III SA/Wa 2305/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Paulina Paczkowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: zmienić postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 24 września 2018 r. w ten sposób, że przyznać M. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego Skarżący M. K. wniósł do Sądu, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że sprawa jest związana z przestępstwami gospodarczymi dużych rozmiarów. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada dom o powierzchni 120 m² (niewykończony). Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych. Posiada wierzytelność od dłużnika G. na kwotę 207.476 zł plus odsetki. Skarżący oświadczył, że przez oszustów z firmy G. jest zrujnowany. Dom, w którym stara się mieszkać w Austrii, jest w ruinie, ponieważ Skarżący nie ma pieniędzy na ukończenie remontu. Skarżący wskazał, że otrzymuje emeryturę austriacką 880.74 euro oraz emeryturę polską 434,50 zł. Skarżący wskazał, że posiada kredyt w [...] – 36.000 euro z miesięczna ratą spłaty – 400 euro; kredyt w [...] 4.000 euro z miesięczną ratą – 200 euro. Na rachunku bankowym w Austrii Skarżący posiada debet w kwocie 390,93 euro. Na rachunku bankowym w [...] Bank Polska Skarżący posiada 1,72 zł. Opłaty kwartalne w Austrii jakie Skarżący ponosi to: ubezpieczenie domu – 116,55 euro, wywóz śmieci – 77,55 euro oraz energia elektryczna – 95 euro. Skarżący nadesłał umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową z żoną. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżący nadesłał dokumentację sporządzoną w języku niemieckim, wyjaśniając, że są to wyciągi z rachunków bankowych, potwierdzenie opłaty za ubezpieczenie domu, i wywozu śmieci, potwierdzenie salda bankowego, potwierdzenie spłaty kredytu, potwierdzenie o przyłączeniu nieruchomości do kanalizacji, potwierdzenie wpłaty emerytury oraz dokumentację, decyzję ZUS o waloryzacji emerytury. Postanowieniem z dnia 24 września 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika uznając, że Skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji finansowej. Pismem z 2 października 2018 r. Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu powołał się na konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Skarżący wskazał, iż jego sytuacja materialna nie uległa poprawie. Skarżący wyjaśnił, że od prawie dziesięciu lat walczy o odzyskanie ukradzionych pieniędzy, a to powoduje coraz większe straty. Dodał, że posiada rozdzielność majątkową z żoną, z którą jest w separacji małżeńskiej. Wskazał, że jego żona również jest w trudnej sytuacji materialnej, bowiem finansuje leczenie chorego od szesnastu lat syna, który był czterokrotnie operowany. Skarżący wskazał, że w trwających postępowaniach sądowych inne Sądy na podstawie identycznych dokumentów zwalniały go od kosztów sądowych. Do sprzeciwu dołączył m.in. dokumentację dot. leczenia syna. Postanowieniem z dnia 22 października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sadowego wskazując, że Skarżący nie dostosował się do wezwania związanego z wykazaniem sytuacji majątkowej, przez co niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącego. Skarżący nie nadesłał bowiem dokumentów dotyczących żony. W dniu 9 listopada 2018 r. Skarżący ponownie złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazując, że jego sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu, ponieważ konieczność przyjazdów na przesłuchanie do prokuratur i sądów związana jest z kosztami przejazdu Austria-Polska. Doprowadziło to do dalszego powiększenia zadłużenia Skarżącego. Również rozłożona na raty przez gminę opłata za przełączenie do sieci kanalizacyjnej 50 euro jest dla Skarżącego dodatkowym obciążeniem materialnym koniecznym. Skarżący dodał, że obecnie jego żona, z którą jest w separacji, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, udostępniła mu dokumenty dotyczące pobranych przez nią kredytów oraz wskazujących na stan rachunku bankowego. Powołując się na powyższe okoliczności Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, proponując r. pr. A. G. prowadzącego kancelarię w Warszawie przy ul. Grzybowskiej 87. Do wniosku Skarżący dołączył umowy pożyczek żony. Skarżący oświadczył ponadto, że nie może liczyć na pomocy żony, ponieważ nie tylko ma ustrój rozdzielności majątkowej, ale również pozostaje z żoną w separacji. Nadto, stan zdrowia syna Skarżącego obecnie jest niestabilny. Podał ponadto, że nie jest w stanie zmusić żony (w separacji) do przekazania mu informacji o jej stanie majątkowym. Sądząc jednak z poziomu życia – stan finansowy nie jest najlepszy. Banki natomiast z uwagi na ustrój rozdzielności majątkowej odmawiają Skarżącemu dostępu do rachunku żony i jakichkolwiek informacji. Skarżący wskazał, że jego żonę interesuje tylko przeżycie do pierwszego i uratowanie zdrowia syna. