III SA/Wa 2297/08

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wydanie zaświadczenia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie 1. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł Skarżący K. G. zwrócił się pismem z dnia 3 listopada 2008 r. o zwolnienie od obowiązku jego zapłaty, argumentując, iż opiekuje się matką inwalidką. Źródłem ich utrzymania jest emerytura matki w kwocie 720 zł. 2. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2008 r. Skarżący złożył formularz PPF, w którym zaznaczył iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku powołał się na fakt pozbawienia go własności budynków i działki siedliskowej [...] o powierzchni 1,34 ha, z którego to powodu nie prowadzi gospodarstwa rolnego. W oświadczeniu o stanie majątkowym Skarżący wskazał, iż nie wie co posiada, gdyż od 2000 r. nie odbiera decyzji z Urzędu Gminy C.. Skarżący nie osiąga dochodu. Do formularza dołączył wypis orzeczenia stwierdzającego niezdolność matki Skarżącego do samodzielnej egzystencji oraz skierowane do niego wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 listopada 2008 r., na którym pismem odręcznym udzielił odpowiedzi na zadane pytania. Skarżący wyjaśnił mianowicie, że został wyrejestrowany jako osoba bezrobotna – opieka nad matką. Nie otrzymał pomocy finansowej ze środków pochodzących z europejskich funduszy strukturalnych, na dowód czego odesłał do spraw: V SA/Wa 2788-2791/08 oraz IV SA/Wa 1406-1407/07. Skarżący powtórzył że nie prowadzi gospodarstwa rolnego. Należący do niego majątek jest przedmiotem hipoteki od 1997 r. – "884 zł plus odsetki" (Skarżący odesłał na adres: "S. ul. [...]"). Skarżący nie posiada rachunków bankowych. W ciągu ostatnich dwóch lat nie zbywał majątku o wartości ponad 10.000 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: 3. Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. 4. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. 5. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Jedynym wymaganym na tym etapie postępowania kosztem sądowym jest wpis od skargi w wysokości 100 zł, a zatem w zakresie zwolnienia od tego właśnie obciążenia należy rozpoznać wniosek Skarżącego. 6. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). 7. Tymczasem jedyną udokumentowaną przez Skarżącego okolicznością jest fakt wydania w stosunku do H. G. – matki Skarżącego, orzeczenia stwierdzającego jej niezdolność do samodzielnej egzystencji. Skarżący nie przesłał natomiast zeznań podatkowych. Nie wskazał, a nadto nie udokumentował wysokości bieżących wydatków. Nie nadesłał dokumentu, z którego wynikałaby wysokość renty otrzymywanej przez matkę Skarżącego. Nie jest też jasny stan majątkowy Skarżącego – konsekwentnie utrzymuje on, że "z powodu matactwa" został pozbawiony własności budynków i działki, tudzież "nie wie co posiada" gdyż od 2000 r. nie odbiera decyzji z Urzędu Gminy C.. Dodatkowo wyjaśnienia w kwestii obciążenia posiadanego majątku hipoteką Skarżący ograniczył do stwierdzenia "tak" i odesłania w tym względzie do placówki terenowej KRUS mieszczącej się w S. przy ul. [...]. 8. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. 9. Wobec niedostosowania się przez Skarżącego do całości wezwania z dnia 14 listopada 2008 r., należy stwierdzić, iż niemożliwa jest rzetelna analiza jego zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., Sąd może wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.