III SA/Wa 2281/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 22/9/2017 r po rozpoznaniu wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia z [...]/5/2017 r. Nr SKO.P.[...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi i opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia; 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) J. S., dalej jako strona, wnioskiem zawartym na formularzu PPF (data 14/9/2017 r), zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się na złą sytuację materialną, ponieważ na wszystkie wydatki ma miesięcznie do dyspozycji ok 854 zł uzyskiwane z emerytury. Dochody przeznacza na opłaty za mieszkanie, lekarstwa, telefon. Dokonuje daleko idących ograniczeń w wydatkach. Posiada mieszkanie o pow. 45 m.kw oraz gruntu rolne, które, jak wskazała – mają "nieuregulowany stan prawny (szerzej, rubryka 7.1 formularza). Po wezwaniu urzędnika sądowego załączyła dokumenty obrazujące jej sytuację finansową (m.in. deklarację podatkowa, decyzję dot. dodatku mieszkaniowego, faktur za lekarstwa, odcinki emerytury i in.) 3) Jedyny wymagany na obecnym etapie koszt sądowy to wpis od skargi w kwocie 100 zł od sprawy dotyczącej skargi na decyzję o łącznym zobowiązaniu podatkowym.. Do tego zakresu prawa pomocy, tj kosztów wymagalnych, referendarz sądowy ograniczył rozpoznanie wniosku: sytuacja życiowa Skarżącej może bowiem zmieniać się. Już wartość przedmiotu zaskarżenia (ok 200 zł) w zestawieniu z wysokością wymaganego wpisu (100 zł) oraz wskaźnikami minimum socjalnego, który dochód Skarżącej z trudnością osiąga, nakazuje rozważenie limitowania obciążenia Skarżącej kosztami sadowymi. wskazuje na nienajlepszą sytuację majątkową. Również pozostające w dyspozycji nieruchomości, tj. mieszkanie (45 m.kw.) oraz nieruchomości rolne (sporne prawa), nie świadczą o poziomie życia pozwalającym na aktywne uczestnictwo w ponoszeniu kosztów postępowania. Prawdziwość deklaracji Skarżącej jest potwierdzona w informacjach zawartych w aktach administracyjnych sprawy. Minimum socjalne to wskaźnik społeczny mierzący koszty utrzymania gospodarstw domowych. Zakres i poziom zaspokajanych potrzeb według tego modelu winny zapewniać takie warunki życiowe, by na każdym z etapów rozwoju człowieka umożliwić reprodukcję jego sił życiowych, posiadanie i wychowanie potomstwa oraz utrzymanie więzi społecznych. Minimum egzystencji (inaczej także minimum biologiczne) jest wskaźnikiem, który określa poziom zaspokojenia potrzeb konsumpcyjnych (w postaci przeliczenia na kwotę) konieczny do przetrwania biologicznego – przeżycia (zob. https://www.ipiss.com.pl/?zaklady=minimum-egzystencji-2). Z informacji nadesłanych przez stronę wynika, że osiągany przez nią dochód (miesięczny) w gospodarstwie domowym – i to nie samodzielnie, lecz także w wyniku pomocy bliskich - nie przekracza minimum socjalnego w wysokości niespełna 900 zł na osobę (por część historyczna). Stan finansów Skarżącej znalazł zrozumienie u Prezydenta miasta O., który przyznał Stronie świadczenia socjalne. Stąd pogląd, że nie służyłoby realizacji celów prawa pomocy i realizacji prawa do Sądu obciążenie strony obowiązkiem zgromadzenia środków niezbędnych z tytułu wpisu od skargi. W tym zakresie referendarz sądowy dał wiarę twierdzeniom Skarżącej, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej, odnośnie sytuacji materialnej: także dlatego, że uiszczenie wpisu od skargi warunkuje rozpoznanie sprawy przez Sąd, czyli dostęp Skarżącej do Sądu. Stąd decyzja, na tym etapie postępowania, o zwolnieniu strony od wpisu od skargi (salus animarum suprema lex). W skład prawa do Sądu wchodzi, w sytuacji finansowej skarżącej, również prawo do nieodpłatnego zapoznania się z pisemnymi motywami rozstrzygnięcia. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.