III SA/Wa 2315/10
PostanowienieWSA w Warszawie2010-12-07
Skład orzekający: Agnieszka Grzelak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie prawnej można przyznać prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie wykazania braku środków na ich poniesienie?Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uznając, że strona skarżąca, będąca osobą prawną, wykazała brak środków na poniesienie kosztów postępowania, co uzasadnia zastosowanie art. 245 i 246 p.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. Prawo pomocy ma na celu zapewnienie dostępu do sądu podmiotom znajdującym się w trudnej sytuacji finansowej.Stan faktyczny
Skarżąca spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Celnej w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za 2004 rok. Spółka wykazała trudną sytuację finansową, w tym zajęcie majątku i rachunków bankowych przez organy egzekucyjne, zadłużenie kredytowe oraz stratę finansową, co uniemożliwia jej poniesienie kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Przyznał prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – wpisu od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "K." R. M., G. M. Sp. j. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2004 roku postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Skarżąca K. R. M., G. M. Sp. j., na urzędowym formularzu PPF, wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy nie wskazując zakresu swojego żądania. W uzasadnieniu jednak Skarżąca argumentowała, że nie stać jej na poniesienie kosztów wpisu sądowego, dlatego należało przyjąć, że Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Ponadto w uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego, gdyż w wyniku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej Dyrektora UKS (I inst.) podjęte zostały przez organy egzekucyjne czynności w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i posiadanych ruchomości (samochody). Rygor natychmiastowej wykonalności został nadany także decyzji Dyrektora UKS w zakresie podatku VAT za identyczny okres (maj - grudzień 2004 r.). Wszczęcie postępowań egzekucyjnych na podstawie decyzji nieostatecznych doprowadziło Spółkę do konieczności zaniechania prowadzonej działalności co spowodowało ogromne zadłużenie Spółki z tytułu niespłaconych kredytów oraz z tytułu niezapłaconych wobec kontrahentów zobowiązań. I tak przykładowo główny składnik majątku Spółki - Stacja Paliw w K. (o wartości 1.552.535,89 zł) jest przedmiotem zabezpieczenia spłaty kredytu zaciągniętego w PKO BP w kwocie 1.616.665,52zł. Kredyt ten, na podstawie wezwania Banku z 6 lipca br., został postawiony w stan natychmiastowej wykonalności (z odsetkami - 1.793.582,92). Z kolei środki transportu Spółki zajęte w 2009 r. przez organ egzekucyjny zostały sprzedane w br. Kwota uzyskana ze sprzedaży - 32.915,00 zł została zajęta przez Naczelnika US w M. Zajęcie kont bankowych Spółki doprowadziło do pozbawienia jej możliwości dokonywania zakupów paliw, a tym samym wszelkich wpływów z ich sprzedaży. Na rzecz Naczelnika US w M. zostały przekazane m.in. kwoty: a) z rachunku w BRE BANK O. 21.458,52 (18-12-2009), 12.350,00 (22-12-2009); 8.967,89 (23-12-2009); łącznie - 42.776,41 zł; b) z rachunku bankowego w BRE BANK W. 6.578,58 (24-12-2009); c) z rachunku bankowego w BPS K. 205,81 (21-12-2009). Ogółem w 2009 r. wysokość zajętych wierzytelności z rachunków bankowych wyniosła 49.560,80 zł. Z kolei w 2010 r. postępowanie egzekucyjne doprowadziło do wyegzekwowania na rzecz Naczelnika US w M. kwot: a) z rachunku bankowego w BRE BANK W. 9.558,01 (16-02-2010); b) ze sprzedaży samochodów 32.915,00; c) z wierzytelności P. - 279,05 (31-07-2010). OGÓŁEM w 2010 r. - 42.752,06 zł. Na konto Dyrektora Izby Celnej wpłynęło z kolei z rachunku bankowego BGŻ M. 9.019,78 (31-12-2009), 1.498,81 (22-02-2010), 980,00 (26-04-2010) - łącznie. 11.498,59 zł oraz z tytułu wpłaty K. Sp. C. 500,00 zł (24-03-2010). OGÓŁEM 2010 r. - 11.998,59 zł. Udziały Spółki w M. P. w wysokości 6.802.800,00 zł stanowiące kwotowo – jak podaje Skarżąca - najważniejszy składnik majątku Spółki zostały także zajęte przez organy egzekucyjne. Ponadto na chwilę obecną Spółka posiada zadłużenie wobec dostawców w wysokości 3.399.141,69 zł. Spółka spłaca także kredyt w BRE BANK w wysokości 520.231,75 zł. Skarżąca podniosła również, że sytuacja finansowa Spółki uniemożliwia wzięcie kredytu (pożyczki) na uiszczenie kosztów sądowych (wpisu sądowego) w związku z czym uzyskanie pomocy jest jedyną szansą merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, iż wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi 6.791.308,11 zł, natomiast wartość środków trwałych wynosi 1.552.535,89 zł. Skarżąca określiła wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu na kwotę 955.974,12 zł.
