie z art. 237 § 8 K.p.k. wykorzystanie dowodu uzyskanego podczas kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych jest dopuszczalne wyłącznie w postępowaniu karnym w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, w stosunku do którego jest możliwe zarządzenie takiej kontroli. Zatem materiał z podsłuchu może być wykorzystany jako dowód jedynie w sprawie o przestępstwo, co do którego można podsłuch taki zarządzić. Ustawodawca wyraźnie wskazał, że materiał uzyskany w wyniku kontroli rozmów może być wykorzystany, po pierwsze, wyłącznie w sprawie o przestępstwo katalogowe i, po wtóre, jedynie w postępowaniu karnym o taki czyn, a więc że nie tylko nie może on stanowić dowodu w sprawie o przestępstwo, co do którego podsłuch nie jest dopuszczalny, choćby zawierał materiał w tym zakresie, ale też że nie można go wykorzystywać w postępowaniu innym niż karne, choćby odnosiło się ono do czynu, którego podsłuch dotyczył, np. dyscyplinarnym, cywilnym czy administracyjnym (zob. T. Grzegorczyk, Komentarz do art.237 Kodeksu postępowania karnego, LEX). Skoro zatem art. 237 § 8 K.p.k. zabrania wykorzystania dowodu uzyskanego podczas kontroli i utrwalania treści rozmów telefonicznych w innym postępowaniu niż karne, to wykorzystanie tego dowodu w postępowaniu podatkowym jest sprzeczne z prawem, a w konsekwencji uzyskane w postępowaniu karnym podsłuchy rozmów telefonicznych nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym." Po ponownym rozpoznaniu sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej "Dyrektor IAS") decyzją z [...] maja 2017r. utrzymał w mocy ww. decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] stycznia 2013r. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor IAS wskazał, że obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Następnie organ wskazał na zaistniałą po wydaniu wyroku z 3 marca 2015r., III SA/Wa 230/14 zmianę stanu prawnego, podnosząc że z dniem 15 kwietnia 2016r. uchylony został § 8 w art. 237 K.p.k. (na mocy art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 11 marca 2016r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw /Dz. U. poz. 437 ze zm.), na który to przepis powołał się sąd w ww. wyroku. Organ wskazał też na okoliczność włączenia do akt sprawy postanowieniem z [...] stycznia 2017r. udostępnionej przez Prokuraturę Okręgową w K., potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopi skierowanego m.in. przeciwko Skarżącemu aktu oskarżenia, zawierającego zarzuty oparte o dowody z podsłuchów z rozmów telefonicznych, których stenogramy (protokoły z podsłuchów rozmów) włączone zostały do akt rozpatrywanej sprawy przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. Powołując się na zawartą w ww. akcie oskarżenia analizę odtajnionych materiałów w postaci komunikatów (stenogramów) z podsłuchów z rozmów telefonicznych, Dyrektor IAS stwierdził, że Skarżący nie padł ofiarą oszustwa, a był aktywnym i świadomym uczestnikiem obrotu mającym na celu zaniżenie zobowiązań podatkowych i uzyskanie nienależnych zwrotów VAT oraz świadomie wprowadzał do ewidencji faktury, które nie potwierdzały rzeczywistego nabycia usług. W złożonej do Sądu skardze Skarżący kwestionuje wartość dowodową ww. dowodów, tj.: aktu oskarżenia oraz stenogramów twierdząc, że zostały zinterpretowane przez Dyrektora IAS zgodnie z założoną z góry tezą w sposób sprzeczny z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Skarżący wskazał, iż jego zdaniem niedopuszczalnym jest włączenie do materiału dowodowego w postępowaniu prowadzonym przez organy podatkowe dowodów w postaci podsłuchów telefonicznych, a tym bardziej robienie tego w oparciu o akt oskarżenia, który jest wyłącznie stanowiskiem prokuratury w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postępowanie sądowe należało zawiesić. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2017r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, uwzględniając względy celowościowe. Zagadnienie wstępne musi mieć bowiem wpływ na wynik danego postępowania. Praktyka sądowa wykształciła szerokie rozumienie zwrotu "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc w tym zakresie poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, np. w przypadku podjęcia stosownej uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny lub wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt I FZ 248/09, dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl; M. Niezgódka-Medek [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Zakamycze 2006). Sytuacja taka wystąpiła w niniejszej sprawie. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2018r., o sygn. akt I FSK 1860/17 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 187 § 1 P.p.s.a., przedstawił do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: Czy w świetle art. 180 § 1 i art. 181 w związku z art. 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm., obecnie Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm.) oraz wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie C – 419/14, w stanie prawnym obowiązującym od 15 kwietnia 2016r., organy podatkowe mogą wykorzystywać jako dowód w postępowaniu podatkowym przekazane przez Prokuraturę protokoły (stenogramy) z podsłuchów rozmów, przeprowadzonych przez uprawnione do tego organy, bez stosownego potwierdzenia, że zostały uzyskane zgodnie z prawem i bez dołączonych do nich nagrań? Mając na względzie treść przytoczonego postanowienia i zarzuty podniesione na etapie postępowania odwoławczego i skargi, a także mając na uwadze istotną zmianę stanu prawnego zaistniałą po wydaniu wyroku z 3 marca 2015r., III SA/Wa 230/14 (uchylenie z dniem 15 kwietnia 2016r. § 8 w art. 237 K.p.k. oraz wydanie w dniu 17 grudnia 2015r. przez TSUE wyroku w sprawie C – 419/14) Sąd stwierdził, że podjęcie rozstrzygnięcia w kwestii przedstawionego zagadnienia prawnego będzie miało znaczenie dla oceny zasadności skargi w niniejszej sprawie. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowił z urzędu zawiesić niniejsze postępowanie sądowe do czasu podjęcia rozstrzygnięcia w omówionej wyżej sprawie.