III SA/Wa 233/08

Sygn. akt IIISA/WA 233 /08 P O S T A N O W I E N I E Dnia 22 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Hieronim Sęk, , po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF i załączonym do skargi z dnia 3 stycznia 2008 r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2007 r., J. B., powoływany dalej jako "Skarżący", wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiada żadnych oszczędności ani środków majątkowych i utrzymuje się z prac dorywczych, które przynoszą dochód w kwocie 300 złotych miesięcznie. Skarżący podniósł również, że pragnie on zachować prawo do bezstronnego Sądu, ponieważ działania organów podatkowych doprowadziły go do bankructwa i pozbawiły wszelkich środków majątkowych. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem i córką, jest osobą rozwiedzioną, nie ma mieszkania i jego sytuacja jest bardzo trudna. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", referendarz sądowy wezwał skarżącego do nadesłania dodatkowych dokumentów i przedstawienia informacji dotyczących stanu majątkowego. Odpowiadając na wezwanie oświadczył, że nie posiada zeznań podatkowych z uwagi na brak dochodów i jest bezrobotnym niezarejestrowanym w urzędzie pracy. Nie posiada i nie zbywał rzeczy ruchomych i nieruchomości o wartości ponad 5.000 złotych. Nie posiada lokat bankowych i środków pieniężnych. Nie korzysta i nie zamierza korzystać z pomocy ośrodka pomocy społecznej i nie posiada zaświadczenia wystawionego przez taki ośrodek. Nie dysponuje również dokumentami wskazującymi wysokość stałych kosztów utrzymania. Korzysta z uprzejmości byłej żony i mieszka w jej mieszkaniu. Wykonując prace dorywcze (jako kierowca, sprzedawca, zbieracz aluminium) zarabia około 300 złotych miesięcznie, ale nie dysponuje dokumentami potwierdzającymi wysokość dochodów. Skarżący sprostował również, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z dziećmi, które pracują, uczą się i utrzymują samodzielnie. Do pisma załączył kopie wyroku orzekającego rozwód oraz kopię umowy majątkowej małżeńskiej, wyłączającej małżeńską majątkową wspólność ustawową. Innych dokumentów Skarżący nie nadesłał. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia [...] marca 2008 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Skarżący pismem z dnia 18 marca 2008 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał, że w ramach swoich możliwości podał w sposób dokładny i wyczerpujący wszystkie okoliczności dotyczącego jego sytuacji majątkowej. W ocenie Skarżącego Sąd powinien jako dowód przyjąć jego oświadczenia. Stwierdził, że jak osoba bezrobotna utrzymująca się z prac dorywczych nie ma obowiązku zarejestrowania się w Urzędzie Pracy. Poinformował, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej, ponieważ jest to poniżej jego godności. Oświadczył, że nie uzyskuje dochodów, więc nie ma obowiązku składania deklaracji podatkowych. Skarżący nie posiada również rachunku bankowego ani oszczędności. W jego ocenie odmówiono mu "bezprawnie" przyznania prawa pomocy żądając dokumentów, których nie mógł przedstawić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a. zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. Z tym obowiązkiem strony powiązany jest odpowiadający mu obowiązek Sądu niepodejmowania żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (art. 220 § 1 P.p.s.a.). W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Użyte we wskazanym wyżej art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. pojęcie nieostre, tj. niemożność poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny wymaga skonkretyzowania w postaci dokładnej i wyczerpującej argumentacji wnioskodawcy, względnie w sytuacji, gdy okaże się to niewystarczające, zobrazowania - w oparciu o art. 255 P.p.s.a., jego kondycji finansowej za pomocą dokumentów źródłowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 kwietnia 2007 r., II FZ 121/07, niepubl.). Korzystając z tej możliwości Referendarz sądowy podjął w niniejszej sprawie działania zmierzające do uzyskania pełnego obrazu możliwości płatniczych Skarżącego, wzywając go do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów (wezwanie z dnia 7 lutego 2008 r.). Sąd uznał za wiarygodne wyjaśnienia Skarżącego zawarte w piśmie z dnia 24 lutego 2008 r. oraz sprzeciwie z dnia 18 marca 2008 r., w których wskazał, że: jest osoba bezrobotną, bez prawa do zasiłku, nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy, nie korzysta z opieki społecznej, nie składa zeznań podatkowych, nie posiada nieruchomości oraz ruchomości o wartości ponad 5.000 zł, nie posiada lokat bankowych i zgromadzonych na nich środków. Zauważyć przy tym należy, że z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2007 r., które znajduje się w aktach administracyjnych sprawy (karta 99) wynika, iż Skarżący nie posiada rachunków bankowych, nie jest zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, a prowadzona wobec niego egzekucja okazała się bezskuteczna. W świetle tych danych Sąd doszedł do przekonania, że Skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadne jest zatem przyznanie Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zwolnienie to podyktowane jest realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do sądu. Ograniczenia natury finansowej Skarżącego nie mogą uniemożliwiać kontroli, przez niezawisły sąd, działalności organów administracji publicznej. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.