III SA/Wa 2277/16

Dnia 9 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kuś po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.F. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 czerwca 2018 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2016 r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec i sierpień 2012 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca J. F., na urzędowym formularzu PPF, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując na brak środków. Oświadczyła, że na skutek działania organów podatkowych nie prowadzi już działalności gospodarczej. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z małoletnią córką. Obecnie uzyskuje dochody w kwocie 667 zł miesięcznie z tytułu umowy o pracę oraz 500 zł alimentów na córkę. Nie posiada nieruchomości, ruchomości, ani innego majątku poza oszczędnościami w kwocie 500 zł. Skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych obciążeń finansowych. Wraz z córką zamieszkuje bezpłatnie u siostry. W wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że nie składała zeznania podatkowego za 2017 r., gdyż do kwietnia 2018 r. była na bezpłatnym urlopie wychowawczym. Oświadczyła, że uzyskuje dochód w wysokości 1/3 najniższego wynagrodzenia. Wszystkie jej rachunki bankowe zostały zamknięte lub zablokowane przez organy podatkowe. Jej miesięczne wydatki wynoszą około 1.080 zł, w tym wyżywienie – 650 zł, odzież – 150 zł, transport – 80 zł, wizyty u lekarzy i lekarstwa – 200 zł. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie wykazała, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie przedstawiła pełnej informacji na temat swojej sytuacji finansowej. Ponadto ustalił, że Skarżąca posiada w spółce R. sp. z o.o. 1.751 udziałów o łącznej wartości 875.500 zł. Pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. Skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza sądowego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w pełnej wysokości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1) Art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez odmowę przyznania prawa pomocy zgodnie z wnioskiem, 2) Art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż Skarżąca jest w stanie ponieść pełne koszty postepowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Kwestionując ustalenia starszego referendarza sądowego wskazała, że stoją one w sprzeczności ze stanem faktycznym, zaprezentowanym we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreśliła, że jej sytuacja finansowa, pozwala stwierdzić, że żyje w ubóstwie, nie mając środków do życia. To jej zdaniem stanowi przesłankę do zwolnienia całkowitego z kosztów sądowych w trybie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do ustaleń starszego referendarza sądowego w zakresie posiadanych udziałów oświadczyła, że dane te są nieaktualne. Nie posiada tych udziałów od kilku lat, zaś środki finansowe z nich pochodzące przeznaczyła na prowadzenie działalności gospodarczej. Pismem z dnia 3 lipca 2018 r. Skarżąca wyjaśniła, że udziały w spółce R. sp. z o.o. stanowią jedynie formalną wartość 875.500 zł, albowiem środki te zostały wniesione jako wkład do R. sp. z o.o. SKA z siedzibą w W.. Środki te nigdy nie wróciły do Skarżącej . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., s. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że spełniła ona przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez starszego referendarza sądowego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Oświadczenie Skarżącej wzbudza wątpliwości, szczególnie co do dochodów. Z oświadczenia wynika, że przez okres dwóch lat utrzymywała siebie i córkę tylko z kwoty 500 zł otrzymywanej z tytułu alimentów. W tym samym czasie Skarżąca ponosiła wydatki w kwocie 1.080 zł, a co więcej – gromadziła oszczędności. Przyznanie prawa pomocy może nastąpić jedynie w przy przedłożeniu oświadczenia majątkowego nie budzącego istotnych wątpliwości. Te natomiast powstają w przypadku, gdy deklarowane kwoty wydatków są wyższe niż deklarowane dochody. Tak samo należy poddać pod wątpliwość oświadczenie Skarżącej o opłaceniu profesjonalnego pełnomocnika dopiero po zwróceniu jej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Trudno uwierzyć, aby pełnomocnik ten działał nieodpłatnie od kilku lat – uzależniając swoje wynagrodzenie od zdarzenia przyszłego i niepewnego. Odnosząc się natomiast do udziałów Skarżącej w R. sp. z o.o., należy wskazać, iż informacje te wynikają z Krajowego Rejestru Sądowego. Spółka, w której Skarżąca posiada udziały w kwocie 875.500 zł jest cały czas wpisany do rejestru przedsiębiorców jako podmiot aktywny. Należy podkreślić, iż domniemywa się, że dane wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego są prawdziwe. Przedłożenie przez Skarżącą odpisu aktu notarialnego dokumentującego przeniesienie kapitału zakładowego z R. sp. z o.o. na wkład do R. sp. z o.o. SKA, nie poświadcza, że Skarżąca tego majątku nie posiada. Nadal bowiem figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym jako wspólnik posiadający udziału o wartości 875.500 zł w spółce R. sp. z o.o., która jest jednocześnie komplementariuszem R. sp. z o.o. SKA. W takim stanie, Sąd bierze pod uwagę nie tylko oświadczenia stron, ale także informacje z rejestrów publicznych, a z tych wynika , że Skarżąca – mimo przeczeń w pismach procesowych – posiada udziały o wartości 875.500 zł. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że prawidłowo starszy referendarz referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nie wykazano bowiem przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo po postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono o utrzymaniu zaskarżonego postanowienia w mocy.