III SA/Wa 2334/08

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia I raty podatku rolnego za 2008 rok postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego UZASADNIENIE: Skarżący, W. S., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podał, iż podtrzymuje argumenty znajdujące się w aktach sprawy, a niedotrzymanie trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynikało z jego nieuwagi oraz z faktu, że "liczył się termin stempla pocztowego". Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną J. oraz, że posiada dom o powierzchni [...] m², mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha (w tym [...] ha ziemia V – VI klasy). Z oświadczenia wynika także, iż skarżący uzyskuje miesięczne dochody w kwocie 684,39 zł z tytułu zasiłku przedemerytalnego, a jego żona dochody w kwocie 491,80 zł z tytułu renty oraz, że nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Pismem z dnia 2 października 2008 r. skarżący został wezwany do przedstawienia dokumentów źródłowych obrazujących jego stan majątkowy, a wezwanie to jak wynika z dowodu jego doręczenia otrzymał w dniu 9 października 2008 r. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania skarżący wymaganych dokumentów nie przedłożył. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w prawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Wskazać należy, że na obecnie skarżący nie jest zobowiązany do uiszczenia żadnych kosztów. Jednakże w sytuacji gdyby skarżący zdecydował o wniesieniu skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z dnia 9 września 2008 r. o odrzuceniu skargi, to koszty wpisu na podstawie § 2 ust. 1 pkt 12 oraz § 3 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193), zostaną określone w kwocie 250 zł. W niniejszej sprawie skarżący wniosku o przyznanie prawa pomocy w żaden sposób nie uzasadnił. Oświadczenie natomiast o sytuacji majątkowej i dochodach okazało się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia przedmiotowego wniosku. Dlatego, pismem z dnia 2 października 2008 r. skarżący został wezwany do przedłożenia dodatkowych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. Wezwanie to jak wynika z dowodu jego doręczenia otrzymał w dniu 9 października – jednakże dokumentów tych nie przedłożył. Fakt ten przemawia za odmową przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, gdyż ocena faktycznej sytuacji majątkowej skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym okazała się być niemożliwa. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący posiada dom o powierzchni [...] m² , mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] hektara (w tym [...] hektara ziemia V –VI klasy). Dochody natomiast skarżącego i jego żony uzyskiwane z tytułu renty i zasiłku przedemerytalnego wynoszą łącznie [...] zł. Stwierdzić należy, że informacje te nie są wystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, gdyż na ich podstawie nie można stwierdzić jednoznacznie jaka jest faktycznie sytuacja wnioskodawcy, czy np. posiadane nieruchomości przynoszą skarżącemu dochody albo jakie są jego miesięczne wydatki. Należy zatem stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów usług profesjonalnego pełnomocnika jakim jest radca prawny Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 u.p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji