III SA/Wa 2275/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Anna Wesołowska, Protokolant starszy referent Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów egzekucyjnych oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej "organ egzekucyjny") postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. odmówił H. A. – W. (dalej "Skarżąca") zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych w kwocie 5 097, 60 zł, powstałych w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego, dokonanego w trakcie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie trzech tytułów wykonawczych z dnia 30 grudnia 2010 r., wystawionych przez Prezydenta Miasta R., a dotyczących zaległości w podatku od nieruchomości. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 59 § 3 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, dalej zwanej też "upea" lub "ustawą"), poprzez jego niezastosowanie w toku postępowania, oraz art. 64 § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9, § 3 i § 4 upea, poprzez przyjęcie, że w niniejszym postępowaniu nie zaistniały przesłanki obciążenia wierzyciela kosztami prowadzonego postępowania w związku z brakiem możliwości ściągnięcia ich od Skarżącej. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu Dyrektor powołał się na art. 64 § 1, § 2, § 6, § 9 pkt 2, § 10 oraz art. 64c § 1 – 4 upea i wskazał, że zapłata przez Skarżącą egzekwowanej od niej należności, już w trakcie postępowania egzekucyjnego, po dokonaniu czynności egzekucyjnych, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a powstałe w wyniku dokonania tych czynności koszty egzekucyjne mogą być egzekwowane w trybie określonym w art. 64c § 6 upea. Ponadto Organ odwoławczy wyjaśnił, że zwrot kosztów egzekucyjnych na mocy art. 64c § 3 upea ma miejsce wtedy, kiedy po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Taka sytuacja w sprawie nie miała miejsca, w związku z czym, zdaniem Organu, organ egzekucyjny zasadnie odmówił zwrotu pobranych kosztów egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej na poparcie prezentowanego stanowiska powołał się na wyrok NSA z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt II FSK 492/11, oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 349/10. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz postanowienia go poprzedzającego, zarzucając naruszenie: 1. art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 59 § 3 i § 4 upea poprzez jego niezastosowanie w toku postępowania pomimo, iż wierzyciel, pismem z dnia 14 kwietnia 2012 r., wystąpił o umorzenie postępowania, 2. naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 upea poprzez przyjęcie błędnego założenia, że spełnienie świadczenia objętego tytułami wykonawczymi z dnia 30 grudnia 2010 r. nastąpiło poprzez wpłatę Skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia przedmiotowego przepisu poprzez jego niezastosowanie, 3. naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 upea poprzez niezasadne przyjęcie, że wykonanie obowiązku przez solidarnie zobowiązanego małżonka Skarżącej, wobec którego postępowanie toczyło się na podstawie odrębnie wystawionych tytułów wykonawczych, nie stanowiło - w myśl powołanych powyżej przepisów - wygaśnięcia obowiązku dochodzonego na podstawie tytułów wykonawczych, a co za tym idzie bezprawnego kontynuowania postępowania egzekucyjnego, wbrew żądaniu umorzenia postępowania przez wierzyciela, 4. naruszenie art. 64c § 3 upea poprzez jego niezastosowanie w toku postępowania, gdy tymczasem właściwe zastosowanie powołanych przepisów winno prowadzić do wniosku, że pobrane od Skarżącej kwoty powinny zostać zwrócone w związku z bezprawnym kontynuowaniem egzekucji w okresie od dnia wygaśnięcia obowiązku, w związku z zapłatą dokonaną przez małżonka Skarżącej, a złożeniem przez wierzyciela wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko. Ponowił ocenę, że uiszczenie zaległości przez osobę solidarnie zobowiązaną nie czyni bezprzedmiotową kwestię kosztów postępowania, jakie powstały w toku egzekucji prowadzonej wobec drugiego współzobowiązanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie, oraz postanowienie je poprzedzające, są zgodne z prawem. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że zapłata przez jednego ze zobowiązanych (bądź przymusowe ściągnięcie) zaległości solidarnie obciążającej obydwoje dłużników skutkuje koniecznością niezwłocznego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec tego nich, który nie zapłacił dochodzonej zaległości. Instytucja kosztów egzekucyjnych służy odzyskaniu rzeczywistych kosztów, jakie poniósł organ egzekucyjny, zaś koszty takie powstają już z samej racji wykonania określonych czynności egzekucyjnych. Zapłata zaległości nie czyni tych kosztów nieaktualnymi, skoro powstały one przed zapłatą. Powołać się należy na literalne brzmienie art. 59 § 1 pkt 2 upea - postępowanie egzekucyjne umarza się, jeśli obowiązek został wykonany przed wszczęciem tego postępowania. Wynika z tego przepisu a contrario, że nie jest podstawą umorzenia postępowania wykonanie obowiązku po wszczęciu egzekucji, tak, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Z kolei wskazywany przez Skarżącą art. 59 § 1 pkt 2 ustawy rzeczywiście przesądza, iż postępowanie podlega umorzeniu, gdy dochodzony obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, albo jeżeli nigdy nie istniał, ale w niniejszej sprawie, po zapłaceniu zasadniczej kwoty zaległości przez męża Skarżącej w postępowaniu prowadzonym wobec niego, do zapłaty pozostały koszty egzekucyjne w postępowaniu prowadzonym wobec Skarżącej. Obowiązek uiszczenia przez nią kosztów był więc wymagalny, nie został umorzony i nie wygasł z innego powodu, a zaistniał z mocy prawa z powodu wykonania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Wykonanie tych czynności wygenerowało koszty ustalone zgodnie z art. 64 § 1, § 3, § 6 ustawy. Ostatecznie i wyraźnie o obowiązku Skarżącej zapłaty kosztów świadczy art. 64 § 8 upea – tego obowiązku nie znosi zapłata zaległości (przez kogokolwiek, w jakimkolwiek postępowaniu) po dokonaniu czynności egzekucyjnej. Wniosek wierzyciela o umorzenie postępowania jest prawnie istotny tylko względem tej dochodzonej kwoty, w związku z którą wszczęto postępowanie, ale nie tej, która powstała w związku z podjęciem przez organ egzekucyjny kosztownych czynności egzekucyjnych, a która powinna być zrekompensowana temu organowi poprzez zwrot przez zobowiązanego. To właśnie brak dobrowolnej zapłaty przez zobowiązanego doprowadził do powstania kosztów egzekucyjnych, a uregulowanie zaległości zasadniczej nie może pozbawiać organu egzekucyjnego słusznego uprawnienia do zwrotu kosztów, na które został narażony wskutek bezprawnego niezapłacenia zaległości przez zobowiązanego. Z tego względu odmowa Skarżącej zwrotu kosztów była prawidłowa, toteż Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.