III SA/Wa 2306/14

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 21/10/2015 r. po rozpoznaniu wniosku H.O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/5/2014 r Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a 1. Zwolnić skarżącego od opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł za sporządzenie uzasadnienia; 2. Odmówić stronie przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Strona skarżąca, tj Skarżący H.O. zwrócił się – w formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jego pobory wynoszą obecnie 1.473 zł. Podał, że spłaca kredyt hipoteczny w wysokości 1.600 zł. Koszty utrzymania siebie i domu określił na kwotę 1.000 zł. Wskazał, ze większa część wynagrodzenia jest zajmowana w wyniku egzekucji. Dodał, że korzysta z pomocy rodziny, która sprowadza się do możliwości utrzymania płynności finansowej. Do majątku Skarżący zaliczył dom. Przedstawił dokumenty obrazujące wysokość wynagrodzenia, wyciąg bankowy, fakturę za energię elektryczną, umowę majątkową małżeńską, PIT-11 za 2014r oraz zaświadczenie o pobieranym wynagrodzeniu. Wnioski strony o prawo pomocy były wielokrotnie już rozpatrywane przez sądy administracyjne, które uznawały, że strona nie wykazał, by nie była w stanie uiścić kosztów sądowych (takich jak w tej sprawie, w wysokości 100 zł. Przyczyną odmowy prawa pomocy było niepełne wykazanie sytuacji życiowej (niepełne wykonanie wezwania Sądu) oraz "niebilansowanie" dochodów i wydatków. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest bowiem staranne wykazanie przez stronę sytuacji życiowej i finansowej. Czyli, w badanej sprawie, warunkiem tym jest wykonanie wezwanie referendarza sądowego, w którym urzędnik szczegółowo sprecyzował informacje niezbędne do rozpoznania wniosku (kalkulacja kosztów życia, wskazanie niezbędnych wydatków, odpisów z rachunków bankowych). Skarżący, pomimo wezwania referendarza sądowego, nie przedstawił należycie swojej sytuacji życiowej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to, sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe, co powinna wykazać strona. Strona jednak nie uczyniła tego, pomimo wysiłków referendarza sądowego, który wskazał jej czynności, które powinna dokonać, zatem contra ius fascue (sprzeczne z prawem) byłoby przyznanie jej w tej sytuacji prawa pomocy. Strona nie przekazała ani wyciągów z rachunków bankowych, ani kalkulacji kosztów życia, ani zbiorczej wysokości osiąganego dochodu – i in. Z wniosku strony wynika nadto, że wydatki jej przekraczają uzyskiwany dochód. Dochód ten wynosi bowiem 1.473 zł, podczas gdy sama tylko rata kredytu pochłania 1.800 zł, do tego dochodzą jeszcze wydatki z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, których wysokość skarżący określił na kwotę 1.000 zł. Co prawda skarżący wyjaśnił, że w utrzymaniu "płynności finansowej" pomaga mu rodzina, to jednak nie określił bliżej, w trakcie licznej korespondencji, na różnych etapach instancyjnych postępowania o prawo pomocy, ani stopnia pokrewieństwa czy powinowactwa osób udzielających tej pomocy, ani też okoliczności tej w żaden sposób nie uprawdopodobnił – i to pomimo tego, ze okoliczność ta była przyczyną oddalenia jego wniosku o prawo pomocy na uprzednich etapach postępowania Nie nadesłał chociażby oświadczeń tych osób. W tej sytuacji oświadczenie skarżącego o pomocy rodziny jawi się jako gołosłowne i niewystarczające do pozytywnej oceny jego wniosku. Referendarz sądowy zwalnia skarżącego od kwoty 100 zł opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku traktując tą opłatę jako konsekwencję realizacji postulatu zapoznania się strony z motywami (pisemnymi) rozstrzygnięcia – w sytuacji, kiedy uiściła już ona wpis od skargi. Biorąc pod uwagę rodzaj sporu (postępowanie egzekucyjne), etap sporu (wyrok kończący postępowanie przed Sądem I instancji), fakt uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, ciążące na stronie zobowiązania prywatnoprawne jak też prawo strony do zapoznania się z pisemnymi motywami rozstrzygnięcia oraz brak poinformowania strony przy wszczynaniu postępowania o konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej – referendarz sądowy uznał, że na etapie postępowania przed Sądem I instancji skarżący wypełnił już ciężary publicznoprawne. Z tych powodów, referendarz sądowy, uwzględniając zadeklarowaną przez stronę sytuację majątkową, jak też ocenę tej sytuacji podjętą już wielokrotnie przez Sąd administracyjny oraz klasyczną regułę wywodzącą się z prawa rzymskiego "Honos habet onus" (przywilej rodzi obowiązek), na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.