III SA/Wa 230/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący T. O. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych z powodu trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej. Wspólne gospodarstwo domowe prowadzi wraz z matką i partnerką. Do majątku Skarżący zaliczył udział wynoszący ¼ we własności mieszkania oraz współwłasność działki. Matka posiada dom, zaś partnerka zabudowaną działkę. Źródłem utrzymania Skarżącego jest świadczenie z ZUS-u w wysokości 722,46 zł. Jego matka pobiera rentę (1.450 zł), z kolei partnerka utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (854,05 zł) i renty (612,45 zł). Łączny dochód rodziny wynosi 3.638,96 zł. Skarżący nie korzysta z pomocy społecznej. Zaznaczył, że zaświadczenia o stanie zdrowia prześle po wizytach które będą miały miejsce w dniach 18 i 26 marca 2013 r. Także wyciągi bankowe matki Skarżący dośle w najbliższym czasie ze względu na zły stan zdrowia. Skarżący przedstawił kartę informacyjną, przekaz pocztowy, informację PIT-11, roczne obliczenie podatku PIT-40A, rachunek za energię elektryczną, wyciągi bankowe, zeznanie podatkowe, deklaracje VAT. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać poprzez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu. Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie informacje o stanie majątkowym i rodzinnym Skarżący przedstawił w sposób wybiórczy. Takie postępowanie Skarżącego podważa wiarygodność prezentowanej przez niego argumentacji. Przede wszystkim wśród źródeł utrzymania rodziny nie wymienił on działalności gospodarczej, jaką prowadzi razem z matką w formie spółki cywilnej. W efekcie nie zadeklarował wysokości osiąganego z tego tytułu dochodu. Nie podał także wysokości bieżących wydatków. Ograniczył się w tym względzie do nadesłania rachunku za energię elektryczną, opiewającego na kwotę 504,68 zł. W rezultacie nie wiadomo jakiego rzędu dochodem Skarżący dysponuje i jaką jego część pochłaniają wydatki. Tymczasem porównanie majątku i dochodów uzyskiwanych przez Skarżącego z ponoszonymi przezeń wydatkami jest konieczne dla oceny jego możliwości partycypowania w kosztach niniejszego postępowania, do których na obecnym etapie zalicza się wpis od skargi w kwocie 500 zł. Nadto Skarżący dość niestarannie wypełnił wezwanie do dostarczenia dokumentów uzupełniających wniosek. Nie przesłał mianowicie zeznań podatkowych matki oraz partnerki za 2012 r. Nie przedłożył zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych z działalności gospodarczej w latach 2012-2013. Mimo zapewnień nie nadesłał wyciągów bankowych swojej matki. Zabrakło też informacji na temat rachunku bankowego (tudzież jego braku) Skarżącego. To wszystko sprawia, że informacje przedstawione przez Skarżącego są niewystarczające do wydania korzystnego dlań rozstrzygnięcia. Tym samym nie wykazał on, iż spełnił przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., w myśl którego przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To Skarżący powinien podjąć takie czynności, które przekonałyby Sąd o zasadności przyznania prawa pomocy. W przypadku, gdy dane umożliwiające ocenę sytuacji finansowej Skarżącego nie są pełne i budzą wątpliwości, to właśnie jemu powinno zależeć na ich obaleniu. Nie sposób też nie zauważyć, że łączny ujawniony dochód trzyosobowej rodziny wynosi 3.638,96 zł. Dodatkowo Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, której skala nie jest wprawdzie znaczna, ale z której obrót oscyluje w granicach 7.000-9.000 zł miesięcznie (dane na podstawie deklaracji VAT). Trudno zatem przyjąć, że Skarżący – przy takim obrocie - nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z prowadzonym przezeń sporem sądowym, w tym na opłacenie wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Z tych względów uznać należało, że Skarżący nie wykazał, iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., art. 245 P.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.