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że objęcie wniosku Skarżącego z 9 listopada 2018 r. trybem przewidzianym w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: "p.p.s.a.", wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia - postanowieniem z 24 września 2018 r. - o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika. W sytuacji bowiem, gdy przedmiotem postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzedniego wniosku - o tożsamym co uprzednio zakresie - wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 P.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. W złożonym wniosku Skarżący wskazał na pogarszającą się sytuację finansową związaną z koniecznością ponoszenia kosztów dojazdu do prokuratury i sądów tj. dojazdy Austria-Polska, a ponadto odniósł się do sytuacji finansowej żony, z którą nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego, pozostaje w separacji i ma rozdzielność majątkową. Rozpoznając przedmiotowy wniosek referendarz sądowy wziął pod uwagę, że obecna sytuacja finansowa Skarżącego jest trudna. Uzyskiwany przez Skarżącego dochód przysługujący mu ze świadczeń emerytalnych to odpowiednio kwoty 434,50 zł oraz 880,74 euro. Uzyskiwany dochód Skarżący w znacznej części przeznacza na spłatę zadłużeń w wysokości 400 euro i 200 euro. Ponadto Skarżący ponosi opłaty z tytułu ubezpieczenia domu – 116,55 euro, wywozu śmieci – 77,55 euro oraz energii elektrycznej – 95 euro. Nadto Skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi z żoną wspólnego gospodarstwa domowego, są w separacji i posiadają rozdzielność majątkową. Niemniej jednak Skarżącemu udało się uzyskać od żony kserokopie umów kredytowych, które wskazują na jej znaczne zadłużenie. Nadto żona Skarżącego opiekuje się chorującym od wielu lat synem. Oceniając całokształt sytuacji rodzinnej i finansowej Skarżącego uznać należy, że Skarżący spełnia przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., bowiem nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie bez znaczenia jest również fakt, że Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy po wydaniu wyroku oddalającego jego skargę. Warunkiem zaskarżenia powyższego wyroku jest wniesienie skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika oraz uiszczenie stosownego wpisu sądowego. Zwrócić zatem należy uwagę na wartości chronione konstytucyjnie – w tym przypadku prawo do kontroli instancyjnej wydanego w stosunku do Skarżącego wyroku oddalającego skargę. Prawo to zostało także zagwarantowane w akcie prawa międzynarodowego (wiążącym Polskę), tj. w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd. Artykuł 6 ust. 1 Konwencji wymaga zatem z jednej strony sprawnego prowadzenia postępowania sądowego, z drugiej zaś wyraża również bardziej ogólną zasadę właściwego wymiaru sprawiedliwości. Podkreśla się, że Konwencja nie istnieje po to, aby gwarantować prawa, które są teoretyczne i iluzoryczne, ale prawa praktyczne i skuteczne. Dotyczy to zwłaszcza prawa dostępu do sądu, ze względu na wagę miejsca, jakie w demokratycznym społeczeństwie zajmuje prawo do rzetelnego procesu sądowego. Oczywistym jest, że zapewnienie skutecznego prawa dostępu do sądu oraz samo rozpatrzenie sprawy, mieści się w kategorii obowiązków państwa (por. orzeczenie ETPCz w sprawie Airey v. Irlandia z 9 października 1979 r.). Z tych względów referendarz sądowy doszedł do wniosku, że istnieją podstawy do zmiany postanowienia z 24 września 2018 r. i przyznania Skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, by umożliwić Skarżącemu kontrolę instancyjną zapadłego w przedmiotowej sprawie wyroku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 165, art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.