III SA/Wa 2297/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie sędzia WSA Artur Kot (sprawozdawca), sędzia WSA Piotr Przybysz, Protokolant referent stażysta Katarzyna Nartanowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę 1. Postanowieniem z [...] czerwca 2015 r., po rozpatrzeniu zażalenia P. B. (dalej: "skarżący"), Minister Finansów (dalej także jako "MF" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. (dalej także jako "Dyrektor IS" lub "organ nadzoru") z [...] grudnia 2014 r. Przedmiotem postanowień było oddalenie skargi na czynność egzekucyjną. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Minister Finansów powołał art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.; dalej: "upea") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej: "Kpa"). 2. Stan faktyczny. 2.1. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny" lub "wierzyciel") wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] października 2014 r., obejmującego należności z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za sierpień 2014 r. w kwocie [...] zł (należność główna). W celu wyegzekwowania zaległości wystawił [...]października 2014 r. stosowne zawiadomienie (nr [...]) o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności (bank). Zawiadomienie doręczono skarżącemu [...] października 2014 r. [...] S.A. pismem z [...] listopada 2014 r. poinformował zaś organ egzekucyjny o braku środków na rachunku skarżącego oraz o zbiegu egzekucji sądowych i administracyjnych. W odpowiedzi na zastosowany środek egzekucyjny skarżący pismem z [...] listopada 2014 r. złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną jako bezprawną w jego przekonaniu. Wskazał na "zamknięcie firmy" w związku z działaniami organu ścigania oraz na możliwość kompensaty wzajemnych zobowiązań w związku z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 5 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Po 727/03. 2.2. Dyrektor IS oddalił jako niezasadną skargę na czynność egzekucyjną postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. Uznał bowiem, że ww. zajęcie zostało dokonane prawidłowo. Zauważył, że w świetle przepisów art. 54 upea zarzuty skarżącego nie mogły zostać uwzględnione, gdyż nie dotyczą kwestii formalnoprawnych, o których mowa w przepisach regulujących instytucję skargi na czynności egzekucyjne. Dodał, że koszty postępowania sądowego zasądzone na rzecz skarżącego wyrokiem WSA w Poznaniu z 10 maja 2005 r. (I SA/Po 727/03) zostały skarżącemu zwrócone. 2.3. W zażaleniu skarżący podniósł, że Naczelnik US nie dopełnił obowiązku dotyczącego weryfikacji poprawności różnych dokumentów, w tym tytułu wykonawczego. Dyrektorowi IS zarzucił zaś brak bezstronności i kierowanie się dobrem instytucji państwowych, a nie literą prawa i dobrem podatnika. Następnie przesłał kopie prawomocnych wyroków WSA w Poznaniu, które w ocenie skarżącego mogą stanowić podstawę do kompensaty wzajemnych zobowiązań. 2.4. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora IS jako zgodne z prawem. Powołał się na przepisy art. 1a pkt 12 lit. a, art. 7 art. 54, art. 67 § 2 i art. 80 upea i stwierdził, że zastosowanie środka egzekucyjnego zostało dokonane w sposób zgodny z tymi przepisami. Skarżący nie wskazał zaś żadnych okoliczności, które mogły stanowić podstawę do wniosku, że organ egzekucyjny naruszył przepisy prawa regulujące kwestie zastosowania środka egzekucyjnego jakim jest egzekucja z rachunku bankowego. Zauważył, że w ramach niniejszego postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 54 upea brak było podstaw do weryfikowania prawidłowości wystawienia tytułu wykonawczego, a także ewentualna możliwość kompensaty wzajemnych zobowiązań. Skarga na czynności egzekucyjne przysługuje tylko na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone przez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zgodnie z wyrokiem NSA z 10 lipca 2012 r., II FSK 2555/10). Zdaniem Ministra Finansów, organ nadzoru prawidłowo przeprowadził postępowanie, przestrzegając właściwości rzeczowej. Działał w zgodzie z przepisami art. 54 upea. 3. Postępowanie sądowe. 3.1. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący, który pismem z [...] lipca 2015 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"). Występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia autor skargi wskazał na bliżej nieokreślony wyrok WSA w Poznaniu i powtórzył, że zobowiązanie z tytułu VAT może być kompensowane. 3.2. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wystąpił o jej oddalenie. Zarzuty i argumentację skargi uznał za chybione. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz postępowania poprzedzającego jej wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe orzekające w sprawie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub (i) prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a także wystąpienia innych przesłanek przewidzianych w przepisach art. 145 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: "uppsa"). Zarzuty skargi Sąd uznał za chybione, zarówno procesowe, jak i materialnoprawne. Dodać należy, że działając z urzędu, zgodnie z art. 134 § 1 uppsa, Sąd także nie dostrzegł wystąpienia przesłanek powodujących konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. 4.2. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Finansów w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegająca na zajęciu prawa majątkowego (wierzytelność z rachunku bankowego). 4.3. Ramy prawne. Zgodnie z art. 1a pkt 2 upea, czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co podnoszono konsekwentnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z 14 czerwca 1996r. sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274). Skarga na czynności egzekucyjne, zgodnie z art. 54 § 1 upea, służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Skoro czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 upea są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, to ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może zatem dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 upea. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny (por. wyroki WSA w Warszawie: z 6 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 1433/07; z 3 grudnia 2007 r., III SA/Wa 1580/07; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, adres: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: "CBOSA"). Stosownie do art. 7 § 1 upea, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z art. 1a pkt 12 upea, środkiem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczącym należności pieniężnych, jest egzekucja z rachunków bankowych. 5.1. Z treści skargi na czynność egzekucyjną Naczelnika US w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] S.A. wynika, że skarżący postuluje kompensatę egzekwowanych zobowiązań podatkowych z przysługującymi rzekomo skarżącemu wierzytelnościami dotyczącymi prawomocnych wyroków WSA w Poznaniu. Sąd podziela jednak stanowisko Ministra Finansów wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że wskazywane przez skarżącego okoliczności nie mogą być podstawą wniesienia skutecznej skargi, o której mowa w przepisach art. 54 upea, gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej, jaką było zajęcie wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Mogą one jedynie stanowić ewentualnie podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wymienioną w przepisach art. 33 upea. Zdaniem Sądu, organy obu instancji, jak wynika z akt sprawy, w ramach prowadzonego postępowania w trybie przepisów art. 54 § 1 upea prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez Naczelnika US zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Sposób dokonania tej czynności odpowiada bowiem przepisom art. 80 upea. Organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, zawiadomieniem z [...] października 2014 r., które zostało skutecznie doręczone skarżącemu [...] października 2014 r. Zawiadomienie to zostało skutecznie doręczone także Bankowi w dniu [...] października 2014 r. Minister Finansów zaznaczył przy tym, że czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności dokonano w oparciu o tytuł wykonawczy z [...] października 2014 r. 5.2. Istotnego wpływu na wynik sprawy nie wywiera zaś uchybienie Ministra Finansów związane ze sposobem prowadzenia akt administracyjnych niniejszej sprawy oraz innej, podobnej sprawy. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem dołączone do akt sprawy prowadzonej w związku z zażaleniem skarżącego na postanowienie Dyrektora IS z 16 grudnia 2014 r. (EA/724-0373/14/1/JRA3) oddalające skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności (ZUS). Skargi na postanowienia Ministra Finansów w obu tych sprawach (III SA/Wa 2296/15 oraz III SA/Wa 2297/15) zostały przez Sąd rozpoznane łącznie, zgodnie z art. 111 § 2 uppsa. 5.3. Przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być takie działania zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego, od których przysługuje środek zaskarżenia inny, niż skarga na czynności egzekucyjne. W ramach skargi na czynności egzekucyjne nie można zatem kwestionować prawidłowości tytułu wykonawczego, bowiem okoliczność ta może być rozpatrywana wyłącznie w ramach zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 upea. Analogicznie nie można badać kwestii niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, bo są to okoliczności rozpatrywane wyłącznie w ramach zarzutu podniesionego na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 upea. Podobnie kwestia kompensaty nie może być rozpatrywana w ramach skargi na czynności egzekucyjne, jako że dotyczy ona kwestii istnienia obowiązku (zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 upea). Przewidziane art. 54 § 1 upea prawo zobowiązanego do złożenia skargi na czynność egzekucyjną ograniczać się musi do określonych, faktycznych działań organu egzekucyjnego lub niezaskarżalnych zażaleniem oświadczeń woli lub wiedzy organu egzekucyjnego. Skarżący nie poniósł zaś żadnego zarzutu dotyczącego czynności zajęcia prawa majątkowego. Analiza akt administracyjnych wykazuje, ze działania organu były zasadniczo zgodne z prawem. Wspomnianego zajęcia dokonano zgodnie z art. 80 upea. Zajęcie było również właściwe pod względem formalnym ze względu na zastosowanie prawidłowego druku zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego w postaci wierzytelności, który odpowiada wzorowi ustalonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.). Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela tym samym stanowisko WSa w Warszawie wyrażone w innych wyrokach ze skarg P.B. (zob. wyroki: z 5 maja 2016 r., III SA/Wa 2097/15 oraz z 23 maja 2016 r., III SA/Wa 1658/15; CBOSA). 6. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 151 uppsa, Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, czyli oddalił skargę.