Skarżąca wskazała, że na rachunku bankowym w PKO BP C. posiada zadłużenie w wysokości 1.616.665,52 zł oraz w banku BRE Bank O. zadłużenie w wysokości 520.231,75 zł.
Do wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżąca dołączyła: 1) zawiadomienie Naczelnika Urzędu Celnego w M. (oraz zawiadomienie Dyrektora Izby Celnej w W.) o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością u dłużnika zajętej wierzytelności i będącego spółką skierowane do M., 2) zawiadomienie Naczelnika Urzędu Celnego w M. (oraz zawiadomienie Dyrektora Izby Celnej w W.) o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej bankiem skierowane do PKO BP w C., BRE Bank S.A. , 3) zawiadomienie Naczelnika Urzędu Celnego o zajęciu środka transportu, 4) wezwanie do zapłaty poprzedzające wszczęcie egzekucji (PKO BP) oraz 5) bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2009 r. i rachunek zysków i strat sporządzony na 31 grudnia 2009 r.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.).
Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowią: wpis od skargi w wysokości 33.691 zł oraz stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie istnieją podstawy dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.
Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, wskazując przy tym, że organy egzekucyjne podjęły czynności w postaci zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych oraz posiadanych ruchomości. Czynności te doprowadziły do zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej, co doprowadziło do powstania ogromnego zadłużenia Spółki z tytułu niezapłaconych kredytów oraz niezapłaconych zobowiązań wobec kontrahentów. Udziały Skarżącej w M. P. w wysokości 6.802.800 zł, stanowiące (jak podaje Skarżąca) kwotowo najważniejszy składnik majątku spółki również zostały zajęte przez organy egzekucyjne. Ponadto zajęcie kont bankowych doprowadziło do pozbawienia możliwości dokonywania zakupów paliw, a tym samym wszelkich wpływów z ich sprzedaży. Z przedstawionych informacji wynika także, że na rachunkach bankowych Skarżąca posiada zadłużenie w wysokości 1.616.665,52 zł oraz 520.231,75 zł. Z przedstawionego natomiast bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2009 r. wynika natomiast, że w 2009 r. Skarżąca osiągnęła stratę w kwocie 955.974,12 zł oraz posiada zobowiązania na kwotę 7.691.943,78 zł.
Stwierdzić zatem należy, że analiza sytuacji materialnej Skarżącej dokonana na podstawie przedłożonych dokumentów i informacji daje podstawy do przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu należnego od skargi. Na obecnym bowiem etapie sprawy jedynym kosztem do uiszczenia którego zobowiązana jest Skarżąca jest kwota 33.691 zł, należna tytułem wpisu od skargi.
Podniesione okoliczności, przemawiają za przyznaniem Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – wpisu od skargi, bowiem Skarżąca wykazała, iż nie jest obecnie w stanie zgromadzić środków na poniesienie tej opłaty.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło