III SA/Wa 2315/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S.A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – P. S.A. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że z dniem 31 grudnia 2014 r. zawiesiła działalność gospodarczą, stąd brak jest aktualnych deklaracji VAT. Podkreśliła, że nie posiada majątku, który mógłby zostać spieniężony, zaś wierzytelności i udziały zostały zajęte przez organ egzekucyjny. Skarżąca wyjaśniła, że bank wypowiedział umowę w związku z brakiem środków na opłacenie rachunku. Wskazała, że wynagrodzenie adwokata nie zostało opłacone. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś strata za ubiegły rok wyniosła 23.639,70 zł. Skarżąca przedstawiła rachunek zysków i strat, bilans, zeznanie podatkowe. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, którym wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z niego, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego wskazany wymóg w niniejszej sprawie nie został spełniony. Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w interesie której jest wykazanie przesłanek przyznania tego prawa. To zatem wnioskodawca powinien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z powyższego wynika zatem, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy jedynie tych podmiotów, które wykażą, iż nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tymczasem wyjaśnienia Skarżącej okazały się niezwykle ogólnikowe, a ponadto nie zostały poparte dokumentami źródłowymi. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak zawieszenie działalności gospodarczej, brak majątku i rachunku bankowego, czy zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym należności. Skarżąca nie nadesłała jednak żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że istotnie "wszelkie udziały (...), a także wszelkie inne należności i wierzytelności zostały zajęte przez organ egzekucyjny". Zwłaszcza, że – jak wynika z bilansu – wartość tych udziałów i udzielonych pożyczek wyceniono na ponad 22.000.000 zł. Skarżąca uniemożliwiła też zweryfikowanie wyjaśnień na temat rachunku bankowego. Poza jej oświadczeniem, iż "bank wypowiedział umowę w związku z brakiem środków na opłacenia prowadzenia rachunku" nie ma bowiem dowodu, który potwierdzałby lub uprawdopodabniał ten fakt. Tym bardziej, że – jak wynika z bilansu – stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach na dzień 31 grudnia 2014 r. wyniósł ponad 17.445 zł. Zauważyć również należy, że jedynym kosztem sądowym wymaganym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 1.855 zł. Kwota ta, dla podmiotu gospodarczego z wysokością kapitału zakładowego na poziomie 3 mln złotych oraz uzyskiwanymi jeszcze w 2013 r. przychodami przekraczającymi 400 tyś. zł, nie jest kwotą stanowiąca barierę dla dochodzenia jej spraw przed sądem. Warto bowiem zauważyć, że mimo podnoszonych przez Skarżącą braków jakichkolwiek środków finansowych, Spółka zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika. Skoro więc, jak wynika z pisma pełnomocnika jego wynagrodzenie ma pokryć jeden z akcjonariuszy, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby akcjonariusze np. w formie dopłat pokryli również należy w sprawie wpis sądowy. Ponadto, z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. wynika, że rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy, w stosunku do osób prawnych, ma charakter uznaniowy. To oznacza, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, referendarz sądowy nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli na podstawie powyższego przepisu uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. W ocenie referendarza sądowego, tak sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca. W rezultacie brak jest wystarczających podstaw do przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.