III SA/Wa 2297/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2016 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. P. B. (dalej: "skarżący") wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie m. in. okoliczności jak: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu dobrze prosperującej firmy, obsługa zobowiązań. Wyjaśnił, że jego działalność gospodarcza opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń służących w przeszłości wykonywaniu tej działalności. Do majątku zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni ponad 57 ha i nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podał zestawienie kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego (łącznie ok. 2.230 zł). Skarżący wskazał źródła utrzymania i wysokość osiąganego dochodu swojego i żony. Ujawnił, że obecnie osiąga dochody w kwocie 415,71 zł do wypłaty. Jako źródło wskazał zasiłek chorobowy i rentę inwalidzką. Z działalności gospodarczej poniósł stratę (do października 2016 r. w kwocie 104.290,54 zł). Żona skarżącego w 2015 r. uzyskała dochód w wysokości 4.773,32 zł. Wyjaśnił, że nie posiada wyciągów z rachunków bankowych (brak obrotów z uwagi na prowadzoną egzekucję). Załączył do wniosku wydruki z podatkowej księgi przychodów i rozchodów, ewidencji środków trwałych, kopie: zeznań podatkowych (PIT), zestawienia wysokości kredytów, deklaracji VAT - 7, potwierdzenia salda. Postanowieniem z 20 grudnia 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uznał bowiem, że skarżący nie jest osobą żyjącą w ubóstwie. Pismem z 27 grudnia 2016 r., skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia starszego referendarza sądowego. W uzasadnieniu wskazał, iż jego dochody drastycznie spadły. Nie jest w stanie uiścić opłaty w oznaczonej przez Sąd kwocie [czyli 100 zł – dopisek Sądu]. W ocenie skarżącego jego sytuacja finansowa znacznie odbiega od przedstawionej przez starszego referendarza sądowego. Wskazał, iż jego sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu z powodu wypadku, w związku z którym "przebywa na rencie". Oświadczył, że nie jest w stanie dochodzić swoich praw ponieważ nie stać go na opłacenie kosztów sądowych. W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie sprawie biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "uppsa"), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 uppsa, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 uppsa prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 uppsa zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 uppsa, osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 uppsa, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 uppsa. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 uppsa jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt, nie pozwalają uznać, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od należnej opłaty kancelaryjnej (100 zł). Skarżący, nie wyjaśnił w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych. Wyciągi takie są zaś niezbędne dla oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy. Nie wyjaśnił sposobu korzystania z majątku w postaci gruntów rolnych o powierzchni ponad 57 ha. Jako źródła utrzymania wskazał tylko zasiłek chorobowy lub (i) rentę inwalidzką. Oświadczył, że działalność gospodarcza generuje znaczne straty, ale nie wskazał źródła ich sfinansowania. Nie wyjaśnił z jakich źródeł pochodzą środki przeznaczane na utrzymanie, skoro skarżący wraz z żoną osiąga niższe dochody od deklarowanych wydatków. Czyli nie przedstawił w sposób wiarygodny swojej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. W świetle przedstawionych informacji również brak jest podstaw do wniosku, że skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż uiszczenie należnej opłaty kancelaryjnej (100 zł) przekracza jego możliwości finansowe. Podobnie o możliwościach płatniczych skarżącego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 6 października 2015 r. (II FZ 688/15), z 30 września 2015 r. (II FZ 776/15), z 19 maja 2016 r. (II FZ 226/16) i z 11 października 2016 r. (II FZ 599/16). O możliwościach tych świadczy także fakt opłacenia wpisów należnych w ostatnio zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach o sygn. akt III SA/Wa 2104/15, III SA/Wa 2294/15, III SA/Wa 2295/15, III SA/Wa 2296/15, III SA/Wa 2297/15, III SA/Wa 660/16 i III SA/Wa 1020/16. Odnosząc się do zarzutu zawartego w sprzeciwie, iż obecna sytuacja finansowa skarżącego odbiega od przedstawionej przez starszego referendarza sądowego, podnieść należy, że nie została ona poparta żadnymi argumentami i tym samym uniemożliwia ona ustosunkowanie się do niej. Skarżący poza gołosłownymi oświadczeniami nie wykazał pogorszenia swojej sytuacji finansowej. W związku z powyższym Sąd uznał, że skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż nie wykazał on, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 uppsa. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 uppsa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.