III SA/Wa 2308/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23/9/2015 r. po rozpoznaniu wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] /6/2015 r Nr [...] w przedmiocie podatku rolnego p o s t a n a w i a Zwolnić stronę od kosztów sądowych Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje natomiast zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Strona skarżąca, tj. M. B. zwróciła się na formularzu PPF z 17/09/2015 r z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Strona wskazała, że: - uzyskuje z tytułu emerytury, dodatku pielęgnacyjnego oraz alimentów od syna kwotę 1895 zł miesięcznie; - miesięczne wydatki (czynsz, lekarstwa, środki czystości, obuwie, ubezpieczenie, sprzątanie etc) wynoszą ok 1662 zł; - "na życie" pozostaje stronie 273 zł; - posiada mieszkanie o pow 50 mkw i działkę rekreacyjną; - samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nadto skarżąca przedstawiła historię życia (wywiezienie po Powstaniu do obozu, śmierć męża, samotne wychowywanie dzieci, brak pracy itp.). Wniosła o zwolnieni od kosztów sądowych z uwagi na wiek, niską emeryturę i potrzeby będące wynikiem troski o zachowanie zdrowia. Referendarz sądowy, z uwagi na wiek, stan zdrowia, wymagane koszty sądowe, jak również zakres wniosku o prawo pomocy i treść oświadczeń składanych pod rygorem odpowiedzialności karnej, odstąpił od weryfikowania treści oświadczeń strony. Referendarz sądowy wskazuje, że w sprawie wymagany jest wpis sądowy od skargi (jedyny wymagalny koszt sądowy) w kwocie niespełna 100 zł, zatem do tej kwoty przede wszystkim należy odnieść zdolność skarżącej do ponoszenia kosztów postępowania. Z zestawienie przychodów strony i wydatków wnika, że nie jest ona w stanie pokryć samodzielnie obciążających ją wydatków: w tym celu korzysta z dodatku pielęgnacyjnego oraz z alimentacji syna. Zarazem zadeklarowana kwota 273 zł "na życie", wynikająca także z przedstawionej kalkulacji kosztów życia, nie nosi znamion rozrzutności. Co więcej, zdaniem referendarza sądowego, przeznaczenie jakiejkolwiek kwoty z zasobów strony na poczet kosztów sądowych, mogłoby uniemożliwić zaspokojenie potrzeb życiowych strony. Niewskazane byłoby także przeznaczanie środków z dodatku pielęgnacyjnego czy z alimentów od syna na zupełnie inne, od zamierzonych, cele – choćby miałyby to być koszty sądowe. Referendarz sądowy stoi na stanowisku, że dostęp strony do Sądu nie powinien być ograniczany przez jej (nikłe) zasoby finansowe, jak też koszty sądowe nie powinny być zaspokajane kosztem wydatków niezbędnych do zabezpieczenia godziwej egzystencji. Nie są przyczyną zwolnienia od kosztów sądowych następstwa Powstania Warszawskiego, które ponosiła strona, ponieważ skutki tego "zrywu" odczuwał (odczuwa) ogół w. , jak też następne pokolenia – do chwili obecnej. Podobnie fakt samotnego sprawowania opieki nad dwójką dzieci nie jest okolicznością skutkującą przyznaniem prawa pomocy, ponieważ w tym postępowaniu bada się aktualna kondycję życiową i finansową strony, a nie sytuację – choćby budzącą współczucie lub chwalebną - ale przeszłą. Poza rozważaniami referendarza sądowego są względy słusznościowe (mogące decydować niekiedy o sposobie rozpoznania wniosku) – w szczególności to, czy wartość przedmiotu sporu wynosząca 2,44 zł może uzasadniać wezwanie o wpis w wysokości 100 zł. Referendarz sądowy, jako urzędnik związany obowiązującym prawem, nie jest upoważniony do miarkowania obciążających stronę kosztów sądowych wyłącznie z tego względu. Z tych powodów, referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.