III SA/Wa 228/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, , po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sprawy ze skarg P. F. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. oraz z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń 2005 r. postanowił: - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym w zakresie - Pełnomocnik skarżącego – r. pr. P. J. w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 listopada 2010 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 228/10 zawarł wniosek o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości z powodu braku dostępu skarżącego do swojego majątku, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Wniosek uzasadnił wskazując, iż w toku postępowania podatkowego i toczących się egzekucji zajęto rachunek bankowy skarżącego oraz jego majątek, przez co nie ma on możliwości regulowania należności sądowych. W związku z zawartym w skardze kasacyjnej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem z dnia 3 lutego 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania oraz przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących sytuacji majątkowej skarżącego tj.: wykazania i udokumentowania wysokości dochodów uzyskanych w 2010 r., przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków skarżącego, nadesłania wyciągów z rachunków bankowych skarżącego za ostatnie 3 miesiące wskazania źródeł finansowania wynagrodzenia pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego w odpowiedzi na ww. wezwanie nadesłał formularz "PPF", który został przez niego podpisany oraz kserokopię wniosku o zezwolenie na widzenie ze skarżącym, skierowane do Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Warszawie. W uzasadnieniu zawartym w formularzu "PPF", powtórzył argumenty prezentowane w skardze kasacyjnej odnośnie podstaw do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W związku z przebywaniem skarżącego w areszcie Śledczym W. stwierdził, iż nie możliwe jest udzielenie odpowiedzi na większość pytań zawartych w formularzu. Wskazał, że niemożliwe jest osobiste skontaktowanie się ze skarżącym, mimo dwukrotnie składanych wniosków do Prokuratury o wyrażenie zgody na widzenie. Podkreślił, że zgodnie z jego wiedzą środki na rachunkach bankowych Skarżącego zostały zajęte przez Urząd Skarbowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) podkreśla, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy należało wziąć pod uwagę, że na Skarżącym ciąż również obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej również w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 227/10, w wysokości 200 zł. Skarżący łącznie powinien we wszystkich sprawach uiścić 4.818 zł tytułem wpisów sądowych od skarg kasacyjnych. Zgodnie z art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu. Powinien on zawierać między innymi oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Pełnomocnik skarżącego wezwany do przedłożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy druk "PPF", wniósł go w zakreślonym dla dokonania tej czynności procesowej terminie. Ze złożonego jednak oświadczenia wynika jedynie, iż zwolnienie od ponoszenia kosztów postępowania ma uzasadnienie w zajęciu rachunku bankowego skarżącego oraz majątku, na skutek prowadzonego postępowania podatkowego i egzekucyjnego, przez co skarżący nie ma możliwości regulowania należności sądowych. Brak jest pozostałych danych, gdyż w pozostałych pozycjach wniosku umieszczono stwierdzenie "brak danych". Podzielić należy, że użycie w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określenia: "gdy wykaże" oznacza, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, to strona ma przekonać sąd, że znajduje się w opisanej w przepisach sytuacji uniemożliwiającej jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie pełnomocnik strony wezwany do nadesłania dokumentów i oświadczeń wykazujących aktualną sytuację majątkową skarżącego poprzestał na oświadczeniu, iż organy dokonały zajęcia rachunku bankowego skarżącego oraz majątku na skutek prowadzonego postępowania podatkowego i egzekucyjnego, przez co skarżący nie ma możliwości regulowania należności sądowych. Oświadczenia pełnomocnika są dla Sądu niewiarygodne, gdyż jak wynika z akt sprawy jest pełnomocnikiem skarżącego od 2008 r. i powinien posiadać dane o osobie którą reprezentuje. Dodatkowo należy wskazać, iż wpisy sądowe od skarg w sprawach, których stroną skarżąca jest P.F. (sygn. akt III SA/Wa 227/10, III SA/Wa 228/10 oraz III SA/Wa 229/10) w łącznej wysokości 9.636 zł, zostały uiszczone. Sąd nie podziela również twierdzenia pełnomocnika o braku możliwości uzyskania osobiście informacji niezbędnych do uzupełnienia na formularzu wniosku ze względu na pobyt skarżącego w areszcie śledczym. W tego typu czynnościach nie jest konieczne osobiste spotkanie pełnomocnika z tymczasowo aresztowanym, albowiem wystarczyło przesłanie formularza wniosku w drodze korespondencyjnej z zaznaczeniem konieczności dopełnienia siedmiodniowego terminu do wypełnienia formularza. Takiej czynności pełnomocnik nie wykonał. W konsekwencji Strona nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Twierdzenia pełnomocnika skarżącego o złej sytuacji majątkowej Skarżącego nie zostały bowiem poparte dowodami. W każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić tamę do sądowego rozpoznania sprawy, sąd jest zobowiązany do takiego rozstrzygnięcia o kosztach, które umożliwi stronie wniesienie skargi, a tym samym realizację swoich praw przed sądem. Trzeba jednak raz jeszcze podkreślić, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - a te okoliczności w sprawie nie zostały wykazane. Sąd, mając na uwadze, na podstawie art. 243 § 1 w związku z art